1. Ligloop vir sonbeddens

Dis dalk die antwoord vir ’n vinnige sonbruin lyf. Maar kenners het sonbeddens na die hoogste kanker-risikogroep opgeskuif, berig Beeld, nadat hulle in Junie vanjaar in Frankryk by die International Agency for Research on Cancer vergader het. Sonbeddens is nou in dieselfde kategorie as onder meer tabakrook en asbes!

Navorsing wys as jy sonbeddens gebruik voor jy 30 is, is jou kans 75% groter om velkanker te kry. Dit kan ook ’n skaars oogkanker, okulêre melanoom, veroorsaak. Sonbeddens straal ultraviolet-strale uit wat tot 6 keer meer gekonsentreerd as die son s’n is, sê die Kankervereniging van Suid-Afrika (Kansa). Dit laat jou vel ook vinniger verouder. Dit alles onderstreep aanbevelings van die Wêreldgesondheidsorganisasie: Bly liewer weg! 

2. Kies 'n goeie sonbrandroom

Jare gelede was daar ’n advertensie vir ’n bepaalde sonbrandroom. ’n Hond trek ’n meisietjie se swembroekie af – en haar spierwit boudjies wys teen haar sonbruin lyf af. ’n Karikatuurtekening doen tans per e-pos die ronde. Dit wys hoe sy nou, ’n paar dekades later, lyk: Die ene velle en plooie!

Niks laat jou vel so gou verouder soos die son nie, sonbrandroom ten spyt. Daar is boonop nog geen wetenskaplike bewyse dat sulke rome melanoom (velkanker) keer nie, sê dr. Carl Albrecht, hoof van navorsing by Kansa. Gebruik nietemin altyd ’n sonbrandroom as jy in die son kom, eerder as niks nie. Hy beveel ’n SBF van 30 of meer aan.

Hoe kies jy een? Jill Gardiner, tegniese bestuurder: Cosmetic, Toiletry and Fragrance Association of SA, verduidelik.

* Daar is 2 soorte UV-strale wat jou vel beskadig: UVB (wat sonbrand ver-oorsaak) en UVA (wat jou voor jou tyd oud maak). Albei kan jou velkanker gee.

* SBF ’n Maatstaf om die room se vermoë om UVB-strale uit te filtreer te bepaal. Hoe hoër die faktor, hoe meer beskerming. As jy gewoonlik binne vyf minute begin brand, sal ’n SBF van 15 jou vel vir 75 minute beskerm, dus 15 keer langer. Die beskerming hang ook af van hoe dik jy die room aansmeer.

* Breë spektrum Dit dui (op SA produkte) aan dat dit jou ook teen UVA-strale beskerm. By Europese produkte moet jy soek vir “UVA” in ’n afsonderlike sirkeltjie. (UVA-beskerming in rome is nie wêreldwyd gestandaardiseer nie, UVB-beskerming wel. Kyk daarom vir ’n aanduiding op die verpakking dat dit ook UVA-strale goed absorbeer.)

* Waterwerend Dit beskerm jou ook in water. Dis nie waterdig nie, dit hou net langer in water as gewone rome. Smeer weer aan nadat jy in die water was. Dis ook nie wêreldwyd gestandaardiseer nie. Soek die woorde “waterwerend” en “baie waterwerend”.

3. Veilig sonbaai is ’n mite

Suid-Afrika het naas Australië die hoogste voorkoms van velkanker ter wêreld. En die meeste soorte velkanker word deur die son veroorsaak. As kinders se vel teen die son beskerm word, kan sowat 76% van alle gevalle voorkom word, sê Kansa. ’n Mooi sonbruin voorkoms lýk dalk vir jou natuurlik en gesond, maar in werklikheid word jou vel bruin as ’n verdedigingsmeganisme wanneer dit aan ultraviolet-bestraling (UV) blootgestel word.

Tot 80% van sonskade word aangerig vóór jy 18 is. Al het jy net één keer in jou kinderjare blase gebrand, vergroot dit jou kans om later in jou lewe velkanker te ontwikkel, sê Kansa.

JY KAN VELKANKER VOORKOM

* Bly tussen tienuur en drieuur, as die son op sy warmste is, binnenshuis. Of soek die skaduwee op. Wees ook op bewolkte en koel dae versigtig.

* Dra altyd ’n hoed van diggeweefde materiaal as jy lank buite is. Dra UV-beskermende klere (kyk op die etiket), ook jou swemklere.

* Dra altyd ’n sonbrandmiddel. (Sien hierbo.)

* Dra ’n donkerbril met UV-beskerming.

* Lipstiffie is een van die beste UV-beskermende produkte vir jou lippe vanweë die wasagtige basis.

* Tref ekstra voorsorg met kinders. Babas jonger as ’n jaar moenie aan direkte sonlig blootgestel word nie.

Het jy geweet?

* Sonbrandroom se rakleeftyd is twee jaar – daarna is dit minder doeltreffend.

* Gebruik ook een as jy klere van losgeweefde materiaal dra.

* Bêre op ’n koel plek. In jou motor se paneelkissie gaan dit bv. aan erge hitte blootgestel word en nie lank doeltreffend bly nie. Smeer aan 20 minute voordat jy buitentoe gaan.    

* Smeer aan 20 minute voordat jy buitentoe gaan.   

(Bron: Kansa)