Lees jou gunsteling-tydskrifte en -koerante nou alles op een plek teen slegs R99 p.m. Word 'n intekenaar
Menings
DA moet anders oor taal dink

Hy het opgemerk dat die DA grotendeels in Engels funksioneer ondanks positiewe woorde oor meertaligheid en glo dié party moet effens anders dink oor taal, skryf prof. Wannie Carstens.

Meertaligheid in aksie? DA-plakkate in Afrikaans en Engels aan ’n lamppaal in Roodepoort. Foto: Gert van der Westhuizen

Die afgelope tyd het daar twee insiggewende artikels oor die DA en Afrikaans verskyn.

In Rapport van 3 Maart (“DA sê ‘een SA vir almal’ – nie ‘een taal vir almal’ nie”) het dr. Annelie Lotriet van die DA geskryf dat die DA baie beslis omgee vir Afrikaans en dat dit ook deeglik as kommunikasietaal in DA-kringe gebruik word.

Sy het ook aangedui dat die oorheersende posisie van Engels ten koste van die ander tale in die land teengestaan moet word met die volgende boodskap aan die pro-Engelse ANC-regering: “Basta met julle verengelsing!”.

En dan voeg sy ook by dat die DA nie net Afrikaans sy regmatige plek sal laat inneem nie, maar dat ’n toekomstige DA-regering “ook geld (sal) bewillig om Afrikatale te bevorder en te laat groei”, met die duidelike wete “jy bou nie Afrikatale soos Zoeloe en Xhosa op deur Afrikaans te onderdruk nie”.

Daar is tog ’n effense denkverandering oor taal in die algemeen in DA-geledere nodig.

Lotriet weet besonder goed waarvan sy praat omdat sy, as voormalige dosent en taalpraktisyn van formaat, die wese van taal baie goed ken. Ek glo haar dus.

Aan die ander kant het Gert van der Westhuizen, Stemme-redakteur van Netwerk24, in Beeld van 9 Maart aangevoer dat “kritiek op die DA oor Afrikaans nie geregverdig (is) nie.”

Daar kan naamlik nie van die DA verwag word om besondere aandag te skenk aan die behoeftes van die Afrikaanse gemeenskap oor hul taal as deel van die DA se politieke veldtog met die oog op die komende verkiesing nie. Die DA verteenwoordig ’n breër belangegroepe as die relatief klein groep Afrikaanssprekende DA-ondersteuners.

Daar is nie fout te vind met die skrywers se argumente nie. Maar daar is tog ’n effense denkverandering oor taal in die algemeen in DA-geledere nodig.

Kom ek probeer dit uitspel.

Wat sê die DA oor taal?

Mmusi Maimane, leier van die DA. Foto: Deaan Vivier

Ek het Lotriet se skrywe op my Facebook-blad geplaas en probeer uitvind wat mense daarvan dink. Uit die terugvoer blyk dit daar is ’n gevoel dat die DA oorwegend in Engels funksioneer en min omgee vir Afrikaans en ander tale ten spyte van wat gesê word daaroor.

Dat daar negatiwiteit ten opsigte van taal onder Afrikaanssprekendes teenoor die DA se taalvoorkeure is, is wel duidelik.

Die Facebook-terugvoer het tot ontsteltenis onder bestuurslede van die DA gelei en uit ’n oproep wat ek daaroor gekry het, neem die bestuur van die DA aan dat ek en ander verwag die DA moet hom as organisasie sterk vir Afrikaans beywer sonder om die praktyk van die politiek en beperkte hulpbronne in ag te neem.

Dit is egter ver van die waarheid.

Ek, en ek dink van my Facebook-vriende, wou gewoon vasstel wat die DA oor taal sê en hoe dit in die praktyk werk. Dit durf ons as voornemende kiesers seker doen.

’n Mens sou maklik kan aflei dat die DA as politieke party taal nie as ’n belangrike saak in sy politieke veldtog en beleidstandpunte ag nie.

In die DA se verkiesingsmanifes (slegs in Engels beskikbaar op die webtuiste) is daar volgens die soektog wat ek in die dokument uitgevoer het, slegs één vermelding van taal: “Ensure that every South African is able to access justice in the language he or she is most comfortable litigating in.”

Dit is lofwaardig en op sigself ’n goeie doelwit.

Maar wat van die beleid wat dit ondervang en uitspel hoe daar oor taal as kommunikasiemiddel en oor die rol van taal in nasiebou in die DA gedink word?

’n Mens sou maklik kan aflei dat die DA as politieke party taal nie as ’n belangrike saak in sy politieke veldtog en beleidstandpunte ag nie. Dit is nie vir my om te sê of dit so is of nie.

Gegrond op wat ek lees in die media en op die DA se webtuiste oor sy standpunt oor taal in die algemeen, is daar ’n gaping.

Wat ek wel opmerk, is dat die DA grotendeels in Engels funksioneer ten spyte van die positiewe woorde oor meertaligheid. En ook ongeag die diverse samestelling van ondersteuners van die DA.

Wat die DA kan doen oor taal?

Ek wil daarom graag ’n paar voorstelle hieroor aan die DA maak.

* Moet nooit die emosionele waarde van taal in ’n onsekere politieke omgewing onderskat nie. Mense voel tuis in hul taal en ’n party wat omgee vir mense se taalvoorkeure, wen harte en steun. Daarom waarskynlik Afrikaanssprekendes se navrae oor taal in die DA. Hulle wil sien dat ook hul belange verteenwoordig word en een van dié belange is hul taal.

* Die Afrikaanse gemeenskap verwag beslis nie dat die DA ’n “stryder” vir nét Afrikaans moet word nie. Inteendeel! Dit sal uiters selfsugtig wees as dit die geval is. Dit is logies dat Afrikaans slegs een van elf amptelike tale is en daarom moet álle tale tot hul reg kom. Die DA moet hom beywer vir Afrikaans, Xhosa, Zoeloe, ens. Vir almal soos Lotriet sê.

Wannie Carstens

* Oorweeg daarom ’n duidelike standpuntinname oor taal as deel van die politieke landskap in Suid-Afrika. Ek kon dit nie raaksien op die DA se webtuiste nie. As dit wel daar is, maak dit dan duideliker sigbaar.

* Op ’n vorige gespreksgeleentheid tussen die Afrikaanse gemeenskap en die DA is aan senior DA-bestuurslede voorgestel dat die DA die “kampioen van meertaligheid“ word. Dit sal aan die DA die gaping gee om aan die diverse voorkeure van sy ondersteuners te voldoen. Dan het die DA ’n kapstok om sy beleid aan te hang. En dan word Lotriet se artikel waar.

* Doen in die praktyk dít wat in DA-bestuurslede se uitsprake oor taal na vore kom. Gebruik ’n verskeidenheid van tale daar waar vergader word. Met tolke as verstekopsie en ook die gebruik van fluistertolkapparaat kan ’n mens ver kom. Die koste daarvan is werklik minder as wat aangeneem word. En die wins is soveel groter.

* Oorweeg om die webtuiste meertalig te maak. Die koste is nie so hoog nie en die wins menigvuldig.

* Oorweeg om ’n taalplan saam te stel waarin hierdie standpunt ten uitvoer gebring word. In die lig van die DA se verklaarde ondersteuning van die beginsels van die Grondwet (aldus die webtuiste: “Freedom, Fairness, Opportunity and Diversity”), maak dit sin om ook taal te betrek in sy denke as politieke party – taal is tog deel van die uitleef van diversiteit. Maak gebruik van kundiges om ’n werkbare taalplan saam te stel.

* Om alles net in Engels te doen kan teenproduktief wees. Dit dui aan die party sê een ding en doen dan ’n ander ding.

Moet nie die boodskapper skiet nie. Doen wat reg is vir die ondersteuners en ook vir die party.

* Carstens is emeritusprofessor in taalkunde aan die Noordwes-Universiteit.

Meer oor:  Da  |  Wannie Carstens  |  Engels  |  Taal  |  Verkiesing 2019  |  Afrikaans
MyStem: Het jy meer op die hart?

Stuur jou mening van 300 woorde of minder na MyStem@netwerk24.com en ons sal dit vir publikasie oorweeg. Onthou om jou naam en van, ‘n kop-en-skouers foto en jou dorp of stad in te sluit.

Ons kommentaarbeleid

Netwerk24 ondersteun ’n intelligente, oop gesprek en waardeer sinvolle bydraes deur ons lesers. Lewer hier kommentaar wat relevant is tot die onderwerp van die artikel. Jou mening is vir ons belangrik en kan verdere menings of ondersoeke stimuleer. Geldige kritiek en meningsverskille is aanvaarbaar, maar dit is nie 'n platform vir haatspraak of persoonlike aanvalle nie. Kommentaar wat irrelevant, onnodig aggressief of beledigend is, sal verwyder word. Lees ons volledige kommentaarbeleid hier.

Stemme

Hallo, jy moet ingeteken wees of registreer om artikels te lees.