Ons word dikwels gewaarsku teen vloerstuipe, maar niemand waarsku ons dat die meeste kleuters hulle skuldig maak aan jok, steel en konkel nie. Voor jy jou egter te veel daaroor bekommer – hierdie nare eienskappe is heeltemal normaal.

Op dié ouderdom wil jou kleuter onmiddellike bevrediging hê. Hy probeer vasstel waar die grense is en wat die verskil is tussen reg en verkeerd en tussen die werklikheid en sy verbeelding. Dit is die hoofredes waarom hy dan soms jok, steel of verneuk.

Verneukery

Die kinderjare is ’n tyd waar vaardighede geleer word en kinders oefen om hulleself te bemeester, sê die Johannesburgse opvoedkundige sielkundige Kerry Skinner. “Alle kinders wil inherent wen, want hulle is besig om selfbemeestering baas te raak.

As ouers wil ons dikwels ons kinders toelaat om te wen, maar dit leer hulle nie om die reëls te volg nie.” Hoe bestuur jy dit? Jy kan sê: “Ek verstaan jy wil graag wen, maar dit is tog nie lekker om áltyd te wen nie.” As jou kind nie die reëls volg nie, dan speel julle eerder nie die speletjie nie.

Jokkery

Kleuters jok nie uit kwaadwilligheid nie en ook nie met opset nie. Tot drie jaar oud verstaan hulle trouens nie eens regtig wat jok is nie, sê Kerry.

Jou kleuter se verbeelding is baie aktief en soms blaas hy gebeure op, anders kan hy dikwels nie onthou wat presies plaasgevind het nie.

Hoe bestuur jy dit? Kerry stel voor jy stel ’n goeie voorbeeld met jou eie gedrag en laat die res aan jou kleuter oor. “Begin deur jou kleuter te leer om dinge uit iemand anders se perspektief te beskou. “As hy selfgesentreerd is, vra hom hoe hy sou voel as dit andersom was. Vra byvoorbeeld: ‘Sal jy daarvan hou as Pietertjie sê jy het iets gedoen wat jy glad nie gedoen het nie?’ “Moedig eerlikheid te alle tye aan en prys jou kind as hy dit regkry.”

Stelery

Die grootste rede waarom kinders steel is dat hulle iets wil hê wat almal anders het, of omdat hulle dit wil hê maar nie kan kry nie.

Kleuters verstaan oor die algemeen nie die begrip van persoonlike besittings nie en daarom vat hulle sommer wat hulle wil hê. Hoe bestuur jy dit? Kerry stel voor dat jy jou kind se stelery as ’n opvoedkundige oomblik sien – ’n geleentheid om die verskil tussen reg en verkeerd uit te wys.

Ben vat ’n vragmotortjie uit Etienne se sak. Sê vir Ben: “Ek weet jy is mal oor vragmotors en dat dit lekker is om daarmee te speel.” Jy kan dan byvoeg dat Etienne ook baie van vragmotors hou en dat die vragmotor aan hom behoort.

Sê dan vir Ben hy moet die vragmotor teruggee en jammer sê. Jy kan ook met Ben praat oor maniere waarop hy ook so ’n vragmotor kan kry, soos wanneer dit sy verjaardag is of as sy beloningskaart voltooi is. 

Onder drie jaar oud verstaan kinders nog nie wat jok is nie en jok hulle dus nie aspris nie.

Wanneer jy bekommerd moet wees

Jok, steel en verneuk is normale gedrag by kleuters, maar soms kan dit op iets ernstigers dui. Jy sal dit agterkom as jou kleuter aanhoudend besig is om leuens te vertel, of steel en nie sleg daaroor voel nie, ander se eiendom beskadig of troeteldiere sleg behandel.

Praat met ’n pediater of kindersielkundige as jy enige van hierdie tekens opmerk. Dit kan op gedragsprobleme of ’n afwyking dui. Dit kan ook dui op ’n leerkwessie, ontwikkelingsagterstand of boeliegedrag.

Dit is belangrik om te onthou dat nie een van dié probleme jou of jou kind se skuld is nie. Jou kind se gedrag is nog plooibaar en hy kan deur ’n gekwalifiseerde kundige gehelp word.

Kry hulp as …

Hou dop hoe gereeld die oortreding voorkom en hoe ernstig dit is, en let op na jou kind se reaksie as hy uitgevang en gedissiplineer word, sê die opvoedkundige sielkundige Kerry Skinner. “As jy oor sy gedrag bekommerd is en die gedrag lank aanhou, al het jy al alles probeer, kan jy gerus ’n kindersielkundige raadpleeg.” Daar kan ernstige oorsake wees.

Raadpleeg jou pediater en gesels met jou vriende, ’n terapeut, ouerskapskenners en familie. Moenie in ’n vakuum leef nie. Dit is in isolasie waar tekens misgekyk word, te laat ingegryp word en ons begin om ons eie leuens te glo, waarsku Kerry. Die goeie nuus is dat die meeste kinders uiteindelik die smalle weg volg!