Lees jou gunsteling-tydskrifte en -koerante nou alles op een plek teen slegs R99 p.m. Word 'n intekenaar
Finweek
Pak skuld aan
27 Augustus 2020

Nog voor Covid-19 is die Suid-Afrikaanse verbruikerskredietmark reeds geteister deur die uitwerking van uitdagende ekonomiese toestande. Die algehele waarde van krediet vir die kwartaal geëindig Desember 2019 het met 1,66% tot R145,38 miljard toegeneem, volgens die Nasionale Kredietreguleerder se kwartaallikse verslag oor die verbruikerskredietmark.

Die TransUnion-kredietburo sê die vraag na krediet het tot diep in die tweede kwartaal van 2020 voortgeduur en het begin toeneem na gelang verbruikers sowel as uitleners die uitwerking van Covid-19 (teen die einde van die eerste kwartaal) begin ervaar het.

Nie-bank- persoonlike lenings het jaar-tot-jaar met 17,2% toegeneem.

Syfers van die kredietburo se verbruikersinsigteverslag vir die eerste kwartaal het plat of negatiewe groei in alle produkkategorieë getoon, behalwe persoonlike banklenings, wat jaar-tot-jaar met 10,6% toegeneem het. Uitstaande saldo’s het oor al die belangrike verbruikersleenkategorieë gegroei, met nie-bank- persoonlike lenings wat jaar-tot-jaar met 17,2% toegeneem het.

Hoewel wanbetalings meestal voorgekom het met betrekking tot gesekureerde produkte, het die wanbetaling van voertuiglenings steeds vinnig toegeneem – ’n deurlopende patroon oor die afgelope drie jaar. Die gevalle van wanbetaling het meer as verdubbel en het in die eerste kwartaal van 2020 op 7,5% gestaan, wat daartoe gelei het dat party uitleners terugbetalingsvoorwaardes van tot en met 96 maande moes instel om verbruikers te help om die uitdagings van bekostigbaarheid die hoof te bied. Die uitwerking van ’n beperkende ekonomie, wat deur die pandemie vererger word, het druk op die Suid-Afrikaanse verbruiker geplaas, sê Dawid Spangenberg, hoof van kleinhandelkrediet by FNB.

Hy sê segmente van die verbruikersbevolking wat voorheen gesond was, bevind hulle tans in ’n benarde finansiële posisie weens die uitwerking van die pandemie. “Verbruikers in nywerhede wat swaarder onder die inperking gely het, het ’n verswakking in inkomste ervaar, veral in die aanvanklike streng inperking,” sê hy. Cowyk Fox, uitvoerende bestuurder by Absa se kleinhandel- en banksake, waarsku dat die verbruikerskuldvlak na verwagting verder gaan versleg weens die verwagte opwelling van afdankings en lae ekonomiese groei oor die volgende jaar weens die makro-ekonomiese impak van die pandemie.

Onsekere inkomste en skuld

TransUnion se finansiële-ontberingstudie van die pandemie toon dat 83% van verbruikers berig dat hul huishouding-inkomste nadelig deur die pandemie geraak is; 37% berig dat hul werksure verminder is; en 14% berig dat hulle hul werk verloor het. “Uitleners kan seker wees dat verbruikers onder die druk gaan swig – benuttingsyfers gaan toeneem en so ook sal wanbetalings,” aldus die kredietburo.

Die sentrale bank het vinnig opgetree deur vier opeenvolgende repokoersverlagings in te stel, wat die prima uitleenkoers tot 7% laat daal het. Terwyl die verlagings die winsgewendheid van uitlenermarge verminder het, sê Spangenberg hulle bied verligting vir leners wat probeer om laer kontantvloei en inkomste vir die doeleindes van die afbetaal van hul skuld te bestuur.

Strenger uitleenkriteria

Uitleners was reeds besig om op die ekonomiese toestande vóór die pandemie te reageer en het begin om hul risiko-aptyt dienooreenkomstig aan te pas en om hul groei te verlaag, volgens TransUnion – wat voorspel dat Suid-Afrika se algehele vraag na krediet in die tweede kwartaal van 2020 gaan daal weens die Covid-19-afgeleide ekonomiese afswaai.

“Gegee die uitwerking van Covid-19 en die gevolglike uitwerking daarvan op die finansiële stand van klante, het leningsaansoeke (gesekureer én ongesekureer) beduidend gedaal sedert die aanvang van die nasionale inperking,” sê Fox. Spangenberg skryf FNB se afname, onder andere, toe aan strenger onderskrywingskriteria. “Die rede vir die konserwatiewer herstel aan die aanbodkant, uit ’n volume- sowel as ’n balansperspektief, is weens ’n meer gematigde uitleenbenadering deur die meeste kredietverskaffers in die hele mark,” sê hy.

Is die terugbetalingsvakansies suksesvol?

SA se grootste banke en finansiële instellings het verskillende maatreëls ingestel om klante te help wat finansieel deur die pandemie en die daaropvolgende inperking geraak is. Absa het klante wat daarvoor in aanmerking gekom het, die keuse gebied om betalings op kredietprodukte vir ’n tydperk van drie maande uit te stel, met geen omsetperke of inkomstedrempels nie.

Ongeveer 740 000 rekeninghouers in kleinhandel- en banksake het daaruit voordeel getrek, sê Fox. Bykans 300 000 individuele FNB-kliënte is bevoordeel deur die uitstel van terugbetalings deur ’n afsonderlike kredietooreenkoms van ongeveer R5 miljard, teen prima rentekoerse, met terugbetalingsvoorwaardes van 60 maande en geen strafgeld op vroeë vereffenings nie.

Steven Barker, hoof van uitlening vir persoonlike en banksake by Standard Bank

Steven Barker, hoof van uitlening vir persoonlike en banksake by Standard Bank sê die bank het R92 miljard se verligting aan individue, KMMO’s en kommersiële kliënte in SA ten opsigte van 285 000 rekeninge gegee. Dit is merkwaardig dat ’n terugbetaalvakansie nie altyd die beste oplossing is nie, sê Mariné van Brakel, finansiële hoof van die plaaslike verbruikerfinansieringsaak, RCS. “ ’n Terugbetaalvakansie is eenvoudig ’n verlenging van wanneer die betaling verskuldig is – dit is nie ’n vrystelling van skuld nie – en behels gewoonlik ’n hoër kredietkoste as die tyd aanbreek om die skuld te vereffen.”

Mariné van Brakel, finansiële hoof van die plaaslike verbruikerfinansieringsaak, RCS
Oorweeg krediet in taai ekonomiese toestande

Vir beter kredietbestuur in ’n finansiële krisis, sê Van Brakel dat as ’n beginpunt is dit altyd belangrik om jou krediettelling te weet. Dit wys jou die sterkte (of swakheid) van jou kredietverslag deur die bestuur van jou bestaande krediet te evalueer. Die beste advies, volgens Fox, is vir mense wat finansieel sukkel om onmiddellik hul bank te nader.

Spangenberg deel dié siening en sê: “Die belangrike ding is om met jou kredietverskaffers te kommunikeer. “Verbruikers moet die verskillende terugbetalingsplanne wat hul kredietverskaffers bied, identifiseer en ’n plan vind waarby hulle kan hou. As verbruikers nie ’n ooreenkoms met hul kredietverskaffers kan bereik nie, moet hulle ’n professionele skuldberader se hulp inroep.”

Pak skuldlas aan

Om die terugbetaling van jou bestaande skuld in ’n finansiële krisis te handhaaf, is belangrik om te verseker dat jou kredietgradering nie negatief aangetas word nie, omdat dit sal bepaal vir watter krediet jy in die toekoms in aanmerking kom, sê Van Brakel. Skuld kan bekostigbaarder gemaak word deur skuldkonsolidasie, bate-verkoping vir skulddelging of ’n opsie soos skuldberading.

Met enige van dié opsies moet die individu elk se negatiewe gevolge oorweeg, sê Barker. Skuldkonsolidasie beteken dat jy ’n nuwe lening aangaan om verskeie kleiner skuldverpligtinge te delg. Skuld wat aan talle skuldeisers verskuldig is, word in ’n enkele, groter skuld saamgevoeg, gewoonlik met gunstiger terugbetalingsvoorwaardes, soos ’n laer rentekoers of laer maandelikse paaiemente of albei, verduidelik hy.


Verseker skuld teen verlies aan inkomste

Kredietlewensversekering help klante om hul skuldlas te verminder wanneer onverwagte gesondheids- of inkomsteverwante gebeurtenisse plaasvind.

Voorbeelde van tipiese gebeure wat deur kredietlewensversekeringspolisse gedek word, sluit in afsterwe, ongeskiktheid, kritieke siekte en afdanking. Dié versekering bied verligting mits die regte polis van krag is, sê Steven Barker, hoof van uitlening vir persoonlike en banksake by Standard Bank.

“Dit is belangrik dat klante hul polisse en voorwaardes asook die beskerming wat hul polisse bied, verstaan om hulle te help om die regte besluite in hierdie moeilike tyd te neem.”

In geval van dood, permanente ongeskiktheid of die opdoen van ’n kritieke siekte, word die uitstaande skuld gewoonlik ten volle deur die polis gedelg. In geval van tydelike ongeskiktheid, afdanking of verlies aan inkomste, kan die polis tot 12 maande in paaiemente betaal, sê Cowyk Fox, uitvoerende bestuurder by Absa kleinhandel- en banksake. 

* Stuur 'n boodskap aan terugvoer@finweek.co.za

* Foto’s: Verskaf

MyStem: Het jy meer op die hart?

Stuur jou mening van 300 woorde of minder na MyStem@netwerk24.com en ons sal dit vir publikasie oorweeg. Onthou om jou naam en van, ‘n kop-en-skouers foto en jou dorp of stad in te sluit.

Ons kommentaarbeleid

Netwerk24 ondersteun ’n intelligente, oop gesprek en waardeer sinvolle bydraes deur ons lesers. Lewer hier kommentaar wat relevant is tot die onderwerp van die artikel. Jou mening is vir ons belangrik en kan verdere menings of ondersoeke stimuleer. Geldige kritiek en meningsverskille is aanvaarbaar, maar dit is nie 'n platform vir haatspraak of persoonlike aanvalle nie. Kommentaar wat irrelevant, onnodig aggressief of beledigend is, sal verwyder word. Lees ons volledige kommentaarbeleid hier.

Stemme

Hallo, jy moet ingeteken wees of registreer om artikels te lees.