Lees jou gunsteling-tydskrifte en -koerante nou alles op een plek teen slegs R99 p.m. Word 'n intekenaar
Kuier-tydskrif
Man deur hel ná vals beskuldiging
5 Februarie 2020

Munisipale beampte van Prins Albert is intens verneder, finansieel geknou en werkloos nadat ’n meisie van sy tuisdorp hom valslik van verkragting beskuldig het.

Die saak is eers ná ’n uitmergelende drie jaar afgehandel. Maar die ergste is dat Richard Fransen (37) aanvanklik skuldig bevind is en ses maande in die tronk was voordat dié bevinding omgekeer is en die appèlhof opdrag gegee het dat hy onmiddellik vrygelaat word. Sy lewe het op ’n Sondag in Oktober 2016 handomkeer verander toe die polisie by sy huis opgedaag het, vertel Richard. Tot sy verstomming is hy ingelig dat ’n verkragtingsklag teen hom ingedien is.

Die beweerde verkragting het glo iewers voor Paasnaweek 2015 by sy huis plaasgevind, maar die naam van die klaagster kon hy glad nie plaas nie. “Ek was heeltemal deurmekaar van skok,” sê hy sag. Richard, toe 34 jaar oud, is gearresteer en in die plaaslike polisieselle opgesluit – ’n eerste vir hom. “Dit was ondraaglik. Dit was vuil en morsig, en menslike ontlasting het sommer daar rondgelê.”

Sy vrou, Christlene, toe nog die bestuurder van die Toerismeburo op Prins Albert, was onmiddellik aan sy kant. “Dit was ’n ondraaglike situasie, maar ek het gedink daar sou niks van kom nie.”

Dinge het egter anders ontwikkel en Richard-hulle was genoodsaak om ’n prokureur aan te stel. Die Dinsdag het hy in die hof verskyn, maar die saak is uitgestel weens dood in die landdros se familie. Nog ’n eerste het vir Richard voorgelê. Hy is na die tronk op Prins Albert geneem en was nog ’n week in aanhouding voordat borgtog van R3 000 toegestaan is. Gelukkig was hy in ’n enkelsel, waar hy tot verhaal kon probeer kom en ’n tydlyn van die gebeure neergeskryf het. “Prins Albert is ’n redelike klein plekkie,” sê hy. “Almal ken vir almal, maar meestal op byname.”

Probeer sin maak

Richard Fransen van Prins Albert saam met sy vrou, Christlene, en hul dogters.

So ’n halfuur ná sy skok-inhegtenisname het hy die kloutjie by die oor gebring oor wie die klag teen hom ingedien het. Dit was ’n meisie wat volgens hom ’n crush op hom gehad het.

“Die storie wat sy vertel het, dat ek haar na my huis toe gevat en in die kinderkamer vasgebind en verkrag het, was heeltemal absurd.” Volgens Richard, ’n pa van twee klein dogters, het sy werk destyds in die kantoor van die munisipale bestuurder behels dat hy jeugontwikkeling doen. Hy het onder meer met werkloses gewerk en skoolverlaters probeer oorreed om terug te keer skool toe.

Die klaagster het hy in 2013 ontmoet toe Swartberg Hoërskool ’n groep kinders aan hom toegewys het vir opleiding. Sy was in daardie stadium 18 jaar oud en in graad 9 of 10. Hy het probeer nadink oor al die kontak wat hy van 2013 tot 2016 met haar gehad het. Hy het onthou dat hy op 26 Januarie 2015 die klaagster, haar ma en nog ’n vrou ’n lift bank toe gegee het. Die klaagster het toe reeds die skool gelos.

Nadat hy die twee ouer vroue by die bank afgelaai het, het hy saam met die klaagster na sy kantoor toe gery omdat hy besig was om te reël dat sy teruggaan skool toe. Op pad het hy by sy huis gestop en vinnig ingehardloop om iets te kry. Die klaagster se weergawe was dat hy haar in daardie stadium ingelok en verkrag het. Sy kon nie die dag of maand onthou nie, maar het aangevoer die insident het eerder die week voor Paasnaweek 2015 gebeur. Die klaagster was ook onder ’n groep skoolkinders wat in Februarie 2015 by sy huis kom water vra het.

’n Handyman wat in sy kombuis gewerk het, het getuig hy het gesien hoe die klaagster ’n waterbeker terugbring en daarna deur die huis loop en by kamers inloer.

Dit was onder die getuienis wat die streeklanddros nie as relevant beskou het nie, maar wat die twee appèlregters as belangrik geag het. Volgens die appèlregters het dit gewys op ’n ongesonde nuuskierigheid oor sy huis en verleen dit geloofwaardigheid aan Richard se bewering dat die klaagster ’n crush op hom gehad het.

Dit kan moontlik ook verklaar hoekom sy details kon gee soos die wasgoedmandjie wat in die kamer van die beweerde verkragting was. Die getuienis van ’n kollega dat hy die klaagster ná die beweerde verkragting by Richard se kantoor opgemerk het en dat sy heeltemal op haar gemak in sy geselskap gelyk het, het ook ernstige twyfel oor haar weergawe laat ontstaan.

Volgens Richard was sy omtrent agt keer by sy kantoor om te vra dat hy haar met iets help, die laaste keer sowat drie weke voordat hy aangekla is. Hy het later gevra dat ontvangs aan haar sê hy is nie available nie.

Reputasie aan skerwe

Al is Richard op borgtog vrygelaat, het hy vernederd en skaam gevoel omdat die vals klag na sy hele menswees deurgesyfer het. Hy het onder meer gehoor hy is geskors by die radiostasie wat hy gestig het en waar hy as vrywilliger gewerk het. Die klaagster het ’n wrede verkragting aan die polisie voorgehou. Volgens haar het Richard haar hande en bene vasgemaak en haar oë toegebind met ’n kinderkledingstuk. Sy het aangevoer dat hy hom op haar afgedwing het deur haar vasgebinde bene op te lig voordat hy haar gepenetreer het.

Behalwe dat mense agteraf geskinder het, het dinge by die werk al ongemakliker geraak. “Ek was die een wat altyd in die openbaar op stages gepraat het. Nou was ek basies ’n verleentheid vir die kantoor van die munisipale bestuurder. Stories het stertjies gekry en my naam het vuil in die rondte gegaan. In daardie stadium was ek heeltemal tot niet.”

Richard was nooit ’n drinker nie, maar nou het hy begin drink om te vergeet, sê hy eerlik. “Ek was half mallerig en kon nie verwerk wat met my gebeur het nie. My vrou het my bygestaan, maar my drinkery het later stryery veroorsaak.”

Wat hom ook erg geruk het, was die klaagster se bewering dat hy haar met SMS’e gedreig het dat hy haar familie leed sou aandoen as sy iets oor die beweerde verkragting sê. “Ek het drie selfone gehad wat ek by die munisipaliteit op kontrak gekry het. Ek het al daardie selfone aan die polisie gegee en dis forensies toe gestuur. Hulle het niks gevind nie.”

Hierdie aspek het die appèl-regters ook in hul vryspraak-uitspraak uitgelig – dat sowel die klaagster se foon as Richard se fone forensies getoets is en geen boodskappe deur Richard aan haar gevind is nie. Tog het die streeklanddros hom nie hieraan gesteur nie. In 2017 is hy uit sy werk by die munisipale bestuurder gehaal en in ’n ander afdeling geplaas. “Ek is gevra om navorsing te doen oor sekere goed. Ál minder werk het my kant toe gekom. Die omgewing was hostile en ek was geïsoleer.”

Teen 5 Maart 2018 kon hy dit nie meer hanteer nie en het hy bedank. Met baie van sy familie op Oudtshoorn, het hy en sy vrou besluit dit sou beter wees as hy ’n tyd lank uit Prins Albert kom. Hy het werk daar gesoek, maar met sy saak nog hangende was hy basies unemployable. Sy vrou moes hulle onderhou. Hulle ken mekaar van kleins af, vertel hy, en sy het nooit ’n beskuldigende vinger na sy kant toe gewys nie. “Ek was maar tien jaar oud toe ek eendag vir haar gesê het ek gaan met haar trou.

Sy het geweet wie die meisie was. My vrou het geweet van die soort van obsessie wat sy met my gehad het.” Dit het bykans sewe maande geduur voor Richard se saak in die Oudtshoorn-streekhof begin het. Daarna is dit aanhoudend uitgestel, wat ’n groot finansiële strain op hulle geplaas het.

“My salaris het basies net vir die prokureur gegaan. “Die klaagster het staan en lieg voor my. Sy het goed opgemaak en onder kruisondervraging gesneuwel. Ek het ’n tydlyn gebou om te wys waar ons in kontak was en dat dit onwaarskynlik was dat ek haar kon verkrag het.” Richard het gevoel dat hy in kruisondervraging goed en openlik geantwoord het.

“Ek het gedink ek gaan die saak wen.” Die dag van die uitspraak het hy egter besef dinge loop verkeerd. “Daardie dag het ek begin vrede maak daarmee dat ek tronk toe gaan.” Hy bly lank stil. “Ek was devastated,” sê hy oor die oomblik toe hy skuldig bevind is. “My vrou en suster het begin huil. Ek was baie bewerig en bang vir dit wat kom.”

Sy vonnisverrigtinge is uitgestel. “Dit was harde tye. Daai tyd het my lewe uitmekaargeruk. Ek het baie goed oorweeg.” Sy stem breek. “Ek het basies drie keuses gehad. Eerstens, om die mense seer te maak wat dit aan my gedoen het – hierdie meisie en ook haar ma – dan weet ek ten minste waarvoor ek tronk toe gaan.” Sy tweede opsie was om landuit te vlug voor hy gevonnis word. “Maar ek het geweet ek sal dan nooit weer kan terugkom nie en dit sou my familie seermaak.”

Opsie drie was om te vat wat sy kant toe kom, appèl aan te teken en te hoop dit slaag. Volgens hom het hy ongelukkig sy eie saak vererger toe hy die dag voor vonnis ’n voice note gestuur het na mense wat gevra het dat hy hulle op die hoogte van sake hou. Daarin het hy gesê hy sal nie toelaat dat ’n eensydige magistraat en obsessiewe meisie sy gesin se lewe en toekoms bepaal nie. “Dit het by die magistraat uitgekom en by vonnisoplegging het hy geen genade gehad nie.

Hy het na hierdie WhatsApp in die hof verwys. Volgens hom het ek nie respek vir die hof gehad nie. En hy wou gehad het ek moet berou toon.” Die streeklanddros het Richard nie geglo dat die klaagster ’n crush op hom gehad het nie. Hy kon geen dwingende rede vind hoekom van die minimum voorgeskrewe vonnis afgewyk moes word nie en het Richard tot 10 jaar tronkstraf gevonnis.

Boonop is hy verlof tot appèl teen sy skuldigbevinding en vonnis geweier. “Ek is onmiddellik geprosesseer en tronk toe geneem.” Omdat hy in Prins Albert se tronk was, kon sy gesin hom elke Sondag besoek. “Kontak is nie toegelaat nie en ek het hulle net deur ’n venster gesien. Dit was baie erg. Maar ek het intelligente dogtertjies. Ons het hulle daarop voorberei dat Daddy vir ’n tyd weggaan, maar weer huis toe sal kom.”

Veg vir sy vryheid

Hy het besluit hierdie ding gaan hom nie onderkry nie. In die tronk het hy selfhelp-programme aangebied, skaak gespeel en verskriklik baie gelees, veral oor filosofie. Hy is feitlik deur die hele Collins English Dictionary en ’n paar keer deur ’n boek oor wyle oudpres. Nelson Mandela. “Ek hou van selfstudie en het ook leierskapboeke gelees.”

Hy het 133 bladsye oor verskeie motiverende beginsels geskryf en in Engels begin dig nadat ’n vriend hom daaraan herinner het dat hy nog altyd wou skryf. Hy het ’n sponsor gekry sodat hy sy LL.B.-regsgraad kon doen – iets wat hy as jong man weens ’n geldgebrek moes staak. Sy vrou en veral sy suster in die Kaap, Veronique Moroka, het intussen die wiel aan die rol gesit om na die appèlhof te appelleer. Hy was hoopvol, maar het nie sy hart daarop gesit nie.

Op 24 Junie 2019 is verlof tot appèl toegestaan en op 13 September 2019 is sy appèlaansoek aangehoor. Sy advokaat, Lara Joubert, het laat weet dit het so goed afgeloop dat hy solank sy goedjies kan begin pak. “Ek het goed begin voel, maar wou hóór ek is vrygespreek. Dit het ’n week gevat voor uitspraak gelewer is.”

Op 19 September, agt maande nadat hy skuldig bevind is, is die bevinding in die appèlhof omgekeer. Daar is dringend beveel dat Richard vrygelaat word. Regters C.M.J. Fortuin en D.M. Davis het bevind dat die streekhof nie bo redelike twyfel kon bevind het dat Richard skuldig was nie. Ook dat daar wesenlike weersprekings was in die klaagster se weergawe en dat sy haar weergawe gereeld aangepas het. “Ek was bly, hoewel ek nie kan sê ek het uit my vel uit in die lug gespring nie,” sê Richard.

“Dis meer daai bly wat jy net jou asem wil uitblaas van verligting. Sielkundig was ek moeg.” Die regters het beklemtoon dat die streeklanddros nie ag geslaan het op verskeie onwaarskynlikhede in die klaagster se getuienis nie. Dit het byvoorbeeld geen sin gemaak dat daar geen teken van toumerke om haar enkels en polse was nie, en dit nadat sy aangevoer het dat sy met harde nylontou vasgebind was en gespook het om los te kom.

Daar was ook nie enige mediese rekords wat gestaaf het dat sy voor Paasnaweek 2015 verkrag is nie. Hulle het dit onder meer as ongeloofwaardig afgemaak dat sy nie kon onthou dat die rede vir haar kliniekbesoek op 20 Oktober 2014 was dat sy daar was vir psigiatriese hulp nie. Terselfdertyd het die appèlhof bevind dat die streeklanddros nie genoegsame aandag gegee het aan die getuienis van vier mense wat belangrike dele van Richard se getuienis gestaaf het nie.

Daar is bevind die streeklanddros het gefouteer deur die klaagster as ’n bevredigende enkelgetuie te beskou. Trouens, daar was baie probleme met haar weergawe. Richard is nie daardie selfde dag nog vrygelaat nie. Met dié dat hy begin drink het, is hy vroeër vir bestuur onder die invloed gevang nadat – glo hy – iemand aan die polisie ’n tip gegee het. En hy moes nog daarvoor voorkom. Op 22 Oktober het hy in die hof verskyn en om twintig minute oor agt is hy op waarskuwing vrygelaat. ’n Maand later is hy ’n boete van R6 000 opgelê en sy lisensie vir drie maande ingetrek.

“Ek het reëlings getref dat ek ’n verminderde bedrag maandeliks betaal,” sê hy. “Ek is deur hel. Ek sou ’n werk kry in Knysna, maar sonder my lisensie was daardie werk van die tafel af.” En, ja, hy is baie hatig en verbitterd. “Ek wil hê mense moet die waarheid weet.” Die vals aanklag bly hom agtervolg. Richard het ná sy vrylating ’n vergadering gehou met ’n groep mense met die gedagte om ’n NGO te stig, maar omdat die klaagster daar by hulle volunteer, is hy die volgende dag gevra om nie terug te kom nie.

“Ek het vir hulle die uitspraak gestuur, maar ek het nog nie weer ’n geleentheid gekry nie. Hierdie plek is nou hopeloos te klein vir my.” Richard is steeds werkloos. “Ek het voelers uitgesteek en CV’s ingegee, maar wag nog op terugvoering. “Hopelik is 2020 ’n beter jaar vir my.” Die klaagster se ma het by navraag gesê sy sal namens haar dogter kommentaar lewer. “Ons stel geensins verder belang in die ding nie. Hy is mos nou vry. Ek vra dat almal rustig sal raak. Dis afgehandel en ons sluit ons van dit af.”

* Foto’s: Gallo Images/Getty Images en Verskaf

Meer oor:  Kuier  |  Ware Lewensdrama
MyStem: Het jy meer op die hart?

Stuur jou mening van 300 woorde of minder na MyStem@netwerk24.com en ons sal dit vir publikasie oorweeg. Onthou om jou naam en van, ‘n kop-en-skouers foto en jou dorp of stad in te sluit.

Ons kommentaarbeleid

Netwerk24 ondersteun ’n intelligente, oop gesprek en waardeer sinvolle bydraes deur ons lesers. Lewer hier kommentaar wat relevant is tot die onderwerp van die artikel. Jou mening is vir ons belangrik en kan verdere menings of ondersoeke stimuleer. Geldige kritiek en meningsverskille is aanvaarbaar, maar dit is nie 'n platform vir haatspraak of persoonlike aanvalle nie. Kommentaar wat irrelevant, onnodig aggressief of beledigend is, sal verwyder word. Lees ons volledige kommentaarbeleid hier.

Stemme

Hallo, jy moet ingeteken wees of registreer om artikels te lees.