Lees jou gunsteling-tydskrifte en -koerante nou alles op een plek teen slegs R99 p.m. Word 'n intekenaar
Menings
’n Seun van Minsk en ’n meisie van Kaapstad?.?.?.
Sonja Loots: Hoe boeke oor groot afstande en verskille grense uitvee

Die man uit Belarus was nog nooit in mý land nie, en ek nog nooit in syne nie. Trouens: Tot my skaamte weet ek nou eers – ná ’n vinnige Google-soektog –

presies waar Belarus is, in Wit-Rusland geleë en omsoom deur Rusland, Oekraïne, Pole, Litaue en Letland. En tog vlot die geselskap, want gou blyk dit dat ons eintlik lankal kennis gemaak het.

Sonja Loots.

Jewgeni vertel my dat hy as kind ’n boek oor die Anglo-Boereoorlog present gekry het. Hy onthou dit haarfyn: Hy was 12 jaar oud, sy gesin het in Minsk gebly, en hy weet nog presies hoe die voorblad gelyk het van die jeugroman wat ’n vriendin van sy ma op Nuwejaarsdag vir hom gegee het.

Die titel, getranslitereer, was Lui Bussenar. Kapitan Sowri-golowa (in Afrikaans min of meer “Luis Bussenar. Kaptein Sonderkop”). Dit het gehandel oor ’n Russiese seun wat aan die Boere se kant veg en vele avonture beleef; en volgens Jewgeni verwys die titel na ’n idiomatiese uitdrukking vir ’n waaghalsige avonturier, oftewel iemand sonder ’n behoorlike begrip van gevaar.

Wéér probeer ek Google raadpleeg, maar die Wikipedia-blad oor die boek is slegs beskikbaar in Russies, Oekraïns en Armeens, die tale van die voormalige Sowjetunie-republieke.

Met Jewgeni se hulp raak dit duidelik dat dit ’n vertaling was van Le Capitaine
Casse-Cou
deur die Franse skrywer Louis Boussenard en dat die gewildheid daarvan in Wit-Rusland die afgelope dekades gesorg het vir minstens 30 verskillende (her)uitgawes. Dit is steeds in druk, bestaan in Russies ook as e-boek en luisterboek en die Russiese skrywer Pawel Lagoen het intussen ’n opvolg geskryf.

Verwysings na die karakter Kapitan Sowri-golowa duik ook op in ’n bekende Russiese lied en ’n fliek wat die kinderheld se naam dra.

Oor al hierdie dinge gesels ons in Nederlands, omdat ons altwee ’n Neerlandistiek-konferensie in Utrecht bywoon. Maar eintlik is dit nie die eerste keer dat ons paaie kruis nie.

Vir my is dit ’n mooi verhaal oor hoe skrywers, vertalers, boeke en taal oor duiselingwekkende afstande en enorme kultuurverskille heen grense uitvee.

Op dieselfde ouderdom as wat Jewgeni aangegryp geraak het deur ’n jeugroman oor die Anglo-Boereoorlog, het ek op televisie gekyk na Die kersieboord. Ek onthou vaagweg ’n jeugdige Carel Trichardt in die rolverdeling, maar veral ook die enorme indruk wat Karel Schoeman se vertaling van Tsjechof se toneelstuk op my gemaak het. Dit was die begin van ’n jarelange liefdesverhouding met Russiese letterkunde wat in die somer van my 14de jaar, met die lees van Anna Karenina, ’n hoogtepunt bereik het.

Ek het die Tolstoi-roman natuurlik nie naastenby volledig begryp nie, en vandag kry ek lag vir die kind wat tydens ’n gesinsvakansie in Hartenbos so oordrewe ernstig in ’n warm rondawel deur haar dikke boek lê en worstel.

Die afgelope week het ek egter met groot ontroering gedink aan daardie twee kinders: Die seun van Minsk wat in die hart van die Russiese winter met ’n vertaalde boek op die skoot sit en in sy verbeelding weggevoer word na die oop velde en vlaktes van Suid-Afrika; en die meisie van Kaapstad wat in die hart van die Suid-Afrikaanse somer met ’n vertaalde boek op die skoot sit en haar laat mee­sleur na vreemde stede in Rusland.

Vir my is dit ’n mooi verhaal oor hoe skrywers, vertalers, boeke en taal oor duiselingwekkende afstande en enorme kultuurverskille heen grense uitvee. En hoe dit gekom het dat ek en ’n wildvreemdeling uit Belarus, toe ons ontmoet het, reeds ’n klein flerts van mekaar se wêrelde begryp het.

Meer oor:  Skuinskyk
MyStem: Het jy meer op die hart?

Stuur jou mening van 300 woorde of minder na MyStem@netwerk24.com en ons sal dit vir publikasie oorweeg. Onthou om jou naam en van, ‘n kop-en-skouers foto en jou dorp of stad in te sluit.

Ons kommentaarbeleid

Netwerk24 ondersteun ‘n intelligente, oop gesprek en waardeer sinvolle bydraes deur ons lesers. Lewer hier kommentaar wat relevant is tot die onderwerp van die artikel. Jou mening is vir ons belangrik en kan verdere menings of ondersoeke stimuleer. Geldige kritiek en meningsverskille is aanvaarbaar, maar hierdie is nie ‘n platform vir haatspraak of persoonlike aanvalle nie. Kommentaar wat irrelevant, onnodig aggressief of beledigend is, sal verwyder word. Lees ons volledige kommentaarbeleid hier

Stemme

Hallo, jy moet ingeteken wees of registreer om artikels te lees.