’n Kind se selfbeeld word in die eerste 7 jaar gevorm en hang grootliks af van sy ouers se houding teenoor hom. Dit is waarom ’n kind wat konstant positiewe insette kry, ’n positiewe selfbeeld vorm.

Dit is dus ’n groot verantwoordelikheid vir jou as ouer, maar gelukkig is daar baie wat jy kan doen om jou kind in homself te laat glo. 

Gee liefde

Die grondslag van ’n gesonde selfbeeld is onvoorwaardelike liefde. 

Jou kind moet elke dag gewaardeer en spesiaal voel. Help hom om sy goeie eienskappe raak te sien en gee opregte lof waar nodig, selfs vir “verwagte” gedrag soos die uitvoer van pligte of goeie maniere.

Vertel jou kind daagliks dat jy hom liefhet en bring elke dag tyd saam met hom deur. Maak tyd om te speel, te werk en vir ontspanning. 

Wees wel versigtig vir oordrewe lof of te veel heuning om die mond – kinders kom gou agter as jy nie opreg is nie of altyd oordryf. Hulle sal dan jou mening as ongeloofwaardig begin afmaak. 

Dit is baie belangrik om ook in slegte tye – waar jy of jou kind deur swarigheid gaan – jou kind gereeld van jou liefde te verseker. Jou liefde moet sonder voorwaardes wees. 

Jy kind moet weet dat jy hom lief het vir wie hy is en nie vir wat hy doen nie, sê die Johannesburgse sielkundige berader Dereck Jackson, skrywer van die boek Ouerskap met styl (Pearson). Die uitdaging is om hom gelief te laat voel ondanks sy stoute gedrag of ander tekortkominge.

Ons is almal geneig om ons kinders op die een of ander voorwaarde lief te hê, waarsku Dereck. As jou kind die boodskap kry dat jy hom net liefhet “op voorwaarde dat ...” gaan hy altyd voel dat jy hom nie werklik liefhet nie.

Luister na hom

Martie Pieterse, ouerskapskenner en skrywer van die boek Reg vir grootskool (Metz Press) sê dit is belangrik hóé jy na jou kind luister. Hoewel jou kind se storie soms langdradig en vervelig kan wees, is dit belangrik dat jy tog tyd maak om te luister.

As jy nie onmiddellik aandag kan gee nie, vra hom om ’n bietjie te wag. Dis ook gesond dat kinders hul ouers se tyd respekteer en leer om te wag. Moet egter nie vergeet om sodra jy tyd het na sy storie te luister nie.

Luister met aandag, maak oogkontak en vra vrae om te wys jy stel belang.

Bring saam tyd deur

Dis baie belangrik vir jou kind se positiewe selfbeeld en selfrespek dat jy beskikbaar is om tyd saam met hom deur te bring, sê Martie, al is jou tyd skaars en jou verpligtinge baie! Dit laat jou kind voel hy is belangrik en waardig.

As jy by die huis kom na ’n moeilike dag by die werk, is dit ’n belegging om vir die eerste halfuur slegs aandag aan jou kleuter te gee. Speel saam op die mat, of gooi ’n bal saam buite en vra uit oor sy dag. Dit sal jou kind laat voel hy is belangrik genoeg vir jou om alles anders opsy te sit net vir hom.

Beplan doelbewus gesinstyd wat almal sal geniet, want dit is hoe gesinslede mekaar leer ken en respekteer. 

Hou hom vas

Kinders hou van intieme aanraking deur hul ouers, soos wanneer jy ’n drukkie of ’n soentjie gee, jou hand op hul skouer sit, oor hul kop vryf of hulle liggies aanraak terwyl julle gesels. 

Navorsing het gewys dat kinders wat so aangeraak word, ’n goeie selfbeeld ontwikkel, sê Martie. 

Soengroet jou kinders en gee hulle elke dag die geleentheid om op jou skoot te sit of in jou arms te lê. Speel fisieke speletjies met hulle soos om op die bed, mat of gras te stoei. Kielie hulle en laat hulle toe om jou ook te kielie. Lê saam en lees. 

Sien sy gawes raak

Jou kind moet genoegsaam voel, sê Dereck. Genoegsaamheid beteken jy moet soek na die gawes wat jou kind het eerder as om jou vas te staar teen die gawes wat hy nié het nie. 

Ouers verwag dikwels dat sekere talente of belangstellings oorerflik is en lê dan aanmekaar klem op dinge wat dalk nie eens in hul kind aanwesig is nie.

Dis jou taak om sy aandag op sy positiewe eienskappe te vestig. Vertel hom gereeld wat sy talente is en waarom dit spesiaal is. Respek vir mekaar se manier van doen is baie belangrik sodat ’n gesin mekaar volkome kan aanvaar.

Wanneer ’n kind weet dat sy unieke geaardheid ’n plekkie in die groter gesin het, sal hy nie te selfbewus wees om homself te wees nie. Hegte familiebande en familie­tradisies help ’n kind ook om sy plek binne die familie, kultuur en herkoms te kry – hy weet dan dat hy êrens hoort. 

Gebruik “ek” boodskappe

Wees versigtig om nie afbrekend te wees wanneer jy jou kleuter dissiplineer nie. Sê: “Ek hou nie van dié gedrag nie”, of “Ek gaan nie toelaat dat jy mense so hanteer nie”, in plaas van om “jy”-vermanings te gebruik, byvoorbeeld “Jy was nou baie lelik met jou klein boetie”. 

Ontwikkel sy vaardighede

Help jou kind om sy vaardighede en belangstellings te ontwikkel, want as hy iets kan doen of regkry, bou dit sy selfvertroue. En selfvertroue bou ’n sterk selfbeeld. Toon opregte belangstelling in sy talente en stokperdjies en help hom waar nodig om ’n kundigheid op te bou sodat hy met selfvertroue oor die onderwerp kan praat of aan die aktiwiteit kan deelneem.

Ontwikkel ook jou kind se vaardigheid in probleemoplossing en besluitneming – laat jou kind sy eie keuse maak en uitoefen. Dit wys dat jy hom ernstig opneem en vertrou. 

Hulpvaardigheid kweek ook selfvertroue. Wanneer jou kind help – in die huis of skool – aanvaar hy outomaties verantwoordelikheid vir iemand of iets anders.

Bly positief

Dit is belangrik om kritiek te hoor, maar dit moenie jou kind se selfbeeld skaad nie. Help hom om kommentaar en kritiek te hanteer deur positief te bly oor homself. Help hom om kritiek binne konteks te sien. 

Korrigeer jou kind sagkens wanneer hy negatiewe goed oor homself sê. Help hom om sy probleme positief te omskryf en teleurstellings te verwerk. As daar probleme by jou kind geïdentifiseer word, help hom om die probleem te verstaan en werk saam aan ’n positiewe perspektief daarop. 

Leer jou kind om aan homself erkenning te gee wanneer hy dit verdien. Jou kind moet ook komplimente positief kan hanteer en nie afmaak of ignoreer nie. Deel van ’n positiewe uitkyk is die vermoë van ’n kind om sy emosies te hanteer en te verwerk.

Gee dus aandag aan jou kind se emosies wanneer hy slaag of misluk. Die formulering en verwerking van emosies laat hom meer in beheer voel en laat sy selfvertroue styg. 

Gee hom ruimte

Gee jou kind die ruimte om self oplossings vir ’n probleem te bedink en die beste oplossing te kies. Wees ondersteunend, maar moenie al jou kleuter se probleme van hom af wegneem nie en oplos nie.

Deur oplossings vir sy probleme te vind, gee jy hom die selfvertroue om groter uitdagings te hanteer soos wat hy ouer word. 

5 selfbeeld-brekers

1. Hoë verwagting

Dis baie moeilik om aan ander mense se verwagtinge te voldoen en as jou kind sukkel om aan joune te voldoen, sal sy gou voel dat sy net nooit goed genoeg is nie. 

2. Ongevraagde kommentaar

Ondeurdagte opmerkings of dade en woorde wat nie met mekaar strook nie, kan groot skade aanrig. Ook beloftes wat verbreek word, sal jou kind laat voel dat sy nie vir jou belangrik is nie. 

3. Wisselvallige liefde

Moenie jou kind se fisieke of emosionele toenadering weier of aflag nie – dis ’n groot slag vir haar selfbeeld as sy toenadering soek en dit nie kry nie.

4. Liefde as beloning

Moenie prestasies met liefde beloon nie – jou kind verdien jou liefde en jou tyd, ongeag haar prestasie.

5. Onregverdige vergelykings

Moenie jou kinders met mekaar of met maats vergelyk nie. Elke kind verdien ’n plekkie en dis daarom onnodig om jou kinders en hul belangstellings, prestasies of lewensuitkyk met mekaar te vergelyk.