As ‘n kind selfvertroue het, is sy nie bang vir uitdagings nie en kom sy goed met mense oor die weg. Sy aanvaar haarself, leef haar talente uit en is goed op pad om eendag ’n gelukkige grootmens te wees.

Self versekerde kinders maak later beter keuses en oorleef terugslae beter. Op skool word hulle deur boelies vermy en die kans is kleiner dat hulle in hul tienerjare met alkohol, dwelms en slegte vriende deurmekaar raak.

Gesels jy met ma’s wat sulke kinders het om te hoor wat hul opvoedingsgeheim is, is die antwoord eintlik heel eenvoudig … en dit begin in die babadae.

Begin hier 

Hoe leer jy ’n klein mensie om selfversekerd te wees? Babas moet “reg voel in hul omgewing,” sê kenners.

Hulle moet voel hulle hoort iewers en hulle moet emosioneel veilig voel. En daar is in die eerste jaar net een ding wat dit vir hulle kan gee en dis betekenisvolle verhoudings, oftewel die verhouding met hul ouers. Dit lê die grondslag vir alles wat in die toekoms wag.

As jy jou baba hanteer op ’n manier wat sê “jy is wonderlik en fantasties net omdat jy jy is,” dink baba ook: “Ek moet dan wonderlik en fantasties wees.” Oftewel: “Ek is iemand wat saak maak.”

Eerste ure 

Selfvertroue word al in die eerste ure ná geboorte gebou wanneer die pasgebore baba styf teen haar ma lê en die bekende warmte van haar lyf en gerusstelling van haar hartklop voel terwyl sy haar eerste slukkies moedersmelk drink, sê Murray Jooste, ’n voorligtingsielkundige van Worcester.

“Kinders wie se eerste ure so verloop, vorm baie makliker ’n band met hul ma,” verduidelik hy. ’n Pasgebore babatjie se behoeftes wentel hoofsaaklik om haar mond en kosinname en sy is ten volle van haar versorger afhanklik.

As dié behoeftes bevredig word, voel sy gelief en geborge – die eerste stappe na selfvertroue.

“Selfs vroeggebore babas wat teen hul ma se lyf gekoester word, vaar later beter as dié wat heeltyd in ’n broeikas lê,” sê Murray.

Die eerste nege maande 

Baba se belangrikste ontwikkelingstaak in haar eerste nege maande is om ’n gevoel van basiese vertroue te kry en wantroue te oorkom. Dit gebeur as haar behoefte aan liefde, vertroeteling, aanraking, versorging en aanvaarding vervul word.

Hoe kry ’n mens dit reg? Hier is riglyne:

  • Gee baba baie liefdevolle liggaamlike aanraking en oogkontak. Jou kind is heeltemal van jou afhanklik en word deur jou gevoed, gebad, vasgehou en vertroetel. So leer sy dat haar behoeftes onvoorwaardelik vervul word.
  • Handhaaf ’n positiewe houding. ’n Baba leer haarself ken deur haar ma se oë wat as ’n spieël dien waarin sy haarself sien. Sy voel wat jy voel. Straal dus liefde, warmte, rustigheid, aanmoediging, trots, geluk en optimisme uit.
  • Aanvaar verantwoordelikheid vir jou eie emosies. Dit is moeilik om positief te wees wanneer jy gespanne of terneergedruk voel. As jy baie depressief ná baba se geboorte voel, is dit belangrik dat jy nie baba vir jou mistroostigheid blameer nie, maar professionele hulp gaan soek. Jy en jou nuwe baba verdien dit!

Ná nege maande

Teen nege maande oud gaan jou baba ’n nuwe fase binne wat die verkenningsfase genoem word. Nou is haar belangrikste ontwikkelingstaak om gevoelens van twyfel en skaamte die nek in te slaan. Wanneer sy meer beweeglik word, behoort sy genoeg vertroue te hê om uitdagings te aanvaar en nuuskierig te wees. ’n Gesonde wantroue is ook nodig – dit stel haar in staat om versigtig te wees.

Skep struktuur 

’n Baba het reëls, roetine en rituele nodig om veilig en geborge te voel. Jy kan haar aan struktuur blootstel met sekere speletjies, inkopies en huishoudelike take, en natuurlik deur roetines soos eet- en badtyd.

Waak teen oorbeskerming 

As jy nou haar ingeboude waagmoed en nuuskierigheid aanmoedig, sal sy vorentoe ook makliker uitdagings aanvaar en dinge waag. ’n Kind interpreteer oorbeskerming as “Ma dink ek kan dit nie doen nie”. Laat haar toe om te waag en uitdagings aan te pak.

Fokus op die proses en nie op die uitkoms nie

Laat haar toe om self te eet, al is dit ’n gemors. Wees trots op al haar pogings, prys sukses en stel haar gerus wanneer sy sukkel.

Skep geleenthede waar sy suksesvol kan voel 

Vereenvoudig moeiliker uitdagings sodat sy hulle te bowe kom. Gryp in as sy te dikwels teleurgesteld of gefrustreerd voel. Speel dan met iets wat sy reeds bemeester het sodat sy sukses beleef. Sy kan altyd later weer probeer wanneer sy geduldiger is.

Knip die naelstring 

’n Baba begin ná nege maande daarvan bewus raak dat sy ’n aparte persoon is. Jy kan dié bewustheid stimuleer deur aktiwiteite wat fokus op die ooreenkomste en verskille tussen julle. Tel byvoorbeeld haar vingers en tone, of hou jou groter hand teen hare en vergelyk die twee.

Om mense te vertrou 

Wanneer ma en pa ’n wêreld skep waarin baba konsekwent warmte en liefde ontvang, sal sy haar omgewing as ’n veilige plek ervaar en sal sy glo dat mense liefdevol en betroubaar is, sê Murray.

“Maar as haar ouer onbetroubaar en onvoorspelbaar is en haar eie behoeftes bo haar kind s’n stel – of as daar hoegenaamd geen liefde is nie – sal baba se wêreld vir haar onveilig, onvoorspelbaar en vyandig voel.

“Sy kan mense nou begin wantrou en dit ondermyn haar selfbeeld verder. Ook as volwassene kan sy later voel ’niemand is lief vir my nie’ en ‘ek voel verwerp’.

“Een van die tekens dat ’n kind suksesvol word, is as sy nie te vreeslik ontsteld is wanneer haar behoeftes nie onmiddellik bevredig word nie, byvoorbeeld wanneer sy weet dat ma en pa nie dadelik daar kan wees nie, maar dat hulle wel so gou moontlik in haar behoeftes sal voorsien,” sê Murray.

As dié beginsel vroeg reeds vasgelê word, sal dit haar vorentoe deur krisisse en teleurstellings kan dra in alles van haar beroeps- tot haar liefdeslewe. 

Hoe jy kan help

Binding met ’n betekenisvolle ouerfiguur is in die eerste jaar baie belangrik. Dit sluit in speel, vertroeteling, aanraking en oogkontak.

  • Reageer toepaslik as jou kind huil. Babas huil wanneer hulle honger, dors of ongemaklik voel en jy bederf nie jou kind deur op dié gedrag te reageer nie.
  • Maak voorsiening vir skeidingsangs. Babas kan reeds van ses maande af skeidingsangs beleef – dis ’n normale reaksie wanneer hul ma afwesig is. Hanteer dit deur seker te maak jou kind is gevoed en versorg voor jy haar verlaat en laat ’n teddiebeer of gunstelingpop by haar.
  • Maak seker dat sy altyd veilig voel voor sy met verandering gekonfronteer word.
  • Jou belangrikste taak is om haar te help om ’n basiese selfvertroue te ontwikkel. As sy weet sy kan een taak bemeester, kan julle ’n effens moeiliker een aanpak.
  • Hou jou baba vas en vertroetel haar wanneer sy gevoed word. Dit speel ’n baie groot rol in die ontwikkeling van haar selfwaarde en sekuriteit.
  • Liefde is ons beste beskerming teen vrees, onveiligheid en ontoereikendheid. ’n Kind wat genoeg liefde en aanvaarding van ander kry, sukkel nie om haarself te aanvaar nie.
  • Om jou baba meer selfvertroue en ’n positiewe selfbeeld te gee, moet jy moeite doen om self positief te voel. Vertroetel jouself ook. Net as jy oor jouself goed voel en jouself aanvaar, gaan jou kind veilig voel en haarself aanvaar.