Lees jou gunsteling-tydskrifte en -koerante nou alles op een plek teen slegs R99 p.m. Word 'n intekenaar
Finweek
Aandele: Hoe om in die kleintjies te belê
4 April 2019

Klein- en middelkapitalisasie-aandele bied waarde, maar dit hou ook risiko in. Jy moet dus jou huiswerk deeglik doen as jy daar wil belê. Ontleders gee wenke oor hoe om aandele van hoër gehalte in die sektor te identifiseer, en kies van hul gunstelinge.

Foto: Shutterstock

Daar word lankal gesê dat middel- en kleinkapitalisasie-aandele tradisioneel beter as hul groter, omslagtiger mededingers vaar. Dit was egter nie die afgelope paar jaar waar nie.

Die afgelope jaar byvoorbeeld het die middelkapitalisasie-indeks 7% verloor, terwyl die Top40-indeks 1,4% afgestaan het. Dit is deels weens die swak prestasie van die Suid-Afrikaanse ekonomie en deels weens die skerp daling in die aandeelpryse van maatskappye soos Steinhoff, Aspen, EOH, Tongaat Hulett en Resilient, om maar ’n paar te noem – wat beleggers versigtiger daarvoor gemaak het om in ander maatskappye as die top-40 te belê.

Steinhoff, Aspen en Resilient het natuurlik op skouspelagtige wyse uit die Top40 geval, maar beleggers kan hulle as uitsonderlike gevalle beskou. “Kleinkapitalisasie-aandele is glad nie meer geliefd by die mark nie,” sê Anthony Clark, onafhanklike ontleder by Small Talk Daily.

“Geweldige verkope en uitvloei uit kleinkapitalisasie-fondse het voorgekom, en maatskappye word aansienlik laer aangeslaan. “Die groter mark toon tans geen belangstelling nie. Maar ek dek die sektor al 25 jaar lank en het dié situasie al baie kere gesien.

Wanneer prys-verdienste-verhoudings (p/v’s) by drie, vier of vyf is, wil niemand koop nie, maar wanneer ’n katalisator voorkom, sal dit omswaai – en dit sal vinnig omswaai.” Niks dui juis daarop dat die omswaai binnekort sal plaasvind nie, veral met die verkiesing in Mei bly beleggers aan die kantlyn en met ekonomiese groei, waarop kleinkapitalisasie-maatskappye staatmaak, wat hardnekkig swak bly.

“Daar is tans beduidende waarde, maar niemand gee ’n duit om nie,” sê Clark. “Die mark het heeltemal guns verloor.” Clark sê hy sou die huidige markswakheid gebruik om uitgesoekte beleggings te doen.

Die JSE beskou maatskappye in die Top40-indeks as grootkapitalisasie-aandele, en klassifiseer middelkapitalisasie-aandele as dié van 41 tot 100 op die mark. Kleinkapitalisasie-aandele is maatskappye met ’n waarde kleiner as dié van die 100 grootste genoteerde maatskappye. Alternatiewelik, volgens die JSE, is grootkapitalisasie-aandele maatskappye met ’n markkapitalisasie van meer as R10 miljard, terwyl kleinkapitalisasie-aandele ’n markkapitalisasie van minder as R1 miljard het.

Jean Pierre Verster, portefeuljebestuurder by Fairtree Capital

Maatskappye tussen R1 miljard en R10 miljard word as middelkapitalisasie-aandele beskou. Klein- en middelkapitalisasie-aandele bied waarde en verhandel tans volgens ’n aantal maatstawwe op aantreklike vlakke, beaam Jean Pierre Verster, portefeuljebestuurder by Fairtree Capital.

“Terselfdertyd is die meeste aan die plaaslike ekonomie blootgestel waar dinge op die oomblik moeilik is. Aandele is dalk goedkoop, maar die bedryfsomgewing waarin die meeste middel- en kleinkapitalisasie-aandele bedrywig is, is baie moeilik, en die vooruitsig is dat dit moeilik sal bly.

Dit word vererger deur onsekerheid oor die verkiesing in Mei en voortgesette beurtkrag, wat ’n negatiewe uitwerking op die plaaslike ekonomie en bedryfsomgewing het.” Klein- en middelkapitalisasie-aandele verhandel teen lae p/v’s – wat wys dat sake op die oomblik vir dié maatskappye moeilik is en dat belegging in dié maatskappye bogemiddelde risiko inhou omdat hulle kleiner is en in ’n moeilike ekonomiese omgewing bedrywig is, en omdat hulle finansiële probleme kan ondervind as die situasie lank voortduur, sê Verster. Die geheim is om die verskil te ken tussen die maatskappye wat goed is en dié wat meer druk ondervind, en om op die aandele van hoër gehalte te konsentreer as jy in die sektor belangstel, sê hy. Teen huidige waardasies is daar talle koopgeleenthede onder klein- en middelkapitalisasie-maatskappye. Hier is ’n paar portefeuljebestuurders en ontleders se keuses:

Afrimat

* Aandeelprysvertoning oor een jaar: -3%

* Aandeelprysvertoning oor drie jaar: 40%

Die aandeel is op die huidige vlakke aantreklik, sê Verster. Dit word bestuur deur ’n bevoegde bestuurspan onder Andries van Heerden as uitvoerende hoof. Van Heerden was in 2017 die wenner van die EY-wêreldentrepreneurstoekennings vir Suider-Afrika. Hy was opportunisties in die verandering van die maatskappy se blootstelling.

Nadat die maatskappy in die aanloop tot 2010 deur blootstelling aan aggregate op konstruksie gekonsentreer het, het Afrimat intussen gediversifiseer na nywerheidsminerale en meer onlangs na ystererts, wat hy uitvoer en wat aantreklike wins oplewer. Sy jaareinde is in Februarie en Afrimat se resultate vir vanjaar sal dus binnekort uitgereik word.

Die feit dat daar geen handelsverklaring was nie impliseer dat die resultate binne 20% van verlede jaar se wins sal wees. In die eerste helfte van die boekjaar het die wesensverdienste met 8,4% gedaal, en die resultate vir die volle jaar sal waarskynlik nie met meer as 20% verskil nie – wat in dié omgewing billik is, selfs al is dit effens minder as die vorige jaar.

Motus

Aandeelprysvertoning sedert sy notering in November: -10%

’n Aantal beleggers hou Motus dop – ’n motorvoertuigonderneming wat in November uit Imperial ontknoop is. Motus is nou vry om sy kontantskeppingsvermoë en lae skuldvlak te benut om nuwe groeigeleenthede te finansier of om meer kontant aan aandeelhouers terug te gee, sê Peter Takaendesa, portefeuljebestuurder by Mergence Investment Managers.

“Motus bedryf ’n winsgewende, geïntegreerde sakemodel van motorvoertuigverspreiding, -verhuring, -onderdele en verwante finansiële dienste. Ons reken Motus se aandele is aantreklik op grond van die gehalte van die sakemodel, het ’n aantreklike waardasie met ’n p/v van net sewe tot Junie vanjaar en ’n volhoubare dividendopbrengskoers van meer as 6%.”

Takaendesa sê Motus het ondanks die moeilike ekonomiese omgewing in Suid-Afrika en die uitwerking van die swakker rand op sy voertuiginvoerafdeling daarin geslaag om sy verdienste en dividend in die halfjaar tot Desember met 15% te vergroot.

Die groei sal waarskynlik in die tweede helfte afneem weens voortgesette swakker ekonomiese toestande, wat in die verkope van nuwe voertuie weerspieël word, “maar die onderneming het ’n sterk bestuurspan en is in ’n goeie posisie om enige herstel van die Suid-Afrikaanse ekonomie op mediumtermyn te benut.

Die aantreklike dividendopbrengskoers beteken ten minste dat jy voorlopig betaal word om te wag.” Verster sê al is Motus aan die plaaslike ekonomie blootgestel, het hy ook beduidende buitelandse blootstelling wat beleggers dalk onderskat. Terwyl Motus dalk nie sterk voljaargroei sal behaal nie, lyk die aandeel volgens Verster aantreklik volgens sy verdienste, met ’n p/v van heelwat minder as tien.

“Sy nie-Suid-Afrikaanse blootstelling verteenwoordig ’n derde van sy inkomste en sal na verwagting toeneem namate hy nog buitelandse verkrygings doen. Minder verkope van nuwe voertuie word aangevul met stygende buitelandse verdienste en aktiwiteite wat die inkomste vergroot bo en behalwe die verkope van nuwe motors, soos onderdele en versiening. Hy het ook goeie bestuur onder Osman Arbee, langdurige uitvoerende hoof van die afdeling.

Metair

* Een jaar: 0,5%

* Drie jaar: 17%

Metair se resultate vir die jaar tot Desember was beter as verwag, met ’n inkomstestyging van 8% en verdienstestyging van 16%. Verster sê Metair verhandel teen ’n p/v van sowat sewe.

Die aandeelprys het die afgelope maand heelwat gestyg danksy die resultate, wat deur buitelandse bedrywighede aangedryf is. Hy vaar goed in Turkye, waar sy wins in randterme ondanks die moeilike omgewing en depresiasie van die lira gestyg het.

In sy energiebergingafdeling trek sy litiumioonbattery voordeel uit die tendens dat al hoe meer motors begin-stop-tegnologie gebruik. Metair het groeigeleenthede in Suid-Afrika, Turkye en Roemenië, en het ooreenkomste met vervaardigers in Duitsland en China. Hy het ’n goeie bestuurspan onder Theo Loock, langdurige uitvoerende hoof, en sy resultate plaas hom in ’n goeie posisie om die momentum vol te hou.

Teen sy huidige prys is daar nog beduidende stygpotensiaal. Verster wys daarop dat Value Capital Partners, ’n gerekende aktivisbelegger, ’n beduidende belang in Metair bekom het. Hy het ’n positiewe uitwerking gehad op maatskappye waarin hy belê, soos Altech en Adcorp.

Quantum Foods

* Een jaar: -26%

* Drie jaar: 30%

Quantum Foods, wat by dierevoer en landbou betrokke is, het ’n netto batewaarde van R9, sit op baie kontant, het ’n aandeelprys van R3,50 en ’n verwagte p/v van vier, sê Clark. Hy sê die mark “verstaan eenvoudig nie die landbousiklus en die besigheid nie”. Clark verwag ’n beduidende heraanslag, “want ’n p/v van twee, drie of vier is eenvoudig te goedkoop, selfs al kom dit van ’n hoë, onvolhoubare basis af”.

“Hulle het die verwagte swak eiersiklus, wat ’n derde van die besigheid verteenwoordig, bestuur. Sy swakpunt word uitbalanseer deur die meer stabiele pluimvee en dierevoer-afdeling. Die maatskappy het in die laaste jaar 18% van sy aandele teruggekoop, wat sal help met wesensverdienste per aandeel. Hy betaal ook steeds vrygewige dividende.”

Adcock Ingram

* Een jaar: -10%

* Drie jaar: 40%

Keith McLachlan, fondsbestuurder by AlphaWealth

Adcock Ingram het ’n sterk portefeulje van medisyne en gesondheidsorgprodukte met goeie handelsmerke in Suid-Afrika en Afrika-uitvoermarkte, volgens Keith McLachlan, fondsbestuurder by AlphaWealth.

Sowat twee derdes van sy produkte het blootstelling aan enkelverkoopprysregulering in Suid-Afrika, en die onlangse verhoging kan deur die loop van die volgende jaar deursyfer en inkomste en wins versterk. Adcock het ’n skuldvrye balansstaat, skep baie kontant, en behaal fantastiese kapitaalopbrengs, sê McLachlan.

Die bestuur wil sinergistiese ondernemings koop, en hy verwag dat die bestuur in die afwesigheid van verkrygings oorskot kapitaal deur dividende of aandeelterugkope aan aandeelhouers sal teruggee. “Enige uitkoms sal stygpotensiaal vir aandeelhouers skep, en ons is agnosties oor hoe ons dié stygpotensiaal kry.”

McLachlan sê Bidvest se belang van 38% in Adcock beperk sy vrye aandele en skep ’n onnodige oorwig. Bidvest beplan egter om sy belang te verkoop “om ’n katalisator te skep vir Suid-Afrika se eerste groot gesondheidsorgmaatskappy in swart besit”. “Adcock Ingram is ’n uitstekende hoëgehalte- groep met ’n reeks opsies vir stygpotensiaal om toekomstige aandeelopbrengs aan te dryf.”

Die maatskappy is ook goedkoper as sy mededingers, sê hy.

Exxaro

* Een jaar: 53%

* Drie jaar: 127%

Thobela Bixa, ontleder by Mergence Investment Management

Exxaro verhandel teen ’n beduidende afslag teenoor sy portuurgenote en sy eie langtermyn-waardasievlakke, volgens Thobela Bixa, aandele-ontleder by Mergence. “Markkommer bestaan dat die maatskappy te veel vir steenkoolgroeibates in Suid-Afrika kan betaal, maar ons meen die bestuurspan is heeltemal hiervan bewus,” sê Bixa.

Daarby is daar die moontlikheid van R5 miljard tot R7 miljard se kontant uit die verkoop van sy Tronox-verwante belange. Dit verteenwoordig R20 tot R28 per aandeel kontant wat in die volgende 12 maande as ’n spesiale dividend aan aandeelhouers uitgekeer kan word, sê Bixa.

Metrofile

* Een jaar: -62%

* Drie jaar: -68%

Metrofile, wat teen R1,48 verhandel, was vroeër ’n beleggersgunsteling. Hy is gegrond op ’n bestendige jaargeldinkomste-bedryf uit dokumentbestuur en verwante dienste en fokus sterk op digitale aspekte, sê Clark.

Die aandeelprys het die afgelope 12 maande ineengestort, maar die bekende belegger Christopher Seabrooke besit ’n meerderheidsbelang en sy “prestasiegeskiedenis in die groei en bestuur van maatskappye is ongeëwenaard”, sê Clark.

“Die onlangse aandeelprysswakheid en resultate sal die bestuur aanspoor om die maatskappy opnuut te struktureer en skuld te verminder, wat tot verdienstegroei sal lei. Teen R1,48 lyk dit na ’n winskoop.”

KAP Industrial

* Een jaar: -11%

* Drie jaar: 26%

KAP is hoofsaaklik ’n vervaardigingsgroep met beduidende blootstelling aan chemikalië, geïntegreerde houtprodukte, motorvoertuigonderdele en bedprodukte, maar hy het ook blootstelling aan logistiek in Suid-Afrika en die res van Afrika, volgens Takaendesa.

Dit beteken dat die groep nie teen die moeilike plaaslike ekonomiese toestande bestand is nie, sê hy, maar KAP “het die laaste paar jaar aansienlik geïnvesteer om sy mededingingsposisie te verbeter en hy wen markaandeel, soos uit sy voortgesette verdienstegroei ondanks die land se krimpende algehele vervaardigingsektor blyk”.

KAP het die laaste paar jaar aansienlik geïnvesteer om sy mededingingsposisie te verbeter en hy wen markaandeel

“Die ou verhouding met Steinhoff oorskadu dalk van die aantreklike aspekte van KAP se beleggingsargument. Ons meen egter dat sterk kontantskepping, aantreklike waardasies en die verbetering van sy winsgewendheid namate hy die nuwe investerings benut beleggers in die volgende paar jaar met bogemiddelde opbrengs sal beloon.”

Stadio

Een jaar: -27%

Onlangse resultate van die tersiêre onderrigonderneming Stadio, wat deur die voormalige stigter en uitvoerende hoof van Curro, Chris van der Merwe, begin is, wys dat hy aansienlik beter as verwag vaar, sê Clark. “Die ekonomiese segment van tersiêre opvoeding bly lewendig en hy het uitstekende groeivooruitsigte.

Die maatskappy sal aansienlik minder kapitaal vir groei benodig as wat die mark verwag, wat minder regte-uitgiftes en laer skuldvlakke beteken as wat Curro nodig gehad het om te groei,” sê hy met verwysing na PSG se ander onderwysbelegging.

“Die aandeelprys is ver van sy hoogtepunt met notering en verhandel tans teen omtrent R3,47. Die aandeel het uitstekende langtermyn-groeivooruitsigte, terwyl die J-kromme-effek gouer as verwag kan voorkom.”

Clientèle

* Een jaar: -0,3%

* Drie jaar: 15%

Volgens McLachlan is Clientèle een van die min versekeringsondernemings wat uitsluitlik op die lae-LSM-mark met min penetrasie konsentreer, en die groep moes ekonomies noodgedwonge ’n unieke bemarkingsbenadering ontwikkel wat ’n sterk mededingingsvoordeel geword het: onafhanklike veldadviseurs. Hy sê Clientèle het ’n wesenlik hoër marge en is beter en winsgewender as ander lewensversekeraars, en sy aandeel verhandel teen ’n algehele lae waardasie.

Sabvest

* Een jaar: 58%

* Drie jaar: 82%

Sabvest is ’n beleggingsbeheermaatskappy wat al baie jare lank op die JSE genoteer is. Sabvest is merendeels ’n hoëgehalte-onderneming, volgens McLachlan.

Die groep se langtermyn-prestasiegeskiedenis wys beslis dat sy bestuur uitstekende kapitaaltoewysers is, sê hy. “Dit is sowel ’n hoëgehalte-beleggingsinstrument as een met onderliggende bates van oorheersend hoë gehalte.” Hy sê sowel Rolfes as Metrofile, waarin Sabvest belê het, het goeie groeipotensiaal, terwyl Transaction Capital, nog een van sy beleggings, ’n lang aanloop tot groei teen ’n taamlik duur premie het.

McLachlan is egter minder seker oor Net1 UEPS Technologies en Brait, waarin hy ook belange het. Dié twee is egter minder beduidend in sy portefeulje. “In die ongenoteerde portefeulje is die kernondernemings in etikettering en afwerking (SA Bias en Mandarin Holdings) fantastiese ondernemings met ’n lang prestasiegeskiedenis en min gevaar dat dit sal verander,” sê hy.

Die nisvoedselondernemings het ook groeipotensiaal. “Sabvest se gewone en N-aandele is die laaste paar dekades sedert hy op die JSE genoteer het be- swaarlik verhandel. Dis nie omdat niemand hulle wil hê nie, maar omdat mense in die binnekring en ankerbeleggers hulle styf vashou. Die historiese gebrek aan likiditeit is ’n groot rede vir die groot afslag in die aandeelprys teenoor die netto batewaarde.”

* Stuur 'n boodskap aan terugvoer@finweek.co.za

Kleinkapitalisasie-fondse om dop te hou:

* Sanlam Investment Management Small Cap

Tien grootste belange: Implats, Homechoice, Renergen, Dis-Chem, Cartrack, BowCalf, Italtile, Trellidor, Grand Parade, ADvTECH

Vertoning oor een jaar: [-14,83%] (teenoor maatstaf se -11,25%)

Vertoning oor drie jaar: 5,9% (teenoor maatstaf se 7,67%)

* Old Mutual Mid and Small-cap Fund

Tien grootste belange: Consolidated Infrastructure Group, Tsogo Sun, Italtile, Invicta, Reinet, Rand Merchant Investments, Trencor, AngolGold Ashanti, PSG, ADvTECH

Een jaar: -13,9% (-11,2%)

Drie jaar: -2,1% (-1,1%)

* The AlphaWealth Prime Small & Mid Cap Fund

Tien grootste belange: Adcock Ingram, Hosken Consolidated Investments, Datatec, ADvTECH, Coronation, CSG, Santova, Sabvest, Wescoal, Stor-age

Een jaar: -11,1% (-9%)

Drie jaar: -20,8% (24%)

* Coronation Smaller Companies Fund

Tien grootste belange: Spar, Distell, PSG, ADvTECH, Famous Brands, RMI Holdings, Metair, Northam, Cartrack, Pepkor

Een jaar: -11,1% (-7,2%)

Drie jaar: 6% (5,8%)

* Ashburton mid-cap ETF

Tien grootste belange: AngloGold Ashanti, Gold Fields, Clicks, Impala Platinum, The Foschini Group, Spar, Exxaro, Life Healthcare, Netcare, Truworths

Een jaar: -5,86% (-5,3%)

Drie jaar: 4,76% (5,53%)

* Nedgroup Investments Private Wealth Small and Mid Cap Equity Fund

Tien grootste belange: Adapt IT, ADvTECH, Ethos, Adcorp, Hudaco, Curro, African Rainbow Capital, Howden, Sea Harvest, PSG

Een jaar: -12,4% (-10,9%)

Drie jaar: -3,9% (6%) ¦

Voordat jy in klein- en middel kapitalisasie-aandele belê

Belegging in klein- en middelkapitalisasie-aandele bied aan beleggers beduidende keuse, want daar is meer as 330 maatskappye om uit te kies, teenoor die beperkte opsies in die Top40, waarop die meeste fondsbestuurders konsentreer.

Die 100ste grootste maatskappy op die JSE het ’n markkapitalisasie van meer as R10 miljard en daar is meer as 150 maatskappye met ’n markkapitalisasie van meer as R2 miljard.

Gevolglik is daar baie wesenlike en groeimaatskappye in dié sektore om uit te kies. Dié aandele is egter dikwels minder likied en wisselvalliger as groter genoteerde maatskappye.

Dit is dus noodsaaklik is om die regte aandele te kies. Beleggers met beperkte dieptekennis van bepaalde maatskappye moet dit oorweeg om deur effektetrusts en ETF’s in die sektor te belê (lees die kassie op bl. 31).

Op lang termyn het klein- en middelkapitalisasie- aandele beter as groteres gevaar, al was dit nie die afgelope paar jaar die geval nie.

Gevolglik vermy beleggers dié aandele, maar fondsbestuurders en ontleders sê wanneer die marksentiment omswaai, sal dié aandele vinnig styg en beleggers behoort die afswaai te benut om in hoëgehalte-maatskappye te belê.

Daar word algemeen gemeen dat middel- en kleinkapitalisasie-aandele die plaaslike sakesektor verteenwoordig omdat hulle meer op die plaaslike ekonomie ingestel is as dié in die Top40. Die laaste jare het die ekonomie, beleidsonsekerheid en water- en elektrisiteitstekorte egter die vertroue in die ekonomiese groeivooruitsigte gedemp.

Baie van dié maatskappye het egter oor verskeie dekades geografies gediversifiseer en is nie oormatig afhanklik van plaaslike ekonomiese toestande nie.

Kleinkapitalisasie-aandele sukkel om sowel institusionele as individuele beleggingsbelangstelling te kry omdat hulle vir institusionele beleggers te klein is en baie private beleggers hulle as riskant beskou.

Kleinkapitalisasie-aandele word selde aanbeveel, want min ontleders dek hulle. Om deeglike navorsing oor kleiner maatskappye te doen kan beleggers ’n voordeel gee as hulle beleggings met goeie bestuur en sterk balansstate kan identifiseer, want dié aandele word grootliks deur fondsbestuurders en ontleders geïgnoreer.

Baie middel- en kleinkapitalisasie-aandele is goedkoop. Party maatskappye sal klein en goedkoop bly, maar sommige styg uit en word die groot, suksesvolle maatskappye van die toekoms. Dis moeilik om dié maatskappye te identifiseer, maar belegging in kleiner maatskappye wat eksponensieel groei, kan ’n mens se welvaart beduidend vergroot. 

Meer oor:  Finweek  |  Beleggings  |  Aandele
MyStem: Het jy meer op die hart?

Stuur jou mening van 300 woorde of minder na MyStem@netwerk24.com en ons sal dit vir publikasie oorweeg. Onthou om jou naam en van, ‘n kop-en-skouers foto en jou dorp of stad in te sluit.

Ons kommentaarbeleid

Netwerk24 ondersteun ‘n intelligente, oop gesprek en waardeer sinvolle bydraes deur ons lesers. Lewer hier kommentaar wat relevant is tot die onderwerp van die artikel. Jou mening is vir ons belangrik en kan verdere menings of ondersoeke stimuleer. Geldige kritiek en meningsverskille is aanvaarbaar, maar hierdie is nie ‘n platform vir haatspraak of persoonlike aanvalle nie. Kommentaar wat irrelevant, onnodig aggressief of beledigend is, sal verwyder word. Lees ons volledige kommentaarbeleid hier

Stemme

Hallo, jy moet ingeteken wees of registreer om artikels te lees.