Lees jou gunsteling-tydskrifte en -koerante nou alles op een plek teen slegs R99 p.m. Word 'n intekenaar
Menings
Was Toto se skrywer ooit in Afrika?
Gerhard van Huyssteen

My derde mees gehate liedjie óóit is Toto se 1982-treffer “Africa”.

Kyk, jy kan mos nie ’n Suid-Afrikaanse draadloos aanskakel nie of dié Eurosentriese popnommertjie blêr binne die eerste uur of vier gewaarborgd deur jou huis. En Eurosentries begin nie eens om dit te beskryf nie! Die arme liedjieskryf- kindertjie was sekerlik nog nooit eens in Afrika nie: Sure as Kilimanjaro rises like Olympus  above the Serengeti?.?.?.

Selwers was ek ook nog nie in die Serengeti nie, maar st. 7-aardrykskunde het my tog bemagtig om sterk te vermoed dat dit onsin is.

Soos wat “Kaptein, span die seile” mos soms so sonder waarskuwing in jou kop in kan gaan loop sit, was dit die afgelope week besonder, maar dan besónder, irriterend dat “Africa” se refrein in my kop vasgeklap het:

It’s gonna take a lot to drag me away from you / There’s nothing that a hundred men or more could ever do

I bless the rains down in Africa / Gonna take some time to do the things we never had

Ek had die voorreg om saam met my beleë ma ’n week lank op ’n huisboot op die Choberivier deur te bring. Benewens twee werksuitstappies na Windhoek, was dit my eerste treë in regte-egte Afrika in. (Ek is dus ook maar van die hondjie gebyt as ek snedig oor Toto se non-Afrosentrisme is?.?.?.)

Net die saligheid. En jou eie kop, en jou eie woorde in jou kop.

Vir ’n week lank geen nikse, nêrense en niemandse internet en telefoonverbinding nie. Geen Facebook en Twitter nie. Geen nuus, sport of weer nie. Geen Google nie. Zero. Ziltch. Zip. Net die saligheid. En jou eie kop, en jou eie woorde in jou kop.

Toe doen die woord “uitspansel” sig skielik voor – soos ’n eenwoordkoor wat vasklap.

As jy ooit met vakansie was in die woesterny wat Afrika is, sal jy dalk my obsessie met die woord “uitspansel” herken. Want ek kan op geen ander manier die grootsheid, oopheid, omvangrykheid, wydheid, skouspelagtigheid en glorievolle rykheid van die Afrika-lugruim wat ’n mens daar sien, beskryf nie.

“Firmament”? Praat van Eurosentries!

“Hemelgewelf” of “sterregewelf”? Sou kon, maar daai “gewelf” het vir my alliterasies met “geweld” en dan is dit onvanpas.

Nee, terwyl ek “uitspan” (soos landverkennende trekkers en beeswagtende nomade van ouds) wil ek lê en staar na die “uitspansel”. Dat dié twee woorde niks met mekaar te make het nie, traak my niks nie.

Want in die uitspansel kry jy meer kennis as op die hele Wikipedia saam. Daar is ontelbare Wiktionarywoorde wat wag om beskryf en omskryf en gevang en verloor te word: Oerknal, Oergees, Oerwese, Oerson. Die uitspansel is die Oergoogle?.?.?.

I bless the rains down in Africa / I bless the rains down in Africa / I bless the rains down in Africa

Van Huyssteen is ’n taalkundige aan die Noordwes-Universiteit.

Meer oor:  Gerhard Van Huyssteen  |  Taal  |  Afrika  |  Musiek
MyStem: Het jy meer op die hart?

Stuur jou mening van 300 woorde of minder na MyStem@netwerk24.com en ons sal dit vir publikasie oorweeg. Onthou om jou naam en van, ‘n kop-en-skouers foto en jou dorp of stad in te sluit.

Ons kommentaarbeleid

Netwerk24 ondersteun ‘n intelligente, oop gesprek en waardeer sinvolle bydraes deur ons lesers. Lewer hier kommentaar wat relevant is tot die onderwerp van die artikel. Jou mening is vir ons belangrik en kan verdere menings of ondersoeke stimuleer. Geldige kritiek en meningsverskille is aanvaarbaar, maar hierdie is nie ‘n platform vir haatspraak of persoonlike aanvalle nie. Kommentaar wat irrelevant, onnodig aggressief of beledigend is, sal verwyder word. Lees ons volledige kommentaarbeleid hier

Stemme

Hallo, jy moet ingeteken wees of registreer om artikels te lees.