Lees jou gunsteling-tydskrifte en -koerante nou alles op een plek teen slegs R99 p.m. Word 'n intekenaar
Hof
AfriForum appelleer oor vryheid van spraak, nié ou vlag

AfriForum baklei nie vir die ou landsvlag nie, maar vir die vryheid van uitdrukking en spraak.

Ernst Roets, hoof van beleid en aksie by AfriForum, in Augustus 2019 buite die hooggeregshof in Johannesburg, nadat die gelykheidshof bevind het die vertoon van die ou landsvlag in sekere kontekste kom neer op haatspraak. Links van hom staan Sella Hatang, uitvoerende hoof van die Nelson Mandela-stigting. Foto: Isabel Venter

Só het die burgerregteorganisasie Vrydag gesê toe hy aangekondig het dat hy toestemming by die appèlhof gekry gekry het om te appelleer teen die uitspraak dat die vertoon van dié vlag onder sekere omstandighede op haatspraak neerkom.

“AfriForum beskou dit as ’n belangrike saak in die stryd vir vryheid van uitdrukking en spraak omdat die vertoon van ’n vlag – en in besonder hierdie vlag – nie aan die definisie van haatspraak voldoen nie,” sê Ernst Roets, hoof van beleid en aksie van AfriForum, in ’n verklaring.

Regter Phineas Mojapelo het in Augustus verlede jaar in die gelykheidshof in Johannesburg beslis die vertoon van die vlag moet beperk word tot joernalistieke, akademiese en artistieke uitdrukking, en slegs as dit in die openbare belang is. Word die ou vlag om enige ander rede vertoon, sal dit beskou word as haatspraak, diskriminasie en teistering.

Verder het die regter ook beveel dat mense wat die vlag sonder enige geldige rede swaai, nie op die reg op vryheid van uitdrukking en spraak as ’n verweer kan staatmaak nie.

Mojapelo se uitspraak het gekom nadat die Nelson Mandela-stigting in ’n aansoek gevra het dat die vertoon van die vlag tot haatspraak verklaar word nadat dit in 2017 deur AfriForum-lede in ’n Swart Maandag-protesoptog teen plaasmoorde rondgeswaai is.

AfriForum het in die hof aangevoer die Nelson Mandela-stigting se aansoek spruit nie uit ’n werklike voorval waarin die ou landsvlag vertoon is nie, maar uit berigte en inskrywings op sosiale media “wat heel moontlik vals was en niks met Swart Maandag te doen gehad het nie”.

Die organisasie het ook gesê hy is nie by die saak betrokke ter wille van die ou landsvlag nie, maar eerder om te veg vir vryheid van uitdrukking en spraak.

AfriForum gee erkenning aan die feit dat die vertoon van die 1928-vlag aan ’n deel van die bevolking aanstoot gee.

Roets sê AfriForum staan by dié punt. Die vertoon van die vlag kom slegs op haatspraak neer indien dit gekombineer word met ’n boodskap wat mense op grond van hul ras of etnisiteit teiken en die boodskap ook ’n aanhitsing bevat om daardie groep skade te berokken, sê Roets.

Dit is een van die punte waarop AfriForum ook sal steun in die appèlhof.

“AfriForum gee erkenning aan die feit dat die vertoon van die 1928-vlag aan ’n deel van die bevolking aanstoot gee. Dit is ook die rede waarom AfriForum nie die vlag vertoon nie. AfriForum is verbind tot die bevordering van wedersydse erkenning en respek tussen gemeenskappe . . .(ons) is sterk ten gunste van vryheid van spraak en glo terselfdertyd dat daadwerklike haatspraak beveg moet word,” sê Roets.

Reaksie

Luzuko Koti, woordvoerder van die Nelson Mandela-stigting, het by navraag gesê die stigting gun AfriForum die reg om die hof te nader. “Almal het die reg om die hof te nader, en daarom sal ons nie inmeng nie. Ons sal wel die saak dophou om te sien wat gebeur en optree as ons dink dit is nodig,” sê Koti.

Die ou Suid-Afrikaanse landsvlag.Foto: Argief

Dave Steward, voorsitter van die raad van trustees van die FW de Klerk-stigting, meen vryheid van spraak en uitdrukking is ’n demokrasie se belangrikste pilare en moet verdedig word.

“Maar die saak moet baie versigtig en sensitief gehanteer word met verdraagsaamheid teenoor al ons bevolkingsgroepe,” sê Steward.

Prof. Koos Malan, grondwetkenner van die Universiteit van Pretoria, sê AfriForum sal staatmaak op die bevinding wat verlede jaar deur die appèlhof gemaak is in die saak van Jon Qwelane vs. die Menseregtekommissie.

’n Volbank regters het in dié uitspraak bevind dat art. 10(1) van die Wet op die Bevordering van Gelykheid en die Voorkoming van Onregmatige Diskriminasie (wet 4 van 2000) ongrondwetlik is en tersyde gestel moet word omdat dit ’n onbillike beperking plaas op die reg op vryheid van spraak, wat in art. 16 van die Grondwet van 1996 beskerm word.

Met ander woorde, die reikwydte van die diskriminasiewet is ongrondwetlik, sê Malan.

“Dit is daarom eintlik onnodig vir AfriForum om te appelleer, want die appèlhof het klaar bevind dat art. 10 ongrondwetlik is,” sê Malan.

Meer oor:  Afriforum  |  Vryheid Van Spraak  |  Ou Vlag  |  Ernst Roets
MyStem: Het jy meer op die hart?

Stuur jou mening van 300 woorde of minder na MyStem@netwerk24.com en ons sal dit vir publikasie oorweeg. Onthou om jou naam en van, ‘n kop-en-skouers foto en jou dorp of stad in te sluit.

Ons kommentaarbeleid

Netwerk24 ondersteun ’n intelligente, oop gesprek en waardeer sinvolle bydraes deur ons lesers. Lewer hier kommentaar wat relevant is tot die onderwerp van die artikel. Jou mening is vir ons belangrik en kan verdere menings of ondersoeke stimuleer. Geldige kritiek en meningsverskille is aanvaarbaar, maar dit is nie 'n platform vir haatspraak of persoonlike aanvalle nie. Kommentaar wat irrelevant, onnodig aggressief of beledigend is, sal verwyder word. Lees ons volledige kommentaarbeleid hier.

Stemme

Hallo, jy moet ingeteken wees of registreer om artikels te lees.