’n Mens ontspan wanneer jy iets doen wat vir jou lekker is en wat jou sintuie tot bedaring bring. Ontspanning gee kinders se senustelsel ’n kans om volwasse te word en gewoond te raak aan al die sensoriese invloede wat hulle elke dag moet verwerk.

’n Blaaskans help ’n kind ook om haar emosies te reguleer. Dit is noodsaaklik vir optimale groei en ontwikkeling. Kinders wat hulleself nie die geleentheid gun om af te skakel nie, se gesondheid kan daaronder ly.

Daar is kinders wat hardlywig word omdat hulle nie tyd wil maak om op die toilet te ontspan nie – die wêreld is dan so groot en daar’s nog so baie om te ontdek! Die ouerskap-kenner Ann Richardson verduidelik in haar boek Koester jou kleuter hoe dit werk: Babas en kleuters interpreteer hul wêreld met hul sintuie.

Sintuie help ’n mens om sin van jou wêreld te maak. Sensoriese inligting word van die liggaam na die rugmurg en die brein (sentrale senustelsel) gevoer.

Die sensors in ’n kind se senings, spiere en gewrigte gee haar so inligting oor die wêreld om haar. As haar sensoriese stelsel met insette oorstroom word, word die stelsel oorlaai, wat kan lei tot prikkelbaarheid, huilerigheid en hiperaktiwiteit.

Om te kan ontspan, moet oormatige stimulering uit die omgewing verwyder word.

Sien oormoegheid raak

Omdat jou kind nie altyd haar behoefte aan ontspanning kan verwoord nie, moet jy leer om haar noodkrete raak te sien. Tekens van oormoegheid sluit in:

  • ’n Baba trek haar rug op ’n boog;
  • Kleuters en babas draai weg van mense en maak hul oë toe;
  • Hulle suig ’n vinger of hand;
  • Hulle maak buitensporige mondkontak met voorwerpe, soos om ’n strooitjie te kou; en
  • Hulle soek na tasinsette soos om opgetel te word.
  • Hulle kerm en wil gaan lê.

Dan is daar die nare ontspanningsgewoontes ...

Sommige kinders grawe in hul neus, suig hul hare, kou hul naels, drink badwater, speel met hul geslagsdele, stamp hul kop of suig duim. Dis alles selfkalmerende gedrag, maar hoekom? Baie kinders grou in hulle neus om te ontspan of omdat hulle niks anders het om te doen nie. Liggaamsdele sorg ook vir ’n sensoriese ervaring en liggaamsgaatjies is fassinerende plekke met lekker, nuwe teksture.

Hoe jy kan help

As jy haar aandag heeltyd daarop vestig, gaan dit die gedrag eerder aanvuur en uitrek. Probeer om dit te ignoreer. Jou beste wapen is om jou kind se aandag af te lei.

  • Hou haar hande besig.
  • Gee haar ’n boek of vingerpop.
  • Speel ’n vingerspeletjie soos Duimpie en Duimpie se Maat.
  • Hou haar handjie vas en gesels met haar.
  • Gee haar jou karsleutels om mee te vroetel.
  • As neuskrappery die probleem is, gee haar ’n snesie elke keer as sy soontoe mik.
  • Probeer ook vasstel of daar enige ander rede vir die gedrag is, soos verveling, allergieë of ’n behoefte aan sensoriese stimulasie om haar senustelsel beter te ontwikkel.
Oormatige stimulering moet uit die omgewing verwyder word voor jou kind werklik kan ontspan.
Beweging (vestibulêre sintuig)
Jy as ouer kan baie doen om jou kinders te help om hul gedrag te reguleer. Om ’n kalmerende omgewing te skep moet jy jou lyftaal en stemtoon aanpas: Beweeg stadiger en ritmies, praat sagter en stadiger en hou jou stemtoon laag. Skakel jou rekenaar en selfoon af.

Wen met dié ontspanningstegnieke

Asemhalingstegnieke

Dis baie ontspannend om diep asem te haal. Die kuns is om al die pad tot in jou maag asem te haal. Sit ’n plakker op jou kleuter se maag en laat sy kyk hoe dit op en af beweeg. Plaas haar hand op haar maag dat sy kan voel hoe die asem in- en uitgaan. Kinders kan ook diep asemhaling met reuk oefen. Laat jou kind ’n laventelkers diep inasem. Laat sy een neusgat met haar ringvinger toehou en diep inasem, en dan weer deur die ander neusgat uitblaas. Herhaal die oefening ’n paar keer met albei neusgate.

Lag

Speel om jou kleuter te laat lag sonder om die gelag te dwing – kielie is dus verbode. Kyk wat jou kind laat lag en doen dit oor en oor. Dit laat haar ontspan en bou selfwaarde en sekuriteit.

Stilwordplekkie

Dis ’n wegkruip- en stilwordhoekie waarheen jou kind kan gaan as sy oorweldig voel: ’n klein tent vol kussings, ’n groot pofferige sitsak, ’n gunstelingkombers of ’n tonneltjie waarin sy kan kruip en skuil.

Jou kind se kamer

Jou kind se slaapkamer is haar veilige hawe en ontspansone en moenie met straf of dissipline verbind word nie. As jy dus afkoeltyd inspan, moet die strafhoekie of -kamer nooit die slaapkamer wees nie.

Visualisering

Al ooit daaraan gedink om te maak of die matras warm roosterbrood is en jy die botter wat daarin smelt? Dis geweldig ontspannend! Laat jou kind maak of sy al die sap uit ’n suurlemoen druk en daarna die suurlemoen laat val – dit ontspan haar hand- en armspiere. Of sy kan haar verbeel ’n olifant kom op haar afgeloop en sy moet haar magie so styf moontlik intrek sodat die olifant haar nie plattrap nie. Maar dan kies die olifant koers en sy kan haar magie heeltemal laat ontspan.

Ontspanningsmusiek

Daar is baie sulke musiek en agtergrondklanke op die internet beskikbaar wat jy op jou slimfoon kan laai. Laat jou kind iets kies waarvan sy hou. Dalk ‘n waterval?

Het jy geweet?
Probeer om altyd so rustig moontlik te wees; dit sal jou kind ook rustig help hou.