Dit is ’n verrykende ervaring om kinders te hê. Maar dit help nie om doekies om te draai nie: Dit is duur ook. Vooruitbeplanning en ’n finansiële plan kan julle op die duur stres en onnodige onkoste bespaar, sê Jonathan Brummer van SmugMoney, ’n finansiële-beplanningsdiens. “Om ’n baba te hê is ’n groot stap en voornemende ouers behoort hul geldsake vóór die swangerskap al uit te pluis,” sê hy.

Kraamverlof

In Suid-Afrika is vroue op vier maande kraamverlof geregtig. Werkgewers word nie wetlik verplig om jou vir dié tydperk te betaal nie, en dis hier waar daardie noodfonds belangrik word. Jy is ook daarop geregtig om aansoek te doen vir werkloosheidsversekering as jy deur middel van jou salaris tot die Werkloosheidsversekeringsfonds (WVF) bygedra het, sê Charné. “Hoeveel jy gaan uitkry hang af van faktore soos hoe lank jy al werk en wat die inkomste is waarop jy werkloosheidsversekering bygedra het.”

Jy moet aansoek doen om werkloosheidsversekering sodra jou kraamverlof begin. As jy bedank, kan jy nie eis nie.

As jy wil ophou werk

“Doen voor die tyd die somme sodat julle ’n plan van aksie gereed het as jy oorweeg om op te hou werk. Dit kan insluit om debietorders te skuif na die werkende ouer se bankrekening,” sê Charné. “ ’n Pluspunt is as albei ouers se motors (of minstens een motor) afbetaal is en julle geen korttermynskuld het nie.”

Neem die volgende faktore in ag om vas te stel of julle die finansiële risiko kan waag: die grootte van die nuwe broodwinner se inkomste teenoor die een wat ophou werk s’n; die mate waarin die een wat ophou werk se inkomste bydra tot die huishouding; ander belangrike uitgawes soos jul mediese fonds; en veranderinge wat jy aan jou begroting kan maak, soos ’n doelbewuste besluit om minder luukshede te koop. Doen dit reeds vóór baba kom sodat dit nie ’n skok is wanneer jy minder kan bekostig nie.

Baba se eerste kar

“As ouers ’n paar ekstra rand in hul begroting het ná al die ander uitgawes, is ’n belegging in hul kind se naam ’n goeie idee,” sê Jonathan. “Dit kan jou kind later help om ’n kar te koop, of kan selfs as deposito op ’n eiendom gebruik word.” Hy raai ouers af om belastingvrye spaarrekeninge in hul kinders se naam oop te maak. “Dit ontneem kinders van die voordeel wat hulle later daaruit kan trek wanneer hulle eers ’n inkomste verdien. ’n Effektetrust is ’n beter plan.”

Onthou van ééndag

Aftreefonds. “As ouers by hul aftrede-doelwitte hou, beteken dit dat hulle nie in later jare onnodige finansiële druk op hul kinders plaas nie,” sê Charné. As jy ’n bietjie agter is met beplanning vir jou oudag, stel Jonathan voor jy verhoog die bedrag wat jy maandeliks vir jou aftrede spaar. Maak seker jy kies die regte beleggingsportefeulje en hou die kostes laag.

Lewensversekering. “Ons gebruik ons bates en inkomste om ons uitgawes te betaal en om vir ander doelwitte te spaar en beplan,” sê Jonathan. “Die doel van lewensversekering is om seker te maak dat daardie doelwitte steeds bereik kan word as albei ouers sterf. As ’n basiese riglyn het jy 15 tot 20 keer jou jaarlikse inkomste vir lewensversekering nodig.”

Koebaai, nuwe kar?

Of jy steeds daardie nuwe motor sal kan koop of opknappingswerk aan jou huis sal kan doen wanneer jy hoor ’n baba is op pad, hang daarvan af of jy finansieel sterk is. Dít beteken jy het geen lopende of korttermynskuld nie, het ’n noodfonds, leef minstens 30 persent onder jou inkomstevlak en het langer tyd om vir baba te beplan, sê Charné.

Jonathan voeg by ’n goeie finansiële plan is jou beste bate. “Dit is ’n proses waardeur jy uitvind wat jou doelwitte is en hoe jy te werk moet gaan om dit te bereik. Dit verg ’n gedissiplineerde benadering waar lang- en korttermyndoelwitte teen mekaar opgeweeg word.”

Probeer steeds begroot vir ’n bederfgeldjie, soos ’n aand uit wanneer ouma en oupa die baba oppas, sê Charné. “Gesels openlik en op ’n positiewe manier met mekaar oor jul finansiële drome. Hou jul drome lewendig, al kan julle dit nie dadelik bekostig nie,” is Charné se raad.

Jy moet aansoek doen om werkloosheidsversekering sodra jou kraamverlof begin. As jy bedank, kan jy nie eis nie.

VAT 5

’n Nuwe baba beteken nuwe uitgawes, dadelik én namate kinders ouer word, sê Charné van der Walt van die finansiële beplanners Lemons Into Lemonade. Sy sê voornemende ouers behoort aandag te skenk aan die volgende vyf aspekte van finansiële beplanning:

1. Jul maandelikse begroting verander.

Met ’n kind in die huis verander die gesin se maandelikse begroting. As jy lank voor die tyd beplan het om ’n baba te hê, is daar ekstra tyd om te spaar, maar heroorweeg jul huidige begroting dadelik as die swangerskap ’n verrassing was. Neem alles in ag wat ’n invloed op jul inkomste gaan hê. Nuwe uitgawes sluit ’n verhoogde bydrae tot jul mediese skema in.

2. Bou aan ’n noodfonds.

Dit kan ’n bedrag wees wat gelyk is aan drie maande se inkomste ná belasting en aftrekkings. Of stel ’n doelwit dat jou noodfonds minstens ses maande se minimum uitgawes moet dek.

3. Spaar maandeliks vir jou kind se opvoeding.

Maar hoeveel? ’n Berekening van opvoedingskostes van kleuterskool tot en met naskoolse opleiding is nodig, en ’n makelaar sal daarmee kan help. Dié berekening moet jaarlikse kosteverhogings in ag neem én of jou kind na ’n privaat of staatskool sal gaan. As jy reeds voor jou kind se geboorte begin, het jy 18 tot 20 jaar om te spaar. Julle hoef nie ’n opvoedingspolis te koop nie – ’n kontantspaarrekening by die bank waaruit julle maandeliks kan onttrek namate jul kind op skool vorder, is voldoende. Oorweeg ’n meer formele spaarplan vir tersiêre uitgawes, soos ’n effektetrustrekening.

4. Besluit hoe jou gesin versorg gaan word as die broodwinner nie meer geld verdien nie.

Koop voldoende lewensdekking en ongeskiktheidsdekking (’n enkelbedrag as jy medies ongeskik verklaar word) sodat skuld afbetaal kan word, die gesin hul leefstyl kan behou, daar geld vir jou kind se opvoeding is en jul maandelikse uitgawes steeds gedek is indien ’n krisis of tragedie tref.

5. Sorg dat jy ’n testament het.

Jul testamente sal met die koms van ’n baba in twee opsigte verander. Eerstens word ’n testamentêre trust gewoonlik ingesluit omdat kinders onder 18 jaar nie in hul eie naam geld mag ontvang of erf nie. Voorts moet ’n trustee aangestel word. Dié persoon gaan beheer hê oor jou kind se geld tot hulle ’n sekere ouderdom bereik. Tweedens moet ’n voog of voogde aangestel word indien albei ouers sterf. Kies iemand wie se waardes met joune ooreenstem en wat dit finansieel kan bybring.

Werd om te weet
Waarom is ’n testament nodig as ’n mens nog jonk en jou kinders klein is? “Die dood is ’n deel van die lewe. ’n Testament is vir enigiemand belangrik – deste meer as jy klein kinders het,” sê Carla Almeida, ’n Pretoriase prokureur. “Dit laat jóú toe om te besluit wie na jou kinders gaan omsien as iets met albei ouers sou gebeur. Anders word dit oorgelaat aan die meester van die hooggeregshof.” Carla raai ouers aan om elk hul eie testament te hê. “As die ouers ’n gesamentlike testament het en een sterf, sal die oorlewende nie later die testament kan verander nie. Dit sal bindend bly tot en met hul dood.” Dit is belangrik om diegene wat jy as jou kinders se voogde wil aanwys, te vra of hulle bereid sal wees om dié rol te aanvaar.
Wenk
Vermy ’n opvoedkundige spaarrekening omdat die gelde gewoonlik hoog is en daar vaste tydperke en boetes is as jy veranderinge wil aanbring. ’n Belastingvrye spaarrekening is ’n beter plan, sê die finansiële beplanner Jonathan Brummer.
Nog hulp nodig?
Gaan na www.lemons.co.za en www.smugmoney.co.za.