Lees jou gunsteling-tydskrifte en -koerante nou alles op een plek teen slegs R99 p.m. Word 'n intekenaar
Boeke
Galgut op Booker-lys ’n ‘yslike kompliment’

“So ’n benoeming help met die moeilike bedryf om mense so ver te kry om boeke raak te sien – en dit is waardevol.”

Die Suid-Afrikaanse skrywer Damon Galgut het die kortlys van die gesogte Bookerprys vir die derde keer gehaal.

So sê die Suid-Afrikaanse skrywer Damon Galgut (57), wat die derde keer die kortlys van die gesogte Booker-prys gehaal het.

Hy pryk op dié lys vir sy roman The Promise, is Dinsdag aangekondig.

Sy romans The Good Doctor (2003) en In a Strange Room (2010) het voorheen die kortlys gehaal.

“Dit is goed vir die boek en al my uitgewers,” sê Galgut. “Ek is gelukkig.”

The Promise handel oor die Swarts, ’n wit gesin wat op ’n plaas buite Pretoria woon. Die familie kom bymekaar vir Ma se begrafnis. Die jonger geslag, Anton en Amor, verafsku alles waarvoor die familie staan, onder meer ’n leë belofte aan Salome, die swart vrou wat lank vir hulle gewerk het. Sy is haar eie huis belowe, maar die jare gaan verby en van die belofte het dadels gekom.

Daar is ses boeke op die kortlys nadat 13 die langlys gehaal het. Die ander skrywers wat dit gehaal het, is Anuk Arudpragasam, Patricia Lockwood, Nadifa Mohamed, Richard Powers en Maggie Shipstead.

Die stofomslag van Damon Galgut se roman ‘The Promise’ wat op die kortlys van die internasionale Booker-prys pryk.

Vorige Suid-Afrikaanse skrywers wat vir dié prys benoem is, is Nadine Gordimer, J.M. Coetzee en André P. Brink.

Gordimer het die Booker-prys in 1974 ontvang toe sy en die Britse skrywer Stanley Middleton dit gesamentlik losgeslaan het. Coetzee was die eerste skrywer wat dit twee keer gewen het.

Galgut se eerste roman is uitgereik toe hy 17 was en sedertdien is sy werk in 16 tale vertaal. Sy boek The Quarry (1995) is verder twee keer tot rolprent verwerk.

Hy het die Sunday Times-fiksieprys vir sy roman Arctic Summer ontvang. Dit is in 2014 uitgereik en handel oor E.M. Foster, skrywer van die trefferboek A Passage to India wat per skip na Indië vertrek.

Die Suid-Afrikaanse skrywer Karen Jennings het die Booker-prys se langlys gehaal vir haar roman, An Island.

Joan Hambidge
Joan Hambidge Foto: Antonia Steyn

Prof. Joan Hambidge, digter en letterkundige wat die Hofmeyr-leerstoel aan die Universiteit van Kaapstad (UK) beklee, sê om selfs die kortlys te haal bevestig al ’n “buitengewone statuur as skrywer”.

“Die Booker is ’n gesogte prys vir alle skrywers wat in Engels publiseer. Groot skrywers het al gewen, soos Margaret Atwood, Iris Murdoch, Salman Rushdie, Ben Okri, Michael Ondaatje, Hilary Mantel, J.M. Coetzee, A.S. Byatt, Kazuo Ishiguro, John Banville . . .”

Hambidge wys ook foute uit.

“Ons dink hier aan Carmen Callil, wat snedig was oor Philip Roth se sogenaamde antifeministiese standpunte en haar onttrek het aan ’n paneel toe hy benoem is vir die langlys van die Booker.

“ ‘He goes on and on and on about the same subject in almost every single book. It’s as though he’s sitting on your face and you can’t breathe,’ het sy opgemerk. Kennelik verwar sy die regte mens met die stem in die teks.”

Ook die beoordelaars is veelseggend by elke jaar se bekroning, sê Hambidge.

“In 1972 was George Steiner ’n beoordelaar en 1977 Philip Larkin en David Lodge in 1989. Toe het The Remains of the Day (Ishiguro) tereg gewen!”

Michiel Heyns
Michiel Heyns

Michiel Heyns, skrywer en vertaler van onder meer die romans Agaat en Buys, sê die Booker-prys beteken nie net vir die wenner iets nie.

“Dit help met blootstelling van die boek. Dink maar aan Karen Jennings, wat die langlys gehaal het. Sy was nie eens bekend in Suid-Afrika nie. Daar is 500 eksemplare van haar boek (An Island) gedruk en nadat sy die langlys gehaal het, is 5 000 eksemplare gedruk,” sê hy.

“Die prys is nou internasionaal, jy ding nou met die wêreld mee. Daar is beslis meer blootstelling en dit help met die verkope van die boek. Dat jy op so ’n lys beland, is ’n yslike kompliment.”

Heyns het Dinsdag die aankondiging van die kortlys virtueel gevolg.

“En uit die kommentaar (deur ander kykers) kon ek agterkom hoeveel belangstelling daar is. Baie mense het daarna gekyk. Dis groot nuus vir Damon. Ek is net so opgewonde daaroor. Hy is ’n vriend van my. Ek beskou die Booker as die grootste literêre prys ter wêreld. Dit kan ons almal net goed doen.”

Marthinus Basson
Marthinus Basson Foto: Jaco Marais

Galgut noem die dramaturg Marthinus Basson, ’n vriend van hom, se stories oor begrafnisse het die boek beïnvloed.

“Maar ek weet nie waarom hy aan my erkenning gee nie,” sê Basson.

“Daar is net een klein verwysing in die boek wat werklik gebeur het. Die res is sy fantasie.”

Basson het ná die dood van sy ouers, broer en suster aan Galgut van almal se begrafnisse vertel.

“Dis inherent ’n teatrale ding, vol ironieë en soms swak familiegedrag. So dis losweg gegrond op hierdie vertellings en die proses van doodgaan en Damon gaan – dis eintlik ’n simpel woord – verbysterend daarmee te werk.”

Basson het The Promise al twee keer gelees.

“Dis in ’n ligter, satiriese trant. Dis iets heeltemal anders as sy vorige werk. Dis skreiend, maar nie neerhalend nie. Wonderlike gees en humor en waarnemings – ’n gees wat ek nog nie voorheen by hom gesien het nie. Ek dink sedert sy boek The Good Doctor het hy ’n nuwe rigting ingeslaan.”

Die Booker-prys is oop vir skrywers van enige nasionaliteit wat in Engels skryf en wie se boeke in Brittanje of Ierland uitgereik word.

Die wenner word op 3 November aangekondig.

* Galgut tree in gesprek met Marthinus Basson op die Toyota US Woordfees, wat van 1 tot 7 Oktober op DStv-kanaal 150 en GOtv-kanaal 15 uitgesaai gaan word.

Meer oor:  Booker-Prys  |  Michiel Heyns  |  Joan Hambidge  |  Damon Galgut  |  Marthinus Basson  |  Johannesburg  |  Boeke  |  The Promise  |  Skrywers
MyStem: Het jy meer op die hart?

Stuur jou mening van 300 woorde of minder na MyStem@netwerk24.com en ons sal dit vir publikasie oorweeg. Onthou om jou naam en van, ‘n kop-en-skouers foto en jou dorp of stad in te sluit.

Ons kommentaarbeleid

Netwerk24 ondersteun ’n intelligente, oop gesprek en waardeer sinvolle bydraes deur ons lesers. Lewer hier kommentaar wat relevant is tot die onderwerp van die artikel. Jou mening is vir ons belangrik en kan verdere menings of ondersoeke stimuleer. Geldige kritiek en meningsverskille is aanvaarbaar, maar dit is nie 'n platform vir haatspraak of persoonlike aanvalle nie. Kommentaar wat irrelevant, onnodig aggressief of beledigend is, sal verwyder word. Lees ons volledige kommentaarbeleid hier.

Stemme

Hallo, jy moet ingeteken wees of registreer om artikels te lees.