Haal die skrik uit eis

akkreditasie
Egskeidings is pynlik genoeg maar as die woord 'onderhoud' genoem word, kan dit in 'n bittere stryd ontaard.

Jy sou nooit kon dink dat julle een van dáái paartjies sou word nie. Julle baklei oor als, baklei later selfs voor jul kinders en gee nie meer om wie jul harde woorde vir mekaar hoor nie.

En op ’n dag maak julle dit amptelik: Julle skei. Skielik moet dit wat julle oor die jare bymekaargemaak het, verdeel word. Die troufoto’s word afgehaal en die huis waaroor julle so lank gedroom het, word ’n twispunt. En tussendeur alles is daar jul kinders.

Marlize van Vuuren (skuilnaam) van Worcester deel haar storie: “Ek en my man is ná agt jaar van getroude lewe geskei toe ons dogtertjies twee en vier was. Dit was die moeilikste tyd van my lewe. Ons het oor alles baklei, van onderhoud tot toesig.

“Ons het aanvanklik baie gestry oor onderhoudgeld en hoeveel regverdig was. Hy het gedink omdat ek ’n hoë salaris verdien, hy eintlik nie veel hoef te betaal nie. Ons het gelukkig, danksy ’n ouerskapsplan, iets uitgewerk wat in die kinders se beste belang is en wat prakties werkbaar is.”

Jacques Jansen, ’n prokureur van Potchefstroom, waarsku dat die onderhoudseis ’n tameletjie kan wees, daarom moet dit van die begin af reg hanteer word.

Wat is ouers se verantwoordelikheid?

“Elke ouer, getroud of nie, is verplig om hul kinders te versorg – finansieel en wat gesondheid, behuising, medies, emosionele welstand en skoolsake betref,” sê Christel du Toit, ’n finansiële raadgewer van Divorcesmart. Divorcesmart hanteer finansiële bemiddeling vir paartjies wat skei. Hulle stel ook ’n ouerskapsplan op en help om die bates regverdig te verdeel.

Jacques sê Artikel 18 (2) van die Kinderwet sit duidelik ’n ouer se regte en verantwoordelikhede uiteen. Hierdie regte en verantwoordelike sluit die volgende in: om die kind te versorg, kontak met die kind te behou, as ’n voog van die kind op te tree, en om tot die onderhoud van die kind by te dra.

Hierdie bepalings geld vir albei ouers, sê Jacques.

“Die Suid-Afrikaanse gemenereg bepaal dat albei partye proporsioneel onderhoud moet betaal met inagneming van hul afsonderlike middele. Die feit dat een van die partye finansieel sterker is as die ander, beteken nie dat die ander party nie onderhoud hoef te betaal nie.”

Daar word dus gekyk na wat elke ouer verdien en wat elkeen tot sy huishouding moet bydra.

Hoe eis ek onderhoud?

Jacques deel die volgende wenke.

  • Doen aansoek om onderhoud in die gebied waar jy bly. Vul Vorm A in by die onderhoudsbeampte van die hof. 
  • Jy sal ’n bewys van jou maandelikse inkomste en uitgawes moet lewer, soos strokies van kruideniersware, elektrisiteit en huurgeld.
  • Die onderhoudsbeampte sal dan ’n kennisgewing uitreik wat die respondent (persoon wat verplig is om onderhoud te betaal) sal waarsku om op ’n spesifieke datum by die hof te wees om die aangeleentheid eers te bespreek.
  • As die respondent tot die bedrag toestem, sal die landdros ná bestudering van die relevante dokumente ’n bevel maak sonder dat die partye in die hof verskyn.
  • As die persoon egter die bedrag betwis, sal julle later in die hof verskyn waar getuienis gelei sal word en die hof ’n beslissing sal maak.
  • As die hof bevind dat die persoon aanspreeklik gehou kan word vir ’n sekere bedrag onderhoud, moet betalings kragtens daardie bevel gemaak word.

Hoe bepaal ons wie moet betaal?

Elkeen van julle moet ’n “ná-egskeidingsbegroting” opstel wat alle inkomste en uitgawes insluit, sê die finansiële raadgewer Christel du Toit.

“As julle twee kinders het wat by jou bly, moet jy die uitgawes in derdes verdeel. Huishuur kos byvoorbeeld R6000 per maand en dan word elke kind se koste op R2 000 bereken.

“Skoolgeld van R2 000 per maand is dan R1 000 per eenheid. Elektrisiteit en sulke rekeninge word ook deur drie gedeel. Sou die totale koste vir die twee kinders op R20 000 per maand uitwerk, word die maandelikse onderhoud proporsioneel verdeel:

Pa verdien R40 000 p.m.
Ma verdien R10 000 p.m.
Totaal: R50 000 p.m.
Verhouding: ¹⁄5 en 4⁄5

Nou neem jy die kinders se uitgawes van R20 000 en deel dit deur ¹⁄5 en 4⁄5. Ma dra die koste van R4 000 vir die kinders en pa R16 000.

Daar is baie wat jy in gedagte moet hou met die berekening van onderhoud, waarsku Christel. Behalwe al die ooglopende kostes, moet jy ook seker maak daar is ruimte vir bykomende kostes soos skooltoere, sportuitrusting en buitemuurse aktiwiteite.

Sorg dat julle van die begin af op die regte bedrag ooreenkom om verdere hofbesoeke (en gepaardgaande regskostes) te vermy.

Ouers is verplig om onderhoud te betaal tot kinders finansieel onafhanklik is. Dit sluit studies in. Dit word dikwels nie in die hofbevel genoem nie en daarom hou baie ouers op om te betaal as die kinders 18 word.

As 'n ouer nie betaal nie

Nadat die onderhoudsbevel toegestaan is, kan dit afgedwing word, sê Jacques. Hy sê jy moet weer die betrokke onderhoudshof nader en vorm J306E invul.

“As onderhoud toegestaan word kragtens ’n hofbevel en die persoon teen wie die bevel gemaak word versuim om die onderhoud te betaal, is daardie persoon kragtens Artikel 31 van die Onderhoudswet skuldig aan ’n misdaad en kan hy tronkstraf van tot een jaar opgelê word sonder die opsie van ’n boete,” sê hy.

“Jy sal dan weer die onderhoudshof nader en ’n vorm J470E invul en die persoon sal voor die hof gedaag word om sy versuim te verduidelik. Die hof kan dan besluit of hy van ’n misdryf aangekla moet word of nie.”

Artikel 26(1)(b) van die Onderhoudswet bepaal dat ’n onderhoudsbevel afgedwing kan word deur onder meer op bates beslag te lê.

“Jy kan dus die onderhoudsbevel afdwing deur ’n lasbrief vir beslaglegging van die roerende eiendom (soos ’n motor) van die respondent uit te voer,” sê hy.

Jongste uitgawe

Feb - Mei 2022

Jongste uitgawe
Lees Baba & Kleuter gerieflik in digitale formaat.
Begin lees