Leer jou kind selfstandig keuses maak

akkreditasie
Leer jou kind vroeg-vroeg al om keuses te maak. 'n Kind wat met selfvertroue keuses kan maak, is meer selfstandig as ander kinders.

Natuurlik is nie alle keuses in die lewe ewe belangrik nie. As jou kind kies watter ontbytpap sy wil eet of met watter speelding sy wil speel, is die gevolge van ’n “verkeerde” keuse nie ernstig nie en taamlik maklik omkeerbaar.

Jou kind gaan wel later in haar lewe gekonfronteer word met uiters belangrike keuses, soos watter vakke om op skool te volg, watter belangstellings om na te jaag, watter beroep om te volg, en later watter lewensmaat om te kies.

Om die regte keuses te maak is ’n vaardigheid wat nie oornag aangeleer word nie. Behalwe dat jou kind moet leer om haar eie keuses te doen, moet sy ook begin onderskei tussen belangrike keuses en minder belangrike keuses, juis sodat sy die gepaste hoeveelheid oorweging daaraan kan bestee.

Dit is daarom ouers se plig om kinders van jongs af te leer om hul eie keuses te maak – binne perke natuurlik – en die gevolge te voorsien en te oorweeg. Die gevolge sal uiteindelik bepaal hoe belangrik ’n keuse is.

BEGIN KLEIN

Die fondament vir besluite neem word vroeg reeds gelê wanneer jou kind leer om dinge self te doen en self keuses te maak oor alledaagse sake soos aantrek, eet en speel. Dis daarom belangrik dat jy met die eerste tekens van eiewilligheid by jou kind haar die geleentheid gee om dit uit te oefen.

’n Kind wat toegelaat word om haar eie keuses te maak, kry die boodskap dat haar opinie belangrik is. Dit help om haar identiteit te vorm en haar selfvertroue, waagmoed en objektiwiteit neem toe – alles wat nodig is om haar oordeelsvermoë te verbeter. Dit help haar ook om vreemde situasies beter te hanteer, haar eie mening te vorm, onafhanklik te wees en uiteindelik haar standpunte te verdedig.

Veral tussen die ouderdom van vier en ses jaar begin kinders die manier vaslê waarop keuses gemaak word. Dit hang baie af van die voorbeeld wat hulle by jou sien, asook die manier waarop jy hulle tot in daardie stadium geleer het om besluite te neem. Dis dus belangrik dat jy die interne motivering vir die regte keuses by jou kind help vestig.

Interne motivering behels dat jou kind nie die hond skop nie omdat sy weet dis verkeerd, eerder as dat
sy dit nie doen nie omdat sy bang is jy gaan haar straf (eksterne motivering). Interne motivering beteken dat jou kind self kan uitwerk wat die regte keuse is – ’n belangrike grondslag vir besluitneming in die res van haar lewe.

HOU DIE BALANS

’n Kind moet blootgestel word aan keuses wat net ’n bietjie meer uitdaging bied as dit waaraan sy gewoond is. Te veel keuses kan haar angstig maak, terwyl te min keuses haar kan verveel. Balans is die sleutel.

Die ideaal is dat jou kind keuses maak in die veilige omgewing van haar gesin – en dat sy toegelaat word om foute te begaan. So leer sy dat keuses gevolge het, en dat verskillende moontlikhede verkillende gevolge inhou.

Jy kan leiding gee deur saam met jou kind die opsies, gevolge en riglyne te ondersoek. Jou kind moet die geleentheid kry om die gevolge van haar keuses te beleef. Maar moenie toelaat dat sy ’n keuse maak wat ’n slegte langtermynuitwerking kan hê nie. Dis nie nodig dat sy nou al harde lesse leer nie – die lewe hou genoeg daarvan in.

Sy kan egter die minder ernstige gevolge van keuses begin dra, want so leer sy.

WAAR SAKE VERKEERD LOOP

Elke kind het die behoefte om selfstandig te funksioneer. As dit gedurig onderdruk word, kan dié behoefte later verdwyn. ’n Kind kan ook ’n vrees vir mislukking ontwikkel, wat ’n verlammende uitwerking het. En ’n angstige kind presteer nie so goed soos hy kan nie.

Daar is ’n paar redes waarom ouers kinders nie toelaat om keuses te maak nie:

  • Jy is te besig – dit is makliker om self die besluite te neem as om vir ’n kind te wag wat oor iets wik en weeg.
  • Jou kind is net soos jy en jy voorsien sy foute of wil jou eie foute in jou kind regstel. Soms wil jy hê jou kind moet nes jy wees omdat jy in jou oë suksesvol is.
  • Soms het ouers ’n swak selfbeeld en neem dan hul kind se keuses oor omdat dit hulle oor hulself goed laat voel.
  • Sommige ouers is oorbeskermend en meer bewus van die gevare as van die uitdagings en leergeleenthede.

HOE KAN JY HELP?

Jou kind moet uiteindelik leer om keuses maak op emosionele vlak (die beheer en uitdruk van sy emosies), morele vlak (die onderskeid tussen reg en verkeerd) en liggaamlike vlak (keuses oor sy liggaam en later sy seksualiteit).

Hier is ’n paar dinge wat jy van kleins af kan doen:

  • Stel duidelike grense waarbinne jou kind kan keuses maak.
  • Oefen die keuses met jou kind en gesels met hom oor sy keuses. Spel die gevolge van keuses uit sodat hy ’n ingeligte besluit neem, en vra waarom hy sekere keuses gemaak het. Rolspel is ’n goeie manier om keuses te oefen.
  • Laat jou kind die gevolge van sy keuses dra. Wees konsekwent, maar ook billik.
  • Gee positiewe terugvoer oor die regte keuse. As jou kind “verkeerd” kies, keur sy gedrag af, maar nie hom as mens nie. Verduidelik hoekom dit gebeur het.
  • Stories of speletjies is ’n goeie manier om jou kind oor keuses te leer sonder dat dit ernstige gevolge inhou.
Jongste uitgawe

Feb - Mei 2022

Jongste uitgawe
Lees Baba & Kleuter gerieflik in digitale formaat.
Begin lees