Die winkelrakke kreun behoorlik onder opvoedkundige speelgoed vir byna elke maand van jou kleinding se eerste jaar. G’n wonder nie ouers krap dikwels kop oor wat om te koop. Tog is dit nie om dowe neute nie, want speelgoed, en veral speletjies, speel ’n belangrike rol in die optimale ontwikkeling van jou baba. 

Volgens die Paarlse arbeidsterapeutSusan Volschenk kan die korrekte speletjies en speelgoed help om jou baba se sensoriese stelsel (sig, hoor, reuk, tas en beweging) te ontwikkel, asook sy motoriese en perseptuele vaardighede. 

“Babas is soos sponse en dit is dikwels maklik om speletjies sommer tydens roetine-aktiwiteite soos badtyd, voeding, doeke ruil en aantrek in te werk,” sê Susan. 

Karen Powell, ’n arbeidsterapeut van Pretoria, sê babas leer deur speel eers meer oor hul lyf, wie hulle is, en dan oor die omgewing.

“Mamma is baba se eerste speelmaat,” sê sy. “Julle speel deur interaksie, oogkontak en glimlag. So leer jou baba dat die wêreld ’n veilige en interessante plek is en dat oorsake gevolge het.“Wanneer jou baba aan verskillende sensoriese ervarings blootgestel word, vorm senupaadjies in die brein wat jou baba later vir vrywillige interaksie en beweging gebruik.”

Volgens die Durbanse arbeidsterapeutTamaryn Hunter moet ons nie van diepappas vergeet nie.

“Ma én pa vervul ’n enorme rol in die ontwikkeling van hul baba se sosiale en emosionele ontwikkeling deur met hom te speel. Dit sluit dinge in soos om liedjies te sing, boekies te lees, te dans en kieliespeletjies te speel.” Dié drie arbeidsterapeute beveel die volgende speletjies en speelgoed vir pienk­voete aan:

Sewe slim speletjies

1. Kiekeboe 

Dié speletjie, ook genoem waar’s-hy-daar’s-hy, het geen bekendstelling nodig nie en is belangrik vir sosiale en emo­sionele ontwikkeling. Dit is die begin van oor-en-weer-interaksie tussen jou baba en iemand anders. Dit help met visuele ontwikkeling en prikkel sy sin vir humor. Daarby leer jou baba die belangrike beginsel van voorwerppermanensie: die besef dat iets (jou vriendelike gesig) steeds bestaan, al kan hy dit nie sien nie. 

2. Sing en klets

’n Vrolike geklets, gesing en verskillende gesigsuitdrukkings is wonderlike visuele en gehoorstimulasie vir jou baba. Sing liedjies, sê rympies op, lees boek en luister musiek. Behou goeie oogkontak terwyl julle hiermee besig is; dit help spraak-, taal- en sosiale ontwikkeling aan. 

Beweeg ook rond terwyl jy sing sodat jou baba jou met sy oë kan volg en sy visuele veld kan ontwikkel, net soos met kiekeboe. 

3. Massering

Gereelde massering van jou baba se lyfie stimuleer nie net sy tasstelsel nie, maar help hom ook van sy liggaam bewus word en is ’n wonderlike bindingsgeleentheid vir jou en jou baba. Masseer ferm, rol hom styf toe met ’n kombersie of handdoek en druk lekker diep op sy lyfie. 

Speel ook met sponsies en skuim in die bad.

4. Magietyd

Al verpes baie babas magietyd, is dit een van die belangrikste posisies waarin jy met hulle kan speel. 

Kort rukkies op sy maag help met die ontwikkeling van sy nek- en rugspiere en met latere mylpale soos sit, kruip en loop. 

Plaas jou baba op sy magie op ’n speelmat of kombers en speel saam deur ook plat op jou maag voor hom te lê sodat hy jou gesig kan sien. Glimlag vriendelik, sing en klets met hom. 

Jy kan ook ’n paar van sy gunsteling-speelgoed of ’n spieël voor hom neersit. Hou hom drie tot vyf minute lank in hierdie posisie en doen dit twee tot drie keer per dag. 

5. Perdjie ry

Laat jou baba op jou skoot wip terwyl jy “Hop, hop, hop, perdjie loop galop” sing. 

Laat sak hom in die middel van die rympie agteroor met jou hande agter sy kop. Hy sal leer om die beweging te verwag en jy stimuleer ook rompbeheer en balans.

Bewegingspeletjies is belangrik vir die ontwikkeling van balans, spiertonus enmotoriese beplanning. 

Onthou net dat baie babas bedreig voel as hulle agtertoe beweeg omdat hulle nie kan sien wat daar is nie; hou die speletjie aanvanklik dus maar aan die kort kant. 

6. Swaai swaai riepa

Swaai jou baba met ritmiese swaaibewegings heen en weer in ’n kombers. Hou ná 10 tellings op en begin dan weer. Herhaal, maar moenie te lank aanhou nie. 

Hierdie speletjie help met motoriese en sensoriese ontwikkeling en vorm die basis van jou baba se ruimtelike oriëntasie. 

’n Ouer baba wat al goeie balans het, kan op ’n kombersie sit en stadig vorentoe getrek word. ’n Appelboks werk ook goed. 

7. Morsige spel

Babas mag maar met hul kos speel – dit is ’n wonderlike manier van verkenning en berei hulle vir meer vaste kossoorte voor. Tel jou baba in sy eetstoeltjie en sit ’n skinkbord voor hom neer. Gee hom eers een, dan twee of drie kossoorte waarmee hy kan speel. Voorbeelde is fyngemaakte pampoen of jogurt (nat), droë pap of strooisels (droog) of iets taais soos konfyt. Gee hom ook ’n teelepel waarmee hy die kos kan rondstoot. Moedig hom aan om aan alles te raak, met ’n oop handjie te smeer of met een vinger te “teken”. Onthou, die idee is verkenning en stimulasie van die tasstelsel – en dalk net toevallig smaak. 

PAS HIERVOOR OP

Al drie arbeidsterapeute is dit eens dat te veel hulpmiddels soos loopringe, sitstoeltjies en wiptuie babas se natuurlike ontwikkeling in die wiele ry. Die beste plek vir speel en leer bly op die vloer. 

Getty Images
Getty Images

Speelgoed wat werk

1. Kartonboekies bied van kleins af stimulasie en help om babas se taal en woordeskat te ontwikkel. Soek vat-en-voel-boekies met ’n verrassing op elke bladsy, of skaf ’n wurmhandpop aan wat kan saamlees. 

2. Balle van verskillende gewigte, teksture en vorms verskaf hope pret. Balle wat self onvoorspelbaar beweeg laat babas lag en moedig hulle aan om te beweeg. As jou baba nog nie kan kruip nie, sit haar op ’n afgebakende plek neer sodat die balle na julle terugkom. Verskillende groottes leer haar om met een of albei hande op te tel, met verskillende grepe en om dit te rol of te gooi. 

3. Badspeelgoed Die meeste babas geniet badtyd en dis aan die einde van die dag ’n wonderlike tyd vir rustige verkenning. Gryp sommer ’n paar items uit die kombuis soos plastiekbekertjies vir skink, ’n tregter en ’n paar dinge wat kan dryf en sink. Verskillende sponse en waslappe is ook oulik vir die bekendstelling van nuwe teksture. 

4. Ratels bly ’n kanniedood, want dit leer jou baba oor oorsaak en gevolg: As jy iets beweeg, gebeur iets anders. Dit help haar ook om te oefen om te gryp. Soek ratels van verskillende vorms en groottes wat oulike geluide maak. 

5. Speelgoed met teksture soos aktiwiteitsmatte, lussielappies met verskillende teksture en ander speelgoed help met die ontwikkeling van die grypaksie asook tasstimulasie. 

6. Ballonne en sagte balle help om jou baba se visuele veld te ontwikkel wanneer sy dit dophou om te kyk waarheen dit gaan. Sy sal dit ook probeer volg wanneer sy kruip. 

7. Stootkarretjies of skopfietsiesis groot pret vir babas wat begin staan en stap – maak net seker dis stabiel genoeg om veilig vorentoe gestoot te word. Stabiele bokse kan ook swaarder gemaak en dan vorentoe gestoot word.


Dankie aan díe kenners

Karen Powell, arbeidsterapeut van Pretoria

Susan Volschenk, arbeidsterapeut enneuro-ontwikkelings­kundige van Paarl

Tamaryn Hunter, arbeidsterapeut van Durban