“Eintlik kan ek nie eens onthou wanneer ons dogtertjie in ons bed beland het nie,” vertel die Pretoriase ma Nina van Rensburg.

“Sy was ’n slegte slaper en een aand het ek haar uit pure moedeloosheid langs my in die bed getel. Ek kon eenvoudig nie nog een keer opstaan en na haar bedjie strompel nie. Sy het daardie nag geslaap soos ’n baba moet.

“Die volgende aand het ek dit weer beproef en toe ek weer sien, het ons ’n permanente bedmaatjie en ek minder donker kringe onder my oë!” Met dié was die koeël deur die kerk en die Van Rensburgs se groot dubbelbed het die spreekwoordelike kermisbed geword.

Gesinsbeddens is taamlik omstrede en almal het ’n mening daaroor: swanger vroue, nuwe ma’s, gesoute ouers, en – kan jy maar weet – jou ma, skoonma, tante, ouma en al hulle vriendinne ook. 

Vra jy raad oor dié kwessie, is almal kenners en word hulle in drie duidelike kampe verdeel: absoluut, geensins en miskien. 

Suster Lilian is een van Suid-Afrika se voorste babasorgkenners en ’n vurige voorstander van die gesinsbed. Sy sê dis ’n realistiese opsie omdat dit vir babas en hul ouers prakties en gerieflik is.

“Babas en ouers kry meer slaap en voel die volgende dag meer uitgerus. Dis ook’n koesterende manier om in jou baba seemosionele behoeftes te voorsien. Jou kinders is nie stout of bedorwe as hulle snags naby julle wil wees nie. Hulle is klein en hulpeloos en het dag en nag jou liefde en aandag nodig. Hulle sal mettertyd minder afhanklik word en jy sal dalk later met nostalgie aan hierdie dae terugdink.”

Suster Lilian sê ook ’n gesinsbed werk as ’n kitsmedium vir aanrakingsterapie. 

“Babas gedy op aanraking. Hulle groei beter, het ’n sterker immuunstelsel en openbaar minder angstige gedrag. Terapeutiese aanraking behels gewoonlik massering, maar blote liggaamlike nabyheid is ewe voordelig. As ’n baba knus tussen ma en pa lê, geniet sy heelnag hierdie voordeel. Aangesien ouers dikwels heeldag werk, is dit die ideale oplossing.”

Suster Lilian sê nog ’n rede om ’n gesinsbed te oorweeg, is omdat dit doodeenvoudig lekker is!  “As jy kan leer om dit te geniet, ’n gerieflike slaapposisie vind en jou nie aan al die streng kinderopvoeders steur nie, gaan jy dalk wonder hoe julle ooit tevore sonder jul baba kon slaap.” 

Daar is nie eintlik ’n reg of verkeerd as dit by dié vraagstuk kom nie, sê Erica Neser, skrywer van Slaapgids vir babas en peuters. “Wat vir een gesin reg is, is dalk vir ’n ander verkeerd. ’n Mens moet na elke gesin se individuele behoeftes en omstandighede kyk. Ouerskapstyl, die aantal kinders en almal se geaardhede speel ook ’n rol. 

“Dit is net die gesin self wat kan besluit wat vir hulle werk, maak nie saak wat ander mense dink nie.”

As baba by julle slaap

Erica sê die algemene aanbeveling is dat babas minstens die eerste ses maande in hul ouers se kamer slaap omdat dit die risiko van wiegiedood verlaag. 

“Dit maak ook sin dat jou baba binne armafstand van jou af slaap sodat jy maklik kan uitreik, aanraak en troos sonder om op te staan. Jou baba kan dus aanvanklik in ’n stootwaentjie of bababedjie reg langs jou bed slaap of in ’n bababed wat aan die groot bed vasgemaak is en relings aan die drie ander kante het. Dit gee vir hom ’n aparte slaapoppervlak, maar genoeg plek vir jou en hom, en hy is steeds lekker naby en voel veilig.” 

As ouers hul baba in hul bed wil laat slaap, is daar ook “nessies” wat in die middel pas waar die baba ’n aparte oppervlak en eie komberse het, sê Erica.

“Baie mense waarsku dat die gesinsbed gevaarlik is, maar die gevolg daarvan is dat baie ma’s op ’n rusbank of stoel gaan sit om in die nag te borsvoed. Die ma wil voorkom dat sy met baba in die bed aan die slaap raak, maar dan raak sy en baba op die bank aan die slaap en dis baie gevaar­liker as ’n bed.” Suster Lilian het die volgende wenke:

  • Sit alles wat jy in die nag nodig kan kry langs jou bed reg sodat jy glad nie hoef op te staan nie. 
  • Leer om te lê en voed met jou baba teen ’n kussing gestut of plat op die bed. 
  • Jy kan in die eerste paar weke selfs net daar in die bed doeke omruil met die minste moontlike moeite, tensy baba’n luieruitslag het. 
  • Moenie helder ligte aanskakel nie en probeer om self nie nugter wakker te word nie.

Maar wat van my man?

Een van die grootste oorwegings by ouers is hoe ’n gesinsbed hul band sal raak. 

Die bekende seksuoloog Elmari Mulder-Craig draai nie doekies oor die onderwerp om nie. Sy sê reguit dat babas en kleuters nie in hul ouers se bed hoort nie, aangesien dit die ouers se sekslewe aantas. 

“Bababottels en kinderspeelgoed hoort ook nie in ’n paartjie se slaapkamer nie. Dit is belangrik dat jou slaapkamer ’n sensuele en rustige atmosfeer het,” sê Elmari.

Maar sal ’n baba in die bed noodwendig jul verhouding benadeel?  Erica sê dit verskil van gesin tot gesin. 

“Net ouers kan besluit of die baba in die bed of kamer ’n slegte uitwerking op hul verhouding het. 

“Die geboorte van ’n baba – of die baba nou in die bed, kamer of sy eie kamer slaap – verander buitendien die ouers se verhouding ingrypend en albei moet groot aanpassings maak. 

“ ’n Mens moet dus versigtig wees om ’n baba in die bed alleen die skuld te gee as die verhouding swaarkry. 

“As ’n paartjie se verhouding goed is, sal hulle plek en tyd vir mekaar maak, waar en wanneer ook al. Die babakamer is mos verlate, of hoe?”

Dit was lekker,maar nou’s dit verby

Daardie oulike baba in jou bed word gou groot en ontwikkel in ’n eiewyse kleuter wat op haar plekkie in jou bed aandring – gewoonlik die grootste stuk! Hoe gemaak as lekker nie meer lekker is nie en julle haar wil skuif? 

Sally de Beer van Kaapstad het haar vierjarige dogtertjie verlede jaar na haar eie kamer laat trek. “Dit was ’n proses, maar ons het haar kamer so mooi en gerieflik moontlik gemaak en haar heeltyd positief gemotiveer om daar te slaap. Sy het ’n hele ruk in die nag na ons toe gekom, maar ons was rustig daaroor. 

“Vandag slaap sy heerlik in haar eie bedjie. Ek moet bieg dat ons albei daardie klein warm lyfie in ons bed gemis het, maar dit is net heerlik om weer ordentlik te kan lê en nie meer met ’n toon in die neus wakker te word nie!”

As jy soos Sally dié stap wil doen, het Erica Neser goeie raad: 

  • Wees daarop voorbereid dat jou kind dalk nie van hierdie nuwe plan gaan hou nie. 
  • Laat sy kort rukkies in haar nuwe bed speel om lekker assosiasies te vorm. 
  • Skuif haar só: Laat haar eers in haar eie bed langs jou bed slaap. Wanneer sy dit aanvaar, kan jy haar bed bietjie vir bietjie wegskuif. As jy die skuif in een enkele stap doen, moet jy jou kind baie ekstra liefde en versekering gee. Wees geduldig en voorbereid op ’n paar slegte nagte. 
  • Jy kan ’n matras onder jou bed hou en as jou peuter in die nag na jou kamer kom, kan jy dit uittrek en haar daar laat slaap.
  • As jy jou kleinding uit jou bed na haar eie kamer wil skuif, laat haar eers op haar eie matrassie langs jou bed slaap. Daarna kan jy haar matras na haar eie kamer skuif. ’n Ander plan is om by haar in haar kamer te slaap totdat sy gewoond is aan die kamer; daarna skuif jy jou geleidelik uit.
  • Gee jou peuter ’n dowwe nagliggie en wys haar hoe om dit self aan te skakel.
  • Party gesinne verkies ’n “kinderbed” waar ’n peuter saam met ’n ouer boetie of sussie in ’n dubbelbed slaap. 

Begin met ’n matrassie langs jou bed wanneer jy jou kind geleidelik vir haar eie bed gereed begin maak.

Die goed & sleg van ’n gesinsbed

Die voordele

  • Niemand hoef snags op te staan nie en dis veral gerieflik in die winter.
  • Jou baba voel knus, warm en veilig.
  • Ouers voel gerus oor hul baba, want sy is reg langs hulle. As sy haar kom­berse afskop, kan sy net weer toege­trek word.
  • Die gesinsbed is die enigste plek waar party babas werklik goed slaap.
  • As jul gesin elders oornag, sal jou baba waarskynlik nie baie ontwrig word nie, want jy is mos daar.
  • Jul baba kan self ’n bietjie aan ma drink net wanneer sy wil sonder om eens vir ma heeltemal wakker te maak.
  • Dit kan die band tussen ouers enhul baba versterk.
  • Dit is bevorderlik vir borsvoeding, verhoog melkproduksie en onderdruk ovulasie.
  • Dit verminder die aantal kere wat ’n baba in die nag huil.
  • Wanneer ouers kies dat hul baba by hulle slaap, is dit gewoonlik vir albei ouers ’n positiewe ervaring.

Die nadele

  • Ouers kan dalk sleg slaap met ’n baba tussen hulle. Party babas skop en swaai hul arms en maak baie geluide terwyl hulle slaap.
  • Ouers se bewegings kan die baba steur.
  • Julle kan ’n verlies aan privaatheid en intimiteit ervaar.
  • Party babas is geneig om meer dikwels te wil borsvoed as wat hul madit sou verkies. 
  • Navorsing het gewys dat die verloop tussen voedings 90 minute is wanneer ’n baba by haar ma slaap, teenoor180 minute wanneer ’n baba alleen slaap. 
  • Selfs die grootste voorstanders van die gesinsbed erken dat dit die beste werk met een kind op ’n slag. Dis glad nie so maklik met twee of meer nie!
  • Dit kan moeilik wees om ’n baba wat aan jul bed gewoond is, vir die nag by ’n oppasser te laat.
  • Julle kan soos sardientjies in ’n blikkie voel en sal dalk ’n groter bed moet koop. 


WENK

Jou kinders is nie stout of bedorwe as hulle snags naby julle wil wees nie. Hulle is klein en hulpeloos en het dag en nag jul liefde en aandag nodig.