Lees jou gunsteling-tydskrifte en -koerante nou alles op een plek teen slegs R99 p.m. Word 'n intekenaar
Beleggings
Pasop as wen verloor word

Ek dink dit is veilig om te sê die afgelope dekade was een van die onstuimigste tye tot nog toe op die JSE.

Andró Griessel

17 name op die lys van die JSE se top-40-indeks het sedert 2009 verander. ’n Hele paar hiervan is weliswaar weens ontknopings, soos British American Tobacco, Mondi, Bidcorp en die onlangse MultiChoice, maar baie van hulle is bloot omdat groot name soos Steinhoff, ArcelorMittal Suid-Afrika, Abil en Murray & Roberts (om maar ’n paar te noem) in stormwaters ingevaar het waaruit van hulle moontlik nooit weer sal kan ontsnap nie.

Ons mark is sekerlik ook een van die mees gekonsentreerde markte ter wêreld. Die grootste sewe maatskappye is groter as die volgende 153 saam, en Naspers beslaan tans op sy eie bykans 20% van die totale beurs.

Die situasie was tien jaar gelede nie veel anders nie. Billiton was toe amper so oorheersend soos wat Naspers vandag is.

Hierdie konsentrasie hou bepaalde implikasies vir beleggers in waarna ek later sal terugkom, maar vir interessantheid, kom ons kyk net na ’n paar wenners en verloorders oor die afgelope tien jaar. Sien die tabelle hierby.

aandele

Standaardportefeulje

As ’n mens ’n portefeulje saamstel uit van hierdie aandele, kom ’n paar interessante perspektiewe na vore.

As ek in 2009 ’n portefeulje saamgestel het wat gelyke toedelings (5% elk) gemaak het aan die top-20-maatskappye (uitgesluit SABMiller en Old Mutual omdat dit moeilik is om die prysbeweging te bereken weens korporatiewe optrede) sou my gemiddelde opbrengs (dividende uitgesluit) ongeveer 11,9% per jaar gewees het.

Ek sal voortaan na hierdie portefeulje verwys as die standaardportefeulje.

Portefeuljes wat erg gekonsentreer is (as drie of vier aandele 80% van jou portefeulje opmaak) is soos om elke keer as jy iewers heen ry dit teen 160 km/h te doen. Jy kan moontlik lank die eerste ou wees wat by die partytjie opdaag, maar een of ander tyd gaan jy glad nie opdaag nie. Foto: iStock

As ek dit vergelyk met die prestasie van die JSE se indeks van alle aandele van 13,72% (dividende ingesluit) oor dieselfde tydperk en hoe die grootste aandeelfondse gevaar het, dan is dit min of meer in pas met mekaar.

Dit is wat jy kon verwag het van die opbrengs van ’n gediversifiseerde portefeulje – of dit nou in ’n fonds of jou private aan­deleportefeulje was.

Indien ek bogenoemde portefeulje sou uitlos en nooit herbalanseer nie, sou my blootstelling aan Naspers vandag 33% van my portefeulje uitgemaak het en net vier aandele (Naspers, Richemont, Sanlam en FirstRand) sou in totaal 60% van my portefeulje beslaan het.

Ons sien nogal baie aandeleportefeuljes wat oor tyd só skeeftrek.

Per implikasie beteken dit hierdie portefeuljes het beter gevaar as baie gediversifiseerde portefeuljes, maar dit is belangrik om te verstaan watter risiko dit inhou en dat selfs matige dalings in van hierdie aandeelpryse jou totale voorsprong in ’n kort tydjie kan uitwis.

  • As ek destyds Capitec (in gelyke verhouding tot die res) bygevoeg het, sou die gemiddelde prestasie van my portefeulje opgeskiet het tot 17,81% per jaar (dividende uitgesluit) en Capitec sou vandag 43% van my portefeulje behels het.
  • As ek Naspers vir welke rede nié in my portefeulje gehad het nie, sou die prestasie van my portefeulje afgeneem het tot ’n rapsie meer as 8% per jaar (dividende uitgesluit).
  • As ek Steinhoff proporsioneel ingesluit het, sou my portefeulje se prestasie “slegs” afgeneem het tot 11,39% per jaar (dividende uitgesluit).
  • As ek my standaardportefeulje onveranderd gelos het en Naspers het dus tans 33% van my portefeulje uitgemaak, sal net ’n 15%-daling in Naspers se huidige aandeelprys nodig wees om dieselfde uitwerking as die insluiting van Steinhoff te hê.

Kyk gerus weer na die lys van groot verloorders waar sommige van die maatskappye bykans waardeloos geraak het vergeleke met hul eertydse glorie. Herkou dan aan die feit dat die meegaande lys groeisyfers wys wat hierdie maatskappye se aandeelpryse iewers in ’n stadium gelewer het.

aandele

So wat, indien enigiets, kan ons uit bogenoemde wys raak? Vir my staan die volgende uit:

Bome groei nie tot in die hemel nie, net so kan aandeelpryse soos dié in die lys van wenners eenvoudig nie aanhou groei teen dieselfde tempo as onlangs nie. As jou portefeulje met verloop van tyd hoë konsentrasies van hierdie “wenners” bevat, moet jy mooi verstaan wat die impak op jou totale portefeuljeprestasie gaan wees as of wanneer hierdie aandele daal.

Jy moet moontlik daarvolgens sekere aanpassings maak. Ondernemings wat soms onstuitbaar lyk, kan in ’n baie kort tyd ontrafel, soms weens ongerymdhede, maar soms weens die gewone sakesiklus of ontwrigting in sy bedryf.

In beleggings is die skeidslyn tussen geluk en wysheid en dom en dapper soms baie vaag.

Bome groei nie tot in die hemel nie, net so kan aandeelpryse soos dié in die lys van wenners eenvoudig nie aanhou groei teen dieselfde tempo as onlangs nie.

Die insluiting van veral een of twee groot wenners in ’n portefeulje kan aan die betrokke bestuurder of jouself tydelike glorie en ’n persepsie van vaardigheid verleen, maar is hierdie proses herhaalbaar?

Steinhoff was aaklig, maar die omvang van die aandag wat dit kry vergeleke met ander maatskappye wat net oor ’n langer tydperk ook totale aandeelhouerswaarde vernietig het, bly vir my verbasend.

Uit die syfers hiernaas is dit ook duidelik dat om nié Capitec, Naspers of PSG in jou portefeulje te gehad het nie, ’n baie groter “sonde” was as om wel Steinhoff-blootstelling te gehad het.

’n Wyer net verlaag dus nie net jou risiko nie, maar verhoog ook jou kans om die volgende Capitec te vang.

Portefeuljes wat erg gekonsentreer is (as drie of vier aandele 80% van jou portefeulje opmaak) is soos om elke keer as jy iewers heen ry dit teen 160 km/h te doen. Jy kan moontlik lank die eerste ou wees wat by die partytjie opdaag, maar een of ander tyd gaan jy glad nie opdaag nie.

  • Andró Griessel is ’n gesertifiseerde finansiële beplanner en besturende direkteur van ProVérte Wealth & Risk Management. Kontak hom by info@proverte.co.za. Hy skryf gereeld vir Sake.
aandele
Meer oor:  Andró Griessel  |  Oos-Kaap Naweek  |  Aandele  |  Beleggings
MyStem: Het jy meer op die hart?

Stuur jou mening van 300 woorde of minder na MyStem@netwerk24.com en ons sal dit vir publikasie oorweeg. Onthou om jou naam en van, ‘n kop-en-skouers foto en jou dorp of stad in te sluit.

Ons kommentaarbeleid

Netwerk24 ondersteun ‘n intelligente, oop gesprek en waardeer sinvolle bydraes deur ons lesers. Lewer hier kommentaar wat relevant is tot die onderwerp van die artikel. Jou mening is vir ons belangrik en kan verdere menings of ondersoeke stimuleer. Geldige kritiek en meningsverskille is aanvaarbaar, maar hierdie is nie ‘n platform vir haatspraak of persoonlike aanvalle nie. Kommentaar wat irrelevant, onnodig aggressief of beledigend is, sal verwyder word. Lees ons volledige kommentaarbeleid hier

  • INDEKS
  • GELDEENHEDE
  • KOMMODITEITE
Data word met 15 min. vertraag
  • Gold Mining 1337,72 (-828)
  • Top 40 50081,17 (-27911)
  • All Share 56183,21 (-35451)
  • Resource 10 44237,36 (24326)
  • Financial and Industrial 30 75163,15 (-70604)

Sakegesprek

Jy moet ‘n intekenaar wees om ons weeklikse Sakegesprek-nuusbrief met Theo Vorster te ontvang.

Hallo, jy moet ingeteken wees of registreer om artikels te lees.