Broer-en-sustertwis, wanneer om in te gryp

akkreditasie
Wanneer moet jy ingryp in 'n broer-en-sustertwis en wanneer moet jy hulle die onderonsies self laat oplos? Ons het antwoorde op dié vrae gaan soek.

As jy die ma is van peuters en/of kleuters, is die term sibling rivalry sekerlik nie aan jou onbekend nie. Sibbewedywering, soos dit in Afrikaans bekendstaan, is onvermydelik. Broer en broer of broer en suster baklei al sedert die dae van Kain en Abel.

’n Bakleiery tussen jong sibbe is dus niks nuut nie en neem dikwels toe namate kinders se persoonlikheid ál sterker begin vorm aanneem. Sommige sibbe bly selfs twis tot lank nadat hulle al uit hul ouerhuis is. Dit is die donker kant van sibbe-wedywering.

Maar daar is ook ’n ligter kant: As jy dit reg verstaan en reg hanteer kan hierdie wedywering die ideale geleentheid wees om jou kroos te help met belangrike lewensvaardighede soos verhoudingsbou en konflikhantering.

Hoekom die getwis?

Naasbestaandes

Verhoudinge in gesinne is besonder emosioneel, juis omdat ons so naby mekaar leef. Kinders wat ouderdomsgewys kort op mekaar se hakke volg, ding dikwels mee – nie net om Ma en Pa se aandag nie, maar ook om besittings en vermaak. As hulle van dieselfde geslag is, is die wedywering dikwels meer intens. Oudste kinders kan al voor die koms van ’n nuwe baba voel dat die onbekende nuweling reeds hul liefde en aandag steel.

Ma en Pa se aandag

Jy is een van die hoofredes waarom jou kinders van die môre tot die aand baklei. Jy is hul hoofbron van liefde en aandag en hulle is bereid om daarvoor te baklei!

Emosies

Kleuters voel emosies soos jaloesie, woede en vrees, maar sukkel om dit reg te hanteer. En so klein soos hulle is vergelyk hulle hulself al met mekaar.

Ek is beter as jy

Klein presteerdertjies onderdruk of terg partykeer ’n boet of sus wat nie so vinnig leer nie.

Behoeftes wat verskil

Die verskillende behoeftes van kinders op verskillende ouderdomme is natuurlik ’n ander rede waarom hulle baklei.

Ek, ek, ek

Onthou dat kleuters van nature egosentries is en die wêreld net uit hul eie perspektief sien. Hulle kan dus nog glad nie hulleself in ’n ander se posisie plaas of empatie met ’n boet of sus hê nie.

Beperk die bakleiery

Dít is wat kenners reken jy kan doen om die bakleiery te beperk:

Moenie wedywering aanmoedig nie

Om kinders met mekaar te vergelyk is ’n groot fout, selfs al is hulle hoe klein. Ouers behoort elke kind te behandel en beoordeel volgens sy individuele vermoë, sê kindersielkundiges. Kinders voel mededinging baie gou aan.

Dit beteken nie jy mag nie die een wat werklik mooi swem daaroor prys of sy swemmery nie aanmoedig nie. Allermins. Prys elke kind vir dit waarmee hy goed is. En help jou kind wie se talent(e) nie so natuurlik na vore kom nie, om iets te kry waarvan hy hou en waarin hy goed is.

Verskeie webtuistes oor die onderwerp van sibbe-wedywering is dit eens: Of jy jou kind wil prys of berispe; doen dit sonder om een van die ander kinders te betrek of as voorbeeld te noem.

Alleentyd, voortrek en verantwoordelikheid

Bring alleentyd saam met elke kind deur. Net soos met alle ander verhoudinge, is hierdie tye saam baie waardevol om mekaar beter te leer ken. Voortrek is taboe! En waak daarteen om te veel verantwoordelikheid op ousus of ouboet se skouers te plaas. Die skuldgevoelens wat ouer kinders dikwels het omdat hulle na ’n jonger boetie of sussie moes omgesien het toe iets verskrikliks gebeur het, is onregverdig en dikwels ’n swaar las.

Erken gevoelens

Dis belangrik dat jy jou kinders se gevoelens teenoor mekaar erken. As een kind sê “sy is lelik met my”, moet dit nie ignoreer nie. Sê liewer iets soos “jy klink baie kwaad”.

Moet beslis nie reageer met “sy het niks verkeerd gedoen nie”. Dit is belangrik vir ’n ouer om die konflik te erken; vir kinders te probeer opsom wat gebeur het en hulle te help om ’n oplossing te kry.

My ‘skaam’ kind, my ‘maklike’ kind

Moenie etikette om jou kinders se nek hang nie. Hoe meer jy na ouboet as die skaam een verwys (selfs al is hy!), hoe meer sal hy dink dit is hoe hy moet wees. Dieselfde geld vir jou kind wat bang is vir honde. Moenie haar vrees gedurig voor ander opper nie. Gee vir jou kinders die vryheid om te kan verander van die skaam een na een met selfvertroue tussen ander.

Laat hulle dit self oplos

Dis belangrik dat veral groter kinders (vyf en ouer) self moet probeer oplossings vind vir ’n onderlinge stryery. Want, sê sielkundiges, dié stryery is eintlik daardie kinders se verantwoordelikheid.

Help hulle met ’n oplossing deur frases soos “Wat is julle plan?” Jy sal verstom wees oor die slim planne waarmee hulle soms vorendag kom! Sommige kenners meen ouers behoort net betrokke te raak by ’n stryery as daar geweld of pyn is. Jy sal egter jou kinders onder ses moet help met konflikbestuur, want hulle sal nog nie die vaardighede daarvoor hê nie.

Vermaan hulle

Dis tog soms nodig om die kind wat meestal terg of spot of op een of ander manier die konflik veroorsaak, te vermaan. Moet dit egter nie voor sy medespruit doen nie. Neem hom eenkant en sê wat
hy doen, is nie reg nie.

In dieselfde asem is dit ook ’n goeie idee om jou kinders te leer dat ’n mens ’n getergery kan ignoreer of met humor kan beantwoord, maar ook in ’n stadium moet kan sê genoeg is genoeg.

Sielkundiges sê ook dit help soms om vir kinders ’n plekkie te skep waar hulle kan gaan om weg te kom van ’n boetie of sussie se getorring af. As die een byvoorbeeld vir die ander een sê “jy mag nie in
my kamer kom nie”, moet die ander een daar uitbly.

Om te deel of nie te deel nie

Kinders moet kan deel. Kenners sê egter hulle hoef nie alles te deel nie, want elke kind is ook geregtig op sy eie goed. Sielkundiges waarsku wel teen dinge soos ’n eie TV-stel, fiets of rekenaar vir elke kind in ’n poging om konflik tussen hulle te verminder. Dit gebeur gou dat dié kinders niks meer het om vir mekaar te sê nie en geen tyd meer saam deurbring nie.

Stiefsusters en -broers

Moenie te veel van jou kind verwag as hy skielik blootgestel word aan ’n nuwe stiefbroer of -suster nie. Aangelapte gesinne skep dikwels die ideale geleentheid vir sibbekonflik. Moet dus nie te veel druk op jou kind plaas om dadelik met die nuwe stieffamilie oor die weg te kom nie. Verduidelik al die veranderinge en moontlike nuwe gesinsreëls mooi en duidelik vir jou kind.

Stel ’n goeie voorbeeld

Dit is ’n feit dat kinders wat gedurig aan konflik tussen hul ouers of ’n ouer en dié se familie blootgestel word, self meer aggressief optree. Leer veral vir jou kinders dat geweld nie ’n oplossing is nie. Probeer ook om altyd konsekwent te wees in hoe jy hulle dissiplineer en prys.

Laat hulle byvoorbeeld verstaan hoekom kleinsus vroeër bed toe moet gaan as ouboet. Leer hulle ook dat een kind soms meer aandag as ’n ander nodig het – hetsy as gevolg van siekte, ’n emosionele knou of ’n leerprobleem.

Moedig respek aan

Wedersydse respek vir ’n broer of suster is baie belangrik. Benadruk byvoorbeeld hoe trots jy op jou oudste is dat hy sy kleinsus so mooi gehelp het of andersom. Laat ouboet vir kleinsus iets leer en sit
waar moontlik saam aan tafel vir ete. Maak ook ’n punt daarvan om mekaar se sportwedstryde en skoolkonserte by te woon.

Leer hulle ook om mekaar geluk te wens met prestasies. Kinders behoort van kleins af geleer te word om liefdevol én regverdig teenoor mekaar op te tree. As een iets by die ander leen, moet die geleende goed teruggee word soos ooreengekom is.

Die uitdrukking dat ’n mens jou vriende kan kies, maar nie jou familie nie word dikwels grappenderwys gebruik, maar is tog belangrik vir kinders om te besef, want gesinsverbintenisse is vir altyd.

Wanneer wedywering positief kan wees

Twis tussen medespruite is nie net sleg nie. Jy kan dit ook inspan om jou kinders sosiale vaardighede te leer soos mooi saamspeel en deel. Kenners sê dis belangrik om te besef dat wanneer kinders baklei hulle meestal net besig is om wat hulle ook al doen, ’n bietjie beter te probeer doen en so sekere vaardighede te verbeter.

Van hierdie vaardighede sluit in onderhandelings- en probleemoplossingvaardighede. Baie kenners meen ook broers en susters wat altyd in mekaar “belangstel” – hetsy op ’n liefdevolle of minder liefdevolle manier – bou waarskynlik ’n hegter band as dié wat mekaar bloot ignoreer en nooit baklei nie.

Is daar hoop?

Hoewel sommige medespruite ook as volwassenes nog gereeld vassit, vervaag die meeste sibbe-wedywering of trek dit ten minste ’n ander baadjie aan namate jou kinders ouer word.

Kenners sê as jou kinders klein is, is die gesin die plek waar hul sekuriteit lê, daarna word maats hul sekuriteit en word boet en sus ’n bietjie opsygeskuif. Dit kan natuurlik óf daartoe lei dat hulle baie lief is vir mekaar óf mekaar verafsku.

Vinnige feite

Hanteer jaloesie voor die geboorte van ’n kleinboet of -sus deur jou ander kind(ers) te betrek by die voorbereiding. Wys ook vir hulle foto’s van toe hulle klein was. Dit is ongelukkig dikwels onvermydelik dat kinders uit ’n kamer of bababed moet trek voor ’n tweede of derde se geboorte. Probeer om
veranderinge vroeër eerder as later in die swangerskap aan te pak sodat jou kind(ers) kan aanpas voor die baba kom.

As baba daar is, vertel hoe baie jy van groot kinders hou omdat babas so baie moeite is – dit behoort
ook te help om al die aandag wat baba kry, te balanseer.

Jongste uitgawe

Feb - Mei 2022

Jongste uitgawe
Lees Baba & Kleuter gerieflik in digitale formaat.
Begin lees