Madelein Savage van Blouberg­strand in die Wes-Kaap is onkant gevang kort nadat haar graad 0-dogtertjie, Sané, by ’n nuwe skooltjie begin het.

“Een middag ná skool storm Sané, ’n maatjie en dié se ma op my af en die ma vra of Sané Vrydagaand kan kom oorslaap. Ek het die mense van geen kant af geken nie. Sané wou baie graag gaan, maar dis iets wat ek en sy in daardie stadium nog nie eens bespreek het nie. Ek het ‘nee’ gesê, maar dit was baie moeilik want toe begin Sané huil en ek dink die ander ma het aanstoot geneem.”

Madelein en haar man het die aand daaroor gepraat en besluit op ’n paar reëls vir wanneer hulle weer in so ’n situasie beland. Sané is oor die reëls ingelig en het dit aanvaar. Hulle het onder meer besluit dat sy eers van graad een af mag uitslaap, en dan net by familie. 

Ja, so ’n uitslaapaand is vir ouers en kinders ’n groot stap. Besin mooi daaroor nog lank voor jou kind die eerste keer genooi word, sodat jy kan uitpluis hoe jy daaroor voel, in watter omstandighede dit vir jou aanvaarbaar is en wanneer nie. Alle ouers wil natuurlik in die beste belang van hul kind optree, maar kinders en ouers verskil en daar is nie een regte antwoord vir alle situa­sies nie. Maak dus seker jy weet waarmee jý gemaklik is en hou jou antwoord reg vir die dag wanneer jy gevra word.

As jou kind glad nie gretig is om uit te slaap nie, is die antwoord eenvoudig ”nee, ons is nog nie gereed daarvoor nie”. Maar as jou kind wel graag by ’n maatjie se huis wil gaan slaap, gaan jy eers mooi moet besluit of dit vir jóú aanvaarbaar is.

Daar is soveel beskouings as wat daar ouers is. Ons kyk na ’n paar...

Die goue reël is om jou instink te vertrou – as iets vir jou sê die uitslapery is nie ’n goeie idee nie, sê nee.


VIR

Ouers wat ten gunste van uitslaap is, sê dit leer hul kind om onafhanklik te word. Hy moet volwasse en aanpasbaar genoeg wees en genoeg selfvertroue hê om van hul eie slaaptydritueel afstand te doen en by ander mense in te skakel. As hy reg is vir dié stap, kan dit sy selfvertroue ’n groot hupstoot gee wanneer hy so selfstandig optree.

Verder word jou kind blootgestel aan ander gewoontes en ’n ander manier van doen. Dit verryk sy ervaringswêreld. Van die dinge wat hy by ander ervaar kan vir hom lekkerder wees as hoe dit by julle huis gedoen word, en ander dinge kan weer vir hom slegter wees. Dis ’n groot leerervaring vir jou kind om ander mense se gesinsop­set te beleef.

Dis ook vir jou kind ’n heerlike avontuur om ’n tassie te pak en uit te slaap by ’n maatjie, en baie ouers wat ten gunste daarvan is, gun hul kind die heerlike pret en samesyn met maatjies.

TEEN

Seker die grootste rede waarom sommige ouers heeltemal teen ’n uitslapery gekant is, is dat hulle goed weet hul kind is nie daarvoor gereed nie. Dalk maak sy nog bed nat of word sy snags wakker en kruip by julle in – dit sal nie by vreemde mense deug nie.

Die vrees vir molestering staan ook boaan die lysvan redes om ’n uitslaap-uitnodiging te weier. As jou beskermingsdrang vir jou sê die risiko is te groot, dan is dit te groot.

Ander redes kan wees godsdienstige of kulturele oortuigings wat die ouers ongemaklik maak met ’n ander gesin se geloof of gewoontes, of selfs gesondheidsredes waar ’n gesondheidsbewuste ma nie wil hê dat haar kind ander mense se kos eet nie. Dit kan ook wees dat jou kind ’n ernstige allergie het, soos vir neute of bye, en dat jy nie ander mense met die verantwoordelikheid daarvan wil opsaal nie.

Groot verskille tussen gesinne se rykdom kan ook vir ongemaklikheid sorg – ’n arm enkelouer met ’n klein woonstelletjie voel dalk ongemaklik om haar kind bloot te stel aan ’n drieverdieping-rykmanshuis, en omgekeer.

Dit kan ook wees dat ouers nie gelukkig is met die veiligheid by ’n maatjie se huis nie – dalk dring die ander ma nie aan op motorstoeltjies nie, dalk is daar nie ’n net oor die swembad nie en dalk het die mense ook nie so baie misdaadvoorkomings­maatreëls as julle nie.

Ouers wat heeltemal gekant is teen uitslaap het ook dikwels self as kind ’n slegte ervaring gehad en wil hul kind daarteen beskerm.

Al die bogenoemde dinge is moeilik om as verduideliking te gee sonder om aanstoot te gee. Oefen dus jou “nee”-antwoord sodat jy gereed is om diplomaties te reageer wanneer jy gevra word.

Maak seker jou kind weet dat uitslapery buite die kwessie is. Jy hoef nie in besonderhede te verduidelik waarom nie of haar daaroor bang te praat nie – sê bloot dat dit ’n reël in julle gesin is dat julle nie uitslaap nie, en klaar. Jy kan vir jou kind verduidelik dat dit is omdat sy vir jou eenvoudig te kosbaar is. Onthou, jy is die ouer en dis jou reg en jou plig om reëls te maak wat vir jou sin maak.

OP VOORWAARDE

Dan is daar weer ouers wat die voordele van ’n uitslapery begin insien, maar baie versigtig te werk gaan. Hierdie ouers weet hul kind is baie, baie lus vir die avontuur.

Vir ’n eerste uitslaapaand kan julle byvoorbeeld seker maak dis by niggies of nefies wat verkieslik niete ver vanjulle af woon nie.

Kuier dalkdie aand as gesinne saam en boetie of sussie bly dan agter – dalk is die kinders al in die bed voor die grootmense vertrek.

Maak seker jou kind wil regtig daar bly. Baiekeer is kinders vuur en vlam, maar wanneer dit donker en hulle moeg word, wil hulle net na hul eie bedjie by die huis gaan. Dit kan wees dat hulle te skaam is om dit voor almal te sê. Vra jou kind dus in privaatheid of die plan nog reg is voor julle vertrek.

Maak seker jou kind en die ander gesin weet dat julle hom enige tyd sal kom haal sonder om kwaad te wees.

Spreek ook ’n vaste tyd af vir wanneer jy jou kind weer kom haal. (Wenk: Dit kan sommer vroegoggend wees.)

Ander voorwaardes wat ouers soms stel, is dat uitslapery net by familie mag wees, of net by maatjies as die gesinne mekaar al meer as ’n jaar goed ken en oor en weer gekuier het.

Nog ’n gewilde reël is dat die maatjie eers by jou kind kom oorslaap voor jou kind daar gaan kuier.

Daar is ook ouers wat net gemaklik voel met uitslapery as hul kind oor ’nselfoon beskik, want dan weet hulle hy kan hulle ontbied as iets hom pla.

Vra gerus vir die ander ma wat die plan vir die aand is. Gaan almal tuis bly? Wie gaan almal daar wees?

Dis om te keer dat jou kind nie dalk by ’n Lady Gaga-konsert opeindig of deur die tienerdogter en haar kêrel opgepas word terwyl die ouers uitgaan nie!

Die goue reël is natuurlik ook om jou instink te vertrou – as iets vir jou sê die uitslapery is nie ’n goeie idee nie, sê nee. Sorg maar dat jy in sulke gevalle ’n diplomatiese verskoning gereed het.

Wanneer jy vra

Probeer om nie ander ouers in ’n moeilike posisie te plaas wanneer jy ’n maatjie nooi om by julle te kom oorslaap nie. Moenie ’n kind nooi wat nog nooit eens by julle gekuier het nie, of as jy die ouers nog nooit ontmoet het nie. Maak dan eerder eers ’n speelafspraak en gee die gesinne tyd om mekaar te leer ken.

Verduidelik vir jou kind dat dit die ouers se besluit is wie genooi word, asook hoe en waar en wanneer. Dit is om te keer dat jou kind voor jou en die maatjie daaroor begin neul, wat vir almal ’n verleentheid kan wees. Jou kind moet weet dat jy nie gemanipuleer sal word om lukraak te nooi wanneer jy dit nie goed oorweeg het nie.

As jy gevra het en die antwoord is nee, aanvaar dit met grasie en moenie aandring op ’n verduideliking nie. Sê net ”dis reg, ek verstaan”.