Pa se stem: Storietyd vir Skaapwagters

akkreditasie
Willem Kempten verduidelik hoekom formulemelk nie in 'n Grimm sprokie sal deug nie, en waarom pa's saans stories vertel.

Vierde lepeltjie formule. Skep, skraap gelyk, gooi in die bottel, tik-tik. Snaaks dat Franka dié tyd van
die nag al haar bottel leeggedrink het en nog melk soek. Gewoonlik hou een bottel tot die oggend.

Vyfde lepeltjie formule. Skep, skraap gelyk, gooi in die bottel, tik-tik. Wonder hoekom brand die bure se buiteligte nie soos gewoonlik nie?

Sesde lepeltjie formule. Skep, skraap gelyk, gooi in die bottel, tik-tik. Watse dag is môre? Dinsdag? Voel nes verlede Dinsdag. Sewende lepeltjie formule. Skep, skraap gelyk, gooi in die bottel, tik-tik. Nee man, vandag was Dinsdag! Genugtig, as dit Woensdag is, beteken dit ...

Agtste lepeltjie formule. Skep, skraap gelyk, gooi in die bottel, tik-tik. Agtste lepeltjie? Of ... negende lepeltjie? Is dit die agtste lepeltjie in my hand, of is dit die agtste lepeltjie wat reeds in die bottel is? Of die negende? Moet ek die een in my hand ook maar ingooi, of gaan die mengsel dan te sterk wees? Of te flou as ek dit nié ingooi nie? Moet ek alles weggooi en oor begin, of is een lepeltjie te veel of te min darem nou nie doodsake nie? En wat kos agt – of nege – lepeltjies formule uit daardie dure blik? Kan ons dit bekostig om ’n volle bottel formulemelk weg te gooi net omdat ek dit DALK nie reg aangemaak het nie?

Enkele ure tevore was ek nog saam met die vyfjarige Hannia in ’n heel ander wêreld, dié van Die volledige sprokies van Grimm (Protea Boekhuis, 2006). Laat dit dadelik gesê word dat my klein worsteling oor die maak van ’n bababottel nooit inspirasie vir ’n Grimm-verhaal sou kon wees nie. En ook nie net weens die totale gebrek aan betowerde kastele, stiefma’s wat ná ure in hekse verander of tuindiertjies wat feodale tipes met goud en silwer oorlaai as hulle reg antwoord op raaisels nie.

Nee, my formule-dilemma sou eenvoudig nie voldoen aan die broers Grimm se donker, dikwels makabere formule vir ’n dilemma nie. Vir my verhaal om deur hulle opgeneem te word, sou Franka ten minste in ’n eseltjie moes verander het en ek self drie eeue lank agter in ’n heks se oond moes deurgebring het as straf vir my gebrekkige konsentrasie.

Of eintlik sou dit nie ék wees wat in die oond moes brand nie, maar my vrou. Want waaragtig het 18de-eeuse Europese storievertellers beswaarlik ’n kans laat verbygaan om ’n vrou vir iets te blameer. Weet maar: As die arm visserman ’n goue vis vang en weer laat gaan in ruil vir fabelagtige rykdom, sal dit Frau Visserman se gierigheid wees wat daartoe lei dat hulle kort voor lank weer in ’n pondokkie sit en rou aartappels eet.

Iets sê vir my dis al lank die reël dat die pa saans die stories moet vertel ... Min hiervan pla Hannia, wat nie kan wag op elke aand se aflewering stories nie. Ek probeer darem om van die meer groteske verhale te saniteer sodat dit effens tuiser klink in ’n tyd waarin ons meestal nie meer mense vir hul sondes straf deur hulle kaal in wynvate vol spykers teen bulte te laat afrol tot in riviere om gillend en skreeuend te verdrink nie.

En ek kon ongelukkig nog nie daarin slaag om ’n bose stiefpá iewers in ’n storie in te bring nie. Ek weet nie of die broers Grimm se verhale iets daarmee te doen het nie, maar Hannia en Gheerde het nou die aand in een stem geantwoord op die vraag oor wat hulle eendag wil word: “ ’n Skaapwagter!”

Nou kan dit wees dat die skaapwagtersberoep taamlik verromantiseer word in jou gemiddelde Bybelverhaal of sprokie – selfs in Grimm-verhale – maar ek dink nie ons hoef hulle nou al in te lig oor die donkerder aspekte van ’n lewe as herders in die ope velde nie. As dit beteken hul bejaarde ou vader kan eendag op die stoep van sy dogters se Karooplaas sit en kyk hoe hulle in die verte skape oppas, is dit ook goed.

Dis wel belangrik om seker te maak die verhaal word gehoor soos dit vertel word, anders gebeur dit byvoorbeeld dat Bafana Bafana en die Israeliete se lot tragies ineengestrengel raak: “Pappa, wat wou Moses dan in Ghana gaan maak?” “Kanaän, Gheerde, Ka-na-än. ‘Ke’ soos in ‘kat’. Nie ‘ghe’ soos in
‘Gheerde’ nie. Kánaän."

*Kyk in elke maand se uitgawe van Baba en Kleuter vir 'n uittreksel van Pa se stem.

Jongste uitgawe

Feb - Mei 2022

Jongste uitgawe
Lees Baba & Kleuter gerieflik in digitale formaat.
Begin lees