Jy wil tot elke prys in beheer van ’n situasie wees. Jy’s boonop (waarskynlik) ’n perfeksionis. Alles moet nét reg wees. En jy stel gewoonlik nie belang in ander se menings nie. Behalwe as hulle beaam wat jy sê - en daarmee bevestig dat jy, “soos altyd”, reg is.

 

’n Beheervraat is normaalweg
onderliggend baie angstig

 

'n Beheervraat voel normaalweg onderliggend baie angstig en onseker. Almal dink jy is komkommerkoel, maar jy wil eintlik sterf van angstigheid in vreemde, onbekende situasies.

Daar’s baie dinge in jou lewe waaraan jy niks kan doen nie, maar jy voel beter as jy tog sekere dinge in jou persoonlike én werklewe kan beheer. Soos om permanent lysies te maak, om altyd vergaderings oor te neem of in jou “ondergeskiktes” se nekke te blaas.

Dis onrealisties om te dink jy kan oornag verander - want jy het nie oornag ’n beheervraat geword nie. Jy kan steeds in beheer van sekere situasies wees, maar probeer om oordrewe beherende gedrag te verander.

DIÉ WENKE KAN HELP

* Kyk na die groter prentjie. Vra jouself af: Gaan die aarde ophou draai as iemand ’n paar sekondes laat is vir ’n vergadering? Of nie met my saamstem nie?
* Kry ’n kodewoord (bv. “groter prentjie”) om jouself daaraan te herinner om nie te oorreageer nie. Herhaal dit as jy angstig raak wanneer dinge nie vlot verloop nie.
* Tel tot 10 (of 1 000!), haal diep asem en dink voordat jy reageer. Sê gereeld: “Ek gaan hieroor dink en jou later antwoord.”
* Skryf alles neer wat jou pla. Sê vir jouself: Ek sal aandag gee daaraan wanneer ek afgekoel het . . . tyd gehad het om daaroor te dink. Leer om nie dadelik alles te wil afhandel nie. Of om dadelik terug te kap nie.
* Aanvaar dis ’n onvolmaakte wêreld en dat ons weinig beheer oor sleutelaspekte van ons lewe kan hê (bv. dood, siekte, ongelukke).
* Werk daaraan om meer buigsaam te wees. Maak vriende met mense aan wie se mening jy waarde heg. Identifiseer situasies waar jy voel dat jy tot elke prys in beheer móét wees. Bespreek dan met hulle verskillende maniere waarop jy dieselfde situasie kan hanteer.
* Vra jou vriende vir raad en voorstelle en toets dit. Wees ontvanklik vir nuwe en beter maniere om dinge te doen. Moenie verandering vrees nie, dink daaraan as ’n geleentheid om te leer en te groei.
* Maak ’n lys van jou sterkpunte en prestasies. Konsentreer daarop en moenie jouself met ander vergelyk nie.
* Maak ’n lysie met moontlike oplossings vir probleme. Skryf die moontlike voor- en nadele daarvan neer.
* Hou dagboek van gebeure en wat jou gevoelens was. Dink daaroor of ’n waarneembare emosie (soos woede) dalk veroorsaak word deur ’n dieperliggende gevoel (soos angs, vrees, frustrasie of teleurstelling).

* Kobus Maree is ’n hoogleraar by die Departement Opvoedkunde aan die Universiteit van Pretoria, ’n sielkundige in privaatpraktyk en mede-redakteur van die boek Educating People to be Emotionally Intelligent (Heinemann, 2007)

Is jy een?

  • Ek raak ongeduldig met agtelosige/wanordelike mense.
  • Ek raak angstig as ek voel ek kan nie 'n situasie beheer nie.
  • Klein goedjies en voorvalle wat deur ander as onbelangrik beskou word, irriteer my mateloos.
  • Ek beplan alles noukeurig en maak heeltyd lysies.
  • Ek haat dit om laat te wees (en nog meer as ander laat is!).
  • Dit irriteer my eindeloos as ander mense hardop praat (of selfs fluister) terwyl ek praat.
  • Ek reël my afsprake lank voor die tyd sodat ek nie onkant betrap word nie.
  • Ek raak gou verward as sake anders verloop as wat ek beplan het.
  • Ek hanteer verandering moeilik.
  • Ek haat dit as mense dinge tot op die nippertjie uitstel.
  • Ek is bang om te waag.
  • Mense beskou my dikwels as onverdraagsaam, perfeksionisties en soms selfs onbillik.
  • Ek haat dit as ek verkeerd bewys word en tob daaroor.
  • Niemand kan sekere take so goed soos ek doen nie.
  • Ek kry dikwels die gevoel ander mense konkel agter my rug.

Meer ja's as nee's: Jy besef dit dalk nie, maar jy wil heeltyd in beheer wees.