Die risiko vir wiegiedood is nie so groot kort ná baba se geboorte wanneer nuwe ma’s dikwels die meeste op hul senuwees is nie, maar eerder in maand twee tot vier. Hierna neem die risiko vinnig af tot op ses maande. Sowat 90 persent van alle wiegiedoodsterftes is by babas jonger as ses maande, hoewel ’n baba tot op ’n jaar oud nog kwesbaar is. 

Ondanks geweldig baie navorsing om vas te stel wat wiegiedood veroorsaak, kon wetenskaplikes nog geen enkele rede daarvoor vaspen nie. Dit lyk wel of ’n kombinasie van faktore die risiko kan verhoog. 

In sommige gevalle word wiegiedood verbind met afwykings in die deel van ’n baba se brein wat sy asemhaling reguleer. Babas met ’n lae geboorte­gewig (minder as 2,5 kg) of vroeggebore babas (gebore voor 37 weke) wie se asemhaling dalk minder betroubaar is, loop ook ’n groter gevaar. Vroeë geboorte kan die risiko van wiegiedood tot vier keer verhoog. 

Daar is ook ander risikofaktore:

Ma se ouderdom Tienerma’s en ma’s jonger as 20 se baba loop ’n groter gevaar van wiegiedood.

Ma se gedrag Vroue wat swak of onvoldoende voorgeboortesorg ontvang het, asook dié wat gerook of alkohol en dwelms gebruik het tydens hul swangerskap, se babas het ’n groter risiko.

Baba se geslag Seuntjies het ’n beduidend groter risiko om aan wiegiedood te sterf as meisies. Sowat 60 persent van wiegiedood-slagoffers is seuns.

Maagliggende slaapposisie Bene­wens die gevaar dat jou baba met sy gesiggie na onder kan versmoor omdat hy sukkel om sy koppie te draai, is daar ook die risiko dat hy die lug wat hy uitgeasem het, weer kan inasem sodat hy minder suurstof en meer koolsuurgas inkry. Sommige kenners reken babas slaap dikwels ongewoon diep in die maagliggende posisie, en kwesbare babas word dus nie so maklik wakker as hulle asemnood het of te veel koolsuurgas inasem nie.

HET JY GEWEET? As jou baba heeltyd op sy rug slaap, loop hy die gevaar dat sy koppie agter platter kan word en dat sy hare agter kan afskuur. Voorkom dit deur jou baba in sy wakker tye gereeld op sy maag te laat lê – dit is in elk geval noodsaaklik vir gesonde ontwikkeling.

Getty Images
Getty Images

Beskerm jou baba so

Daar is geen waarborg teen wiegiedood nie, maar wel heelwat wat jy kan doen om jou kleinding waar moontlik te beskerm.

Laat hom op sy rug slaap Dis seker die belangrikste voorkomende maatreël wat jy as ouer kan inspan, al meen baie mense ’n baba slaap beter op sy maag. Moenie bang wees dat jou baba sal verstik nie. Sedert die Amerikaanse Akademie vir Pediatrie in die 1990’s begin aanbeveel het dat ouers hul baba eerder op die rug as die maag laat slaap, het wiegiedood daar met sowat 50 persent afgeneem. Baie ma’s laat hul baba ook op sy sy slaap, maar dan moet jy baie seker maak hy kan nie tot op sy maag rol nie. Teen omtrent ses maande oud kan jou baba dalk self tot op sy maag rol. Lê hom steeds saans op sy rug neer, maar ontspan as hy in die nag omrol.

Keer dat hy te warm of koud kry Moenie jou baba te warm toemaak of hom teen ’n verwarmer laat slaap nie. Maak seker die kamer is goed geventileer en die kamertemperatuur is sowat 18 grade Celsius. Gebruik liewer ’n paar dun kombersies as ’n duvet.

Borsvoeding bo Navorsing het gewys borsvoeding, selfs net ’n bietjie, kan die gevaar van wiegiedood help verminder. Die ideaal is om die eerste ses maande van baba se lewe eksklusief te borsvoed.

Kies Veilige beddegoed Maak seker jou baba slaap op ’n skoon, ferm matras bedek met ’n paslaken en wat netjies in die kot pas sodat hy nie langsaan kan afgly nie. Sagte oppervlaktes soos ’n boontjiesak of waterbed is nie geskikte slaapplek vir ’n baba nie. Jou baba het nie ’n kussing nodig nie, en daar behoort ook nie een in sy bed te wees nie. Moenie sagte speelgoed by hom in die kot pak terwyl hy slaap nie en vermy versierings wat die beweging van lug in die kot kan beperk.

Laat hom korrek in die kot lê Baie kenners beveel vir veiligheid ’n babaslaapsakkie aan wat jy soos ’n baadjie aan jou baba se lyfie trek. As jy kombersies verkies, maak seker dat jy jou baba so in die bed plaas dat sy voetjies teen die onderkant van die kot is en hy dus nie verder onder die komberse in kan skuif nie. So maak jy seker die kombersies beweeg nie oor sy kop nie.

Laat hom fopspeen suig In navorsing waaroor in die Britse Mediese Joernaal berig is, is bevind dat babas wat met ’n fopspeen gaan slaap ’n aansienlik kleiner kans het om aan wiegiedood te sterf as dié daarsonder, veral as daar ander risikofaktore ook betrokke is. Volgens een navorser help die fopspeen onder meer dat die baba se neus nie so maklik teen sagte beddegoed of ander voorwerpe druk en so sy suurstoftoegang verklein nie. Babas wat saans ’n fopspeen suig, se kans om aan wiegiedood te sterf was volgens ’n Britse studie 61 persent kleiner as dié wat glad nie saans fopspeen suig nie. Babas wat duim suig, het ook ’n kleiner risiko.

Druk sigarette dood Moenie toelaat dat mense naby jou baba of in jou huis rook nie. Studies wys die risiko van ’n wiegiedood neem drievoudig toe as die ma of ’n ander volwassene in die huishouding rook omdat die baba se longwerking deur tabakrook onderdruk word.

Belê in ’n monitor Hoewel daar geen waarborg is dat ’n monitor wiegiedood voorkom nie, bied dit geweldige gemoedsrus. Belê in ’n monitor met ’n bewegingsensor wat ’n alarm laat lui sodra jou baba vir ’n gevaarlike lang tyd ophou asemhaal.

Hou die gesinsbed veilig Die heel veiligste plek vir jou baba daardie eerste ses maande is in sy kot in jou kamer, reken kenners. As jy wel jou baba by jou in die bed wil laat slaap om borsvoeding te vergemaklik, is dit uiters noodsaaklik dat jy dit nooit doen as jy of jou maat erg oorgewig is, alkohol gedrink het, besonder moeg is of enige medikasie of dwelms gebruik het nie. Die risiko van ’n gedeelde bed verhoog verder as jy of jou maat rook, of as jou baba vroeg gebore is of met geboorte baie klein was. Moenie dat jou baba by ander kinders in die bed slaap nie.