Lees jou gunsteling-tydskrifte en -koerante nou alles op een plek teen slegs R99 p.m. Word 'n intekenaar
Finweek
Surplus op SA se lopende rekening min om oor te juig
30 Julie 2020

Suid-Afrika het in die eerste kwartaal van 2020 vir die eerste keer in 17 jaar ’n surplus op sy lopende rekening gehad danksy ’n handelsoorskot van sowat R208 miljard. ’n Handelsoorskot is in wese die verskil tussen ’n land se invoer en uitvoer. ’

'n Oorskot dui daarop dat die land meer uitvoer as wat hy invoer of meer verdien as wat hy bestee. Die ekonomiese teorie is dat ’n verswakkende geldeenheid uiteindelik tot ’n hoër vlak van uitvoer kan lei, want vir buitelanders met sterker geldeenhede en laer invoervlakke is die uitvoerprodukte relatief goedkoop.

In teorie is dit positief, want dit steun die ekonomiese bedrywighede en groei in ’n land, wat weer ’n positiewe invloed op indiensneming en welvaartskepping het en oor ’n tydperk selfs die land se geldeenheid sal steun.

Dit is wat taamlik onlangs In Suid-Korea gebeur het. Nadat Suid-Korea in 1998 ’n reddingsboei van die IMF ontvang het, het die land sy ekonomie in een van die voorstes ter wêreld verander wat vervaardiging en uitvoer betref.

Bankrotskap

In ’n korter tyd as wat SA ’n demokrasie is, het Suid-Korea sy ekonomie van bankrotskap tot ekonomiese welvaart getransformeer – en, veral belangrik, hervorm. Ongelukkig vir SA is die handelsoorskot wat vir die eerste kwartaal van vanjaar aangeteken is, nie juis iets om te vier nie aangesien die syfers nie uit positiewe ekonomiese gevolge voortspruit nie.

Inteendeel, die surplus op die handelsrekening weerspieël die droewige stand van die plaaslike ekonomie en swak toestand van verbruikers, en is ’n ernstige waarskuwing oor die gevaarlike toestand waarin ons ons bevind. Die ekonomie het in die eerste kwartaal met 2% ingekrimp, die derde agtereenvolgende kwartaal van ekonomiese agteruitgang. Die inkrimping volg op verskeie jare van ekonomiese agteruitgang en beperkte nominale ekonomiese groei.

In reële terme was daar geen groei nie. Werkloosheid was selfs voor die Covid-19-pandemie besig om te styg, wat gemaak het dat verbruikers onder druk begin voel het. Dit het nie alleen ’n afname in verbruiksbesteding nie, maar ook ’n totale ineenstorting in verbruikersvraag meegebring. Vir ’n land wat die meeste goed invoer – eerder as om self die items te vervaardig – het dit gelei tot ’n daling aan die invoerkant van die vergelyking wat die handelsrekening betref. Ondanks talle praatjies oor die uitbou van SA se vermoë om meer produkte self te verwerk – veral wat die veredeling van minerale betref – duur die land se agterstand op dié gebied voort.

Wat ook in berekening gebring moet word, is dat die eerste kwartaal van 2020 met ’n enorme daling in die olieprys saamgeval het.

Wat ook in berekening gebring moet word, is dat die eerste kwartaal van 2020 met ’n enorme daling in die olieprys saamgeval het. Hoewel SA in Amerikaanse dollar vir olie betaal en die rand in dié tydperk verswak het, sou die daling in die olieprys meer as voldoende gewees het om die randswakheid te neutraliseer en het dit beteken minder geld is aan olie bestee, wat ’n groot deel van die handelsrekening uitmaak.

Die droewige toestand van die SA ekonomie het sakevertroue ook erg geknou, wat op sy beurt sakeondernemings se aptyt vir investering beïnvloed het. Die afname in korporatiewe investering kring verder uit deurdat minder masjinerie en toerusting ingevoer word, wat die situasie nog meer vererger.

Ofskoon die volle impak van die Covid-19-grendeltyd op die plaaslike ekonomie eers duidelik sal word wanneer die syfers vir die tweede kwartaal beskikbaar is, is die skok van die virus reeds in die eerste kwartaal in China en Europa gevoel. Dit is heel waarskynlik dat plaaslike uitvoere in dié tyd geraak is namate die wêreldekonomie tot stilstand begin knars het, veral aangesien vlugte oral ter wêreld op groot skaal opgeskort is, skepe voor anker bly lê het en toerisme plotseling tot niet was. Die negatiewe invloed op uitvoere sou tot die surplus bygedra het.

Droewige stand van die vervaardigingsektor

’n Ander sistemiese faktor om in ag te neem, is die droewige stand van die vervaardigingsektor in SA. Die land se kwynende vervaardigingsvermoë beteken ons behoefte om die komponente in te voer wat tipies met vervaardiging geassosieer word, neem af. Die feit is dat ’n afnemende vervaardigingsvermoë die swak plek in SA se mondering bly as dit by die produseer van ’n volhoubare handelsoorskot kom.

Die land se vermoë om te vervaardig en uit te voer, het met verloop van tyd weggekalwe. As ons enigsins hoop om dié neiging om te keer, sal SA dringend ekonomiese hervormings moet instel om te verseker hy is ’n sterker mededinger op die wêreldverhoog. Terwyl die surplus op die handelsrekening en die lopende rekening kan help om die rand op kort termyn te laat verstewig, is dit ’n werklikheid dat die rand aansienlik meer beïnvloed sal word deur die invloei van beleggings, in die vorm van regstreekse buitelandse investering én portefeuljevloei.

Die feit is dat ’n afnemende vervaardigingsvermoë die swak plek in SA se mondering bly as dit by die produseer van ’n volhoubare handelsoorskot kom.

Volgehoue wanbestuur van die SA ekonomie en ’n gebrek aan mededingendheid, tesame met kredietafgraderings en ’n algemene afkeer van ontluikende markte, het oor verskeie jare heen tot ’n netto uitvloei van geld uit plaaslike effekte- en aandelemarkte gelei.

Die rigting waarin dié vloei van geld plaasvind, sal in die afsienbare toekoms ’n veel groter invloed op die rand hê as ’n ietwat ‘kunsmatige’ handelsoorskot.

  • Stuur 'n boodskap na terugvoer@finweek.co.za
  • Andrew Duvenage is die besturende direkteur van NFB Private Wealth Management.


Meer oor:  Ekonomie  |  Finweek  |  Covid-19
MyStem: Het jy meer op die hart?

Stuur jou mening van 300 woorde of minder na MyStem@netwerk24.com en ons sal dit vir publikasie oorweeg. Onthou om jou naam en van, ‘n kop-en-skouers foto en jou dorp of stad in te sluit.

Ons kommentaarbeleid

Netwerk24 ondersteun ’n intelligente, oop gesprek en waardeer sinvolle bydraes deur ons lesers. Lewer hier kommentaar wat relevant is tot die onderwerp van die artikel. Jou mening is vir ons belangrik en kan verdere menings of ondersoeke stimuleer. Geldige kritiek en meningsverskille is aanvaarbaar, maar dit is nie 'n platform vir haatspraak of persoonlike aanvalle nie. Kommentaar wat irrelevant, onnodig aggressief of beledigend is, sal verwyder word. Lees ons volledige kommentaarbeleid hier.

Stemme

Hallo, jy moet ingeteken wees of registreer om artikels te lees.