Swangerskap gaan gepaard met wat soms voel soos ’n oneindige hoeveelheid besluite wat geneem en vorms wat ingevul moet word. Jy kan vergeef word as jy net onder die bed wil wegkruip en wag tot alles verby is. Maar een ding wat jy nie kan bekostig om te ignoreer nie, is jou inkomste terwyl jy met kraamverlof is.

Hoe help die WVF my?

Die wet bepaal dat alle werkende Suid-Afrikaanse ma’s geregtig is op vier maande kraamverlof. Dit spesifiseer egter nie dat dit betaalde verlof moet wees nie. Afhangende van jou kontrak en die beleid by jou werk, is dit moontlik dat jy geen betaling kry terwyl jy met kraamverlof is nie, of dat jy net ’n deel van jou salaris ontvang.

Gelukkig kan die Werkloosheidsversekeringsfonds (WVF) jou daarmee bystaan. Wanneer jy na jou salarisstrokie kyk, sal jy sien dat verskeie bedrae van jou bruto salaris afgetrek word, onder meer belasting (PAYE) en werkloosheidsversekering (UIF). Die werkloosheidsversekeringsgeld word betaal aan ons land se Werkloosheidsversekeringsfonds, wat deur die regering en die Suid-Afrikaanse Inkomstediens opgerig is om mense wat ’n werk het, te help as hulle om die een of ander rede nie meer kan werk nie.

Hoe help dit jou? Die Departement van Arbeid verskaf korttermynverligting aan werkende ma’s wanneer hulle met onbetaalde of gedeeltelik betaalde kraamverlof is.

“Die oomblik wanneer jy nie jou volle salaris tydens jou kraamverlof ontvang nie, kan jy die balans of ’n persentasie van jou salaris van die fonds eis. As jy dus 75 persent van jou gewone salaris ontvang, kan jy die oorblywende 25 persent van die fonds eis. Onthou egter dat jy nie meer as 100 persent van jou salaris mag ontvang wanneer jy jou salarisdeel en fondsgeld bymekaartel nie,” sê Stephanie du Plooy van Little Monkey UIF Claims, ’n diens wat jou help om om WVF-voordele aansoek te doen.

“Jy kan verwag om enigiets van 38 tot 58 persent van jou maandelikse bruto salaris te ontvang. Die maksimum salaris waarvolgens kraamvoordele uitgewerk word, is R17 712. Jy mag nie vir meer as vier maande eis nie,” sê Stephanie.

Wie mag eis?

Daar is ’n paar voorwaardes waaraan jy moet voldoen ten einde vir werkloosheidsvoordele te kwalifiseer terwyl jy met kraamverlof is, sê Stephanie. Dit sluit in:

  • Jy moet ’n Suid-Afrikaanse burger wees met ’n identiteitsdokument of -kaart.
  • As jy ’n buitelander is, het jy ’n geldige werkpermit nodig en moes jy gereeld tot die WVF bygedra het
  • As jy by ’n beslote korporasie (BK) werk of lid van een is en jy het maandeliks tot die WVF bydra, kan jy vir tot vier maande eis as jy nie betaalde kraamverlof kry nie.
  • Jy kan ses weke se voordele eis as jy in die derde trimester ’n miskraam gehad het of as jou baba doodgebore is.
  • As jy uit jou werk bedank terwyl jy swanger of met kraamverlof is, kan jy tot vier maande se kraamvoordele eis.

Jy sal nie werkloosheidsversekering kan eis as jy niks bygedra het tot die WVF nie of as jy in die vier voorafgaande jare weens werkloosheid normale WVF-voordele geëis het nie. As jy in die vorige vier jaar net kraamvoordele geëis het, sal dit egter nie jou eis beïnvloed nie en sal jy steeds jou voordele ontvang.

Moet ek self eis?

Nee, jy kan ’n vriend of familielid vra om in jou plek te gaan. Jy kan ook gebruik maak van die dienste van ’n privaat WVF-konsultant soos Little Monkey UIF Claims. Hierdie agente of konsultante sal jou ’n fooi vra, maar die voordeel is dat hulle seker maak dat al jou dokumente en vorms reg is, die eis namens jou indien en dan seker maak dat jy jou betalings ontvang.

Met hierdie dienste sal jy waarskynlik al die nodige vorms invul en aan hulle deurstuur ’n paar weke voor jou kraamverlof begin sodat dit heeltemal gereed vir indiening is die oomblik dat jou onbetaalde kraamverlof begin. Maak egter altyd seker jy kies ’n betroubare konsultant met goeie verwysings.

Dit klink dalk soos ’n ton werk om WVF te eis, maar dit is die moeite word. Om vir gedeeltelik betaalde of onbetaalde kraamverlof te eis, beteken dat jy meer tyd saam met jou splinternuwe baba kan deurbring ... met minder bekommernis oor geld. 

Hoe werk wvf?

Maak in die eerste plek doodseker jou werknemerinligting en indiensnemingsrekords is akkuraat en op datum voor jy met kraamverlof gaan. Enige eis wat ingedien word, word bereken op grond van die werkgeskiedenis van die voorafgaande 48 maande en as dit nie presies korrek is nie, sal die WVF nie uitbetaal nie.

“Dié bepaling veroorsaak dikwels probleme, sê Stephanie du Plooy van Little Monkeys UIF. “In die meeste gevalle word die eise maande lank uitgerek weens ’n probleem met die werkrekord op die stelsel van die departement van arbeid.”

Jy hoef gelukkig nie na ’n departement van arbeid-sentrum te piekel of in lang rye te staan om dit vas te stel nie. Bel eenvoudig ’n sentrum naby jou (die inligting is op labour.gov.za) en vra hulle om elke reël van jou werkrekord vir jou te lees sodat jy kan nagaan of alles op datum is. Maak verder seker elke rekord het ’n begin- en einddatum en dat die korrekte einddatum in elke geval gebruik is. As jy van foute bewus word, vra hulle hoe jy te werk moet gaan om dit reg te stel voor jou kraamverlof begin. As jou rekord korrek is, kan jy met die proses voortgaan.

“Daar is ’n hele aantal dokumente wat jy moet insluit wanneer jy WVF eis,” sê Stephanie. “Jy sal die werknemersdokumente van al jou werkgewers van die afgelope vier jaar moet indien (UI19, salarisskedule en jou aanstellingsbrief) en jy sal ook ’n UI2.7-vorm van jou huidige werkgewer (as jy ná jou kraamverlof steeds by hulle gaan werk) moet indien, asook ’n UI2.3 vorm ingevul deur jou dokter.”

Al hierdie vorms sowel as die UI2.8- en UI4-vorms is te kry by die WVF-arbeidskantoor naaste aan jou of by labour.gov.za. Wanneer jy om die voordele aansoek doen, moet jy dié dokumente asook jou paspoort of ID by die arbeidsentrum inhandig. Jy kan ook die aanlyn-stelsel by ufiling.co.za gebruik, maar Stephanie waarsku dat jy moet onthou dat jy dan al jou dokumente by die Departement van Arbeid moet indien en ook gereeld self sal moet opvolg.

Jy kan eers aansoek doen wanneer jou onbetaalde kraamverlof begin. “Kom ons sê jou werkgewer gee jou twee maande ten volle betaalde kraamverlof. Jy kan WVF-voordele dan eers van maand drie af eis, en van hierdie tyd af vir tot vier maande.

“Afhangende van jou maatskappy se beleid kan jy dus meer as vier maande kraamverlof neem en van die fonds eis as die ekstra tyd onbetaalde verlof is.

“Gestel dus jou maatskappy betaal vir twee maande en jy neem nog vier maande onbetaalde kraamverlof, kan jy ’n totaal van ses maande kraamverlof geniet en WVF vir die laaste vier maande eis.”

Moenie verbaas wees as die eerste geld wat die WVF aan jou betaal taamlik min is, of as die betaling van maand tot maand wissel nie. Omdat die departement jou voordele volgens die aantal dae bereken eerder as volgens ’n maandelikse salaris, kan jy aanvanklik net vir een of twee dae betaal word. Die volgende betaling behoort egter groter te wees.