Lees jou gunsteling-tydskrifte en -koerante nou alles op een plek teen slegs R99 p.m. Word 'n intekenaar
Menings
Poësie in Bybel raak verlore in dié vertalings
Prof. Wilhelm Jordaan (78), buitengewone professor in sielkunde aan die Universiteit van Pretoria, is met die Stalsprys vir sielkunde vereer. Foto: Verskaf

Vertalers weet goed vertaling is geen maklike taak nie. Die uitdrukking “lost in translation” word gereeld gehoor en net dan en wan is daar sprake van “gained in translation.”

Vertalings help ons met begrip van ander mense, hul tale en kulture. Dink wat het ons gewen met Antjie Krog en andere se vertalings van inheemse verse in werke soos Met woorde soos met kerse en die sterre sê ‘tsau’.

Bybelvertalings is ’n mynveld, veral as verduidelikende vertalings eerder as direkte vertalings gebruik word, wat dan die krag van simboliek en poësie in Bybeltekste ondermyn. Soos dit gebeur het in Kolossense 4:6, wat in ’n 1983-vertaling lui: “Wat julle sê, moet altyd vriendelik wees en van goeie smaak getuig; en julle moet weet hoe julle elkeen behoort te antwoord.”

Gans en al verlore is die simboliek in ’n ouer vertaling in 1963: “Laat julle woorde altyd aangenaam wees, met sout besprinkel, sodat julle kan weet hoe julle iedereen moet antwoord.” Die simboliek van “sout” word versluier deur ’n verduideliking (“goeie smaak”) wat op sigself niksseggend vaag is. Die “evangelie” van sout het as’t ware verdwyn, smaak verloor.

Om jou sout (en brood) met iemand anders te deel, was ’n teken van ewigdurende vriendskaplike gemoedelikheid.

Gelukkig word soms teruggekeer na direkte vertalings met simboliese en poëtiese wins. In 2020 se vertaling is die soutbesprinkeling terug: “Julle woorde moet altyd van goeie smaak getuig, met sout besprinkel, sodat julle kan weet hoe om ’n ieder en ’n elk te antwoord.”

Sout is die wêreld se oudste preserveermiddel.

Dit is van die aarde; dit bewaar, gee geur en smaak, genees en is chemies gesproke ’n bestanddeel van baie medisyne. Só kan sout prakties en simbolies verstaan word as die essensie van lewe; die onbederfbare; die onomkoopbare.

Dit is iets kosbaars – soos liefde, medemenslikheid en wysheid wat soms net deur lyding verkry kan word en waar pyn suiwering bring. Juis weens dié betekenisse was sout ’n belangrike offerande in die Hebreeuse wêreld – om ’n verbond te bevestig. Christus se Bergpredikasie verwys na sy volgelinge as “die sout van die aarde”.

In die antieke Midde-Ooste was sout, naas ’n belangrike handelsproduk, ’n simbool van gasvryheid en vriendskap. Om jou sout (en brood) met iemand anders te deel, was ’n teken van ewigdurende vriendskaplike gemoedelikheid. In verduidelikende vertalings verdwyn dié rykdom van betekenisse.

So gesien begryp mens die gewig van die opdrag om jou woorde met sout te besprinkel – dat dit ’n manier van praat is wat getuig van respek vir ’n ander; om noukeurig te let op jou taalgebruik; nie aanstoot te gee nie; en om hoflik met mense om te gaan, vriendelik, gasvry en ordentlik. En die nuwe vertaling beaam dit.

Geoordeel na hoe ons wedywerend en beledigend met mekaar praat, veral in die kerk, die huis, die skool, die sakewêreld en in die politiek, verstaan ons bloedweinig van sout op woorde sprinkel. Daarom het ons, in oormaat, die teendeel van sout – bitter én toenemende verbittering en bitterheid.

  • Jordaan is ’n emeritusprofessor in sielkunde.
Meer oor:  Wilhelm Jordaan  |  Bybel  |  Poësie  |  Vertaling
MyStem: Het jy meer op die hart?

Stuur jou mening van 300 woorde of minder na MyStem@netwerk24.com en ons sal dit vir publikasie oorweeg. Onthou om jou naam en van, ‘n kop-en-skouers foto en jou dorp of stad in te sluit.

Ons kommentaarbeleid

Netwerk24 ondersteun ’n intelligente, oop gesprek en waardeer sinvolle bydraes deur ons lesers. Lewer hier kommentaar wat relevant is tot die onderwerp van die artikel. Jou mening is vir ons belangrik en kan verdere menings of ondersoeke stimuleer. Geldige kritiek en meningsverskille is aanvaarbaar, maar dit is nie 'n platform vir haatspraak of persoonlike aanvalle nie. Kommentaar wat irrelevant, onnodig aggressief of beledigend is, sal verwyder word. Lees ons volledige kommentaarbeleid hier.

Stemme

Hallo, jy moet ingeteken wees of registreer om artikels te lees.