Ná haar vyfde verjaardag verstaan jou kleuter baie meer van die wêreld om haar en kan jy selfs met haar oor sekere sake redeneer.

Hier volg opwindende mylpale op haar wonderlike nuwe pad van ontdekking en ontwikkeling.

5 JAAR

TAALONTWIKKELING

Jy sal agterkom dat jou kleinding ál beter praat en haar uitspraak is selfs vir vreemdelinge heeltemal verstaanbaar. Sy kry ook meer beheer oor haar sinstruktuur en gebruik van woorde. Sy kan langer op ’n storie konsentreer en begin nou om ’n ervaring in meer besonderhede aan jou oor te vertel. 

Natuurlik is sommige kinders meer spraaksaam as ander en jou kind se geaardheid het baie daarmee te doen. Hier volg nog ’n paar spraakmylpale:

  • Haar spraak is nou vlot en teen die einde van haar vyfde jaar kan sy sowat 2 000 woorde in haar woordeskat hê.
  • Sy kan minstens drie opdragte uitvoer wat tegelyk gegee word.
  • Sy gebruik die verlede en toekomstige tyd korrek.
  • Sy geniet rympies, kan dit self opsê en hou ook daarvan om liedjies te sing.
  • Sy kan ’n sin van sowat 10 lettergrepe herhaal.
  • Sy ken teen dié tyd haar volle naam, ouderdom, huisadres en soms selfs haar verjaardagdatum.
  • Sy is dol daaroor dat jy vir haar stories lees en luister aandagtig daarna. Sy kan selfs die storie vir jou vertel.

EMOSIONELE ONTWIKKELING

Jou snuiter begin nou meer belangstelling in kinders van haar eie ouderdom toon en kan ook makliker met volwassenes buite die gesinsopset kommunikeer. Sy kan maklik vir langer tye van jou geskei wees en sommige dapper siele kan selfs gereed wees om elders te oornag, hetsy by ’n familielid of dalk ’n maatjie.

Jou kind sal ook ál meer onafhanklik van jou raak en dis ’n baie positiewe teken dat sy meer selfversekerd voel en besig is om haar eie identiteit te vorm.

  • Sy is nou ook in staat om haar emosies spontaan uit te druk.
  • Sy het steeds sommige vrese.
  • Sy is soms ooglopend vriendelik en hulpvaardig.
  • Sy is bewus van haar eie voorkoms. Moet haar nie dwing om klere te dra wat sy verpes nie; laat haar soms toe om haar eie klere in winkels te kies (al is dit oog­lopende modegruwels) en self te besluit wat sy soggens wil aantrek.
  • Dis nou vir haar belangrik dat maatjies van haar hou – help haar dus om vriende te maak.
  • Jou goedkeuring is vir haar net sobelangrik. Prys haar wanneer sy iets reg doen!
  • Sy hou nou baie van groepspeletjies en sport.
  • Sy begin nuwe vrese ontwikkel, selfs vir die donker, en dat jy iets kan oorkom.

HOE JY KAN HELP

Moedig jou kind aan om selfstandig te word. Soms is dit moeilik om ’n balans te vind tussen jou beskermende, versorgende drang en die noodsaaklikheid om jou kind toe te laat om self te ontdek en onafhanklik te word.

Jy moet haar egter genoeg kans gun om ’n unieke mens te word. Dit is ook nou die regte tyd om haar te leer van wen en verloor en dat niemand altyd kan wen nie.

Laat haar toe om haar maatjies huis toe te nooi en maak jul huis ’n vriendelike tuiste waar maats graag wil kuier. Dit beteken allermins dat julle duur speelgoed moet hê of hope lekkergoed – ’n hartlike, vriendelike atmosfeer is meer as genoeg.

GROOT MOTORIESE ONTWIKKELING

  • Jou kind kan nou gemaklik op ’n dun, reguit streep loop en sy is aktief en vaardig met klim- en swaai-aktiwiteite.
  • Sy kan oor ’n tou spring wat 10 cm bo die grond gespan is en met albei voete gelyk grond raak.
  • Sy kan 10 sekondes of langer op een voet staan.
  • Sy kan met selfvertroue swaai en klim.
  • Sy kan begin om met ’n springtou te spring, maar sal dit nie altyd regkry nie.
  • Sy kan behendig op ’n fietsie met onder­steuningswieletjies aan die kante ry.
  • Sy kan 10 keer vorentoe en ses keer agtertoe op albei bene spring sonder om te val.
  • Sy kan maklik vooroor buk en aan haar tone raak sonder om haar knieë te buig.
  • Sy kan met een voet op ’n slag by ’n trap ophardloop en by ’n trap afloop.

HOE JY KAN HELP

Laat jou kind eerder aktief buite speel as om passief voor die televisie te sit.

FYN MOTORIESE ONTWIKKELING

  • Sy kan nou baie klein voorwerpe met gemak optel.
  • Sy kan garing deur ’n groot naald ryg.
  • Sy kan ’n drievlaktrappie met ses blokkies bou – soms selfs ’n viervlaktrappie met 10 blokkies.
  • Sy kan goed met ’n potlood teken of skryf en ’n mannetjie met ’n kop, lyf, arms, bene en bykomende kenmerke teken.
  • Sy kan ’n dun strokie van die kant van ’n papiertjie afknip en akkuraat op lyne knip, solank die fatsoen nie te ingewikkeld is nie. Sy sal nog ’n bietjie sukkel om ’n sirkel perfek te knip.
  • Sy kan nou ’n vierkant teken en ses maande later ’n driehoek.
  • Sy kan ook letters naboots, soos VTHOXLACUY.
  • Sy behoort nou mooi te kan inkleur.
  • Sy kan klein blokkies gemaklik hanteer en manipuleer.

HOE JY KAN HELP

Dit is nou die tyd om jou kind self te laat begaan. Laat sy self haar knope en ritssluiters vas- en losmaak. Gee haar klein blokkies om mee te speel, asook legkaarte, kryte, verf en papier.

Legkaarte is goed vir fyn motoriese ontwikkeling, terwyl dit terselfdertyd motoriese beplanning en ruimtelike vaardighede ontwikkel.

VERSTANDELIKE ONTWIKKELING

  • Sy kan nou 10 voorwerpe tel, soos blokkies.
  • Sy weet of dit oggend, middag of aand is.
  • Sy kan minstens vier kleure herken.
  • Sy verstaan begrippe soos vinnig en stadig.
  • Haar tydsbegrip verbeter steeds, sy weet dat ’n maand langer is as ’n week en sy verstaan môre, gister en vandag.
  • Sy verstaan begrippe soos ’n halwe en ’n hele.
  • Sy kan sowat die helfte van ’n kort storie korrek herhaal.
  • Sy kan rympies opsê en liedjies sing.
  • Sy kan ’n opdrag met drie komponente uitvoer: Gaan haal jou skoentjies uit die kas, bring dit hiernatoe en wys vir mamma hoe jy dit aantrek.
  • Sy kan ook haar naam herken wanneer sy dit geskryf sien.

HOE JY KAN HELP

Jy kan haar nou in jul alledaagse gesprekke begin leer oor kleure, syfers en tyd.

Gee haar opdragte en prys haar as sy dit regkry.

Verduidelik wat teenoorgesteldes beteken en illustreer dit aan die hand van voorbeelde in haar omgewing. Sê byvoorbeeld die yskas maak kos koud en diestoof maak dit warm.

Getty Images
Getty Images

6 JAAR

TAALONTWIKKELING

  • Haar uitspraak is duidelik en korrek en klanke word nie meer omgeruil of weggelaat nie. 
  • Sy kan volsin-antwoorde op vrae gee.
  • Sy ken haar adres en telefoonnommer.
  • Sy verstaan begrippe en getalle soos meer en minder.
  • Sy ken 10 of meer kleure.
  • Sy kan inligting korrek verskaf en begryp.
  • Sy praat in sinne van minstens 10 letter-grepe.
  • Sy gebruik beskrywende woorde en voornaamwoorde soos ek, myne, sy en haar.
  • Sy ken eenvoudige vorms soos ’n sirkel, vierkant en driehoek.

EMOSIONELE ONTWIKKELING

  • Die skool en wat daar gebeur, het ’n groot invloed op jou kind se emosionele welstand.
  • Maats is vir haar geweldig belangrik, maar ook die opinie van onderwysers en ander volwassenes.
  • Sy begin beslis nou meer van maatjies van haar eie geslag hou en sy sonder ook een of twee maatjies uit as haar beste vriende. Dit kan egter al om die week verander.
  • Sy voel sterk dat daar by reëls gehou moet word en sy sal omgekrap wees as ’n maatjie nie die reëls van ’n spel volg nie.
  • Sy is soms jaloers op ander kinders se goed en begin jou ook met ander kinders se ouers vergelyk.
  • Sy begin onderskei tussen reg en verkeerd.
  • Haar gevoelens word maklik seergemaak en sy hou niks daarvan om geterg te word nie.

HOE JY KAN HELP

Jou kind se sin vir onafhanklikheid floreer as jy haar met respek hanteer. Vertel haar dat haar lyfie aan haar behoort en moet haar nie dwing om ander te soen of te druk as sy nie wil nie. Laat haar toe om haar eie persoonlike ruimte te skep.

Voor jy haar by ’n maatjie laat uitslaap, kan jy dalk eers ’n proeflopie doen om te kyk of sy al gereed daarvoor is.

Stuur haar met haar slaapsak en oor­nag­tassie na die vriend toe, maar gaan haal haar so teen negeuur en kyk hoe dit gegaan het.

Verseker haar dat sy huis toe kan kom net wanneer sy wil wanneer sy die aand regtig gaan uitslaap. Vertel haar wanneer julle haar weer sal kom haal. Jy kan haar selfs net voor slaaptyd bel om haar ’n bietjie sekuriteit te gee.

GROOT MOTORIESE ONTWIKKELING

  • Sy kan in ’n sitposisie kom sonder om haar hande te gebruik.
  • Sy kan op een been spring en ter­selfdertyd ’n klippie minstens een keer skop.
  • Sy kan vorentoe, agteruit en sywaarts op ’n balanseerbalk loop.
  • Sy kan ’n boontjiesakkie of tennisbal vang en sy kan ook ’n bal heel akkuraat na ’n teiken gooi en vang. Sy kan ’n kleiner bal met ’n tennisraket of ’n krieketkolf raakslaan.
  • Sy kan touspring.
  • Sy kan met goeie koördinasie huppel.
  • Sy kan 15 sekondes eenbeen op haar dominante been staan en met goeie beheer eenbeentjie spring.
  • Sy kan 10 treë agteruit gee.
  • Sy kan ’n bal laat hop en vang en dit ook ’n halwe meter in die lug opgooi en vang.
  • Sy kan ’n voorwerp optel terwyl sy hardloop.
  • Sy kan van ’n hoogte van sowat ’n meter afspring en op haar voete land.
  • Sy kan met ’n touleer en ’n knoop­leer opklim.

FYN MOTORIESE ONTWIKKELING

  • Sy kan nou ’n viervlaktrappie met blokkies bou.
  • Sy kan haar eie naam skryf.
  • Sy kan netjies inkleur.
  • Sy kan eenvoudige geometriese fatsoene nateken, asook syfers en sommige letters.
  • Sy kan papier in klein stukkies skeur en akkuraat plak om ’n patroon te vorm.
  • Sy kan nou ’n vorm soos ’n sirkel min of meer op die lyn uitsny.
  • Sy kan met haar vingers begin klap.
  • Sy kan ’n potlood korrek begin vashou en patrone natrek.
  • Sy kan skoenveters vasmaak.
  • Sy kan albasters akkuraat begin skiet.

VERSTANDELIKE ONTWIKKELING

  • Haar geheue word nou baie goed en sy kan baie spesifieke detail onthou van dinge wat ’n paar dae, weke en maande tevore met haar gebeur het.
  • Sy verstaan oorsaaklikheid baie goed en kan vir jou verduidelik wat sal gebeur as jy ’n glas op die vloer laat val.
  • Sy begin basiese syferbegrippe ver­staan en syfers maak ál meer sin. Sy kan eenvoudige somme maak. Sy kan ook nou drie syfers agteruittel. Sy kan tot verder as 20 tel. Sy kan ook aftel en vyf voorwerpies uittel.
  • Sy begin die waarde van geld besef en sal daarvan hou om self iets te koop en selfs te verkoop.
  • Sy kan ’n storie akkuraat oorvertel.
  • Sy kan links en regs onderskei.
  • Sy hou daarvan om letters na te boots.
  • Sy kan ’n legkaart van 36 tot 48 stukke voltooi.
  • Sy verstaan begrippe soos minste en meeste, hoog en laag en ken die meeste teen­oorgesteldes soos bo, onder, binne, buite.

ANDER MYLPALE

Tussen vyf en sewe jaar begin jou kind werklik ’n selfstandige wesentjie word wat baie ding self kan doen. Al jou harde werk begin nou vrugte afwerp.

Sy kan nie net haar eie kamer opruim nie (hoewel sy nou al so goed kan praat en redeneer dat sy jou waarskynlik gaan probeer oortuig dat sy dit nié kan doen nie!), sy kan ook self vir haar ’n broodjie maak.

Sy kan jou selfs begin vra of sy die stofsuier mag gebruik (maar moenie jul huiswerker afdank nie, dié gier sal vinnig oorwaai!).

Sy is heeltemal in staat om self te baden stort, hoewel jy agterna miskien moet inspeksie hou. Sy kan ook nog sukkel om self haar hare te was en ordentlik af te spoel.

Jy kan nou begin om vir jou kind takies in en om die huis te gee, soos om dit haar werkie te maak om saans vir die honde kos en skoon water te gee.

Prys haar as sy dit reg doen – dit is steeds vir haar baie belangrik om gereeld te hoor hoe trots jy op al haar prestasies is.

HOE JY KAN HELP

Dis nou ’n baie goeie tyd om ’n voorligtingsielkundige te raadpleeg as jy dink jou kind het ’n agterstand. Onthou, alle kinders ontwikkel teen hul eie pas en bogenoemde mylpale is slegs rigtingwysers.

Meisies vorder ook effens vinniger as seuns. Jy hoef eers bekommerd te raak as dit duidelik is dat jou kind glad nie haar verwagte mylpale bereik nie.