Jou gesondheid vóór jou swangerskap speel ’n groot rol in jou vrugbaarheid, asook in hoe jou swangerskap verloop. Dit het natuurlik ook ’n invloed op jou baba se gesondheid, want haar welstand is regstreeks van joune afhanklik.

Om ’n nuwe mensie te kweek, is ’n enorme taak, en jy moet jou fisiek so goed moontlik daarop voorberei sodat jou baba in die allerbeste omgewing groei. Jou gewig is ’n goeie aanduiding van jou algemene gesondheid. As jy oorgewig of ondergewig is, is dit beslis die moeite werd om iets daaraan te doen voor jy jou gesin uitbrei. Die ideaal is om jou gewig onder beheer te hê nog voor jy swanger raak. Kenners stel ’n liggaamsmassa-indeks (LMI) voor van tussen 18,5 en 24,9 voor jy swanger raak.

LMI

Hoe werk jy joune uit?

Die sommetjie lyk so: kg ÷ m2 Meet hoe lank jy is, in meter, en werk dan die kwadraat daarvan uit.

Gestel jy is 1,68 m lank. 1,68 X 1,68 = 2,82 Deel hierdie syfer dan in jou gewig in kilogram in.

Gestel jy weeg 64 kg: 64 ÷ 2,82 = 22,7 Die antwoord (22,7) is jou LMI.

Te maer, te swaar of net reg?

Getty Images

Klim gou op die skaal en bereken jou liggaamsmassa-indeks (LMI). ’n LMI onder 18,5 beteken jy is ondergewig. As jou LMI tussen 18,5 en 24,9 is, is jou gewig ideaal. As dit tussen 25 en 29,9 is, is jy oorgewig, en bo 30 is jy vetsugtig.

Te maer

’n Lae LMI dui heel moontlik op ’n lae vetpersentasie. Dit beteken dat jy te min vet het om estrogeen te produseer, sê Anel Kirsten, ’n dieetkundige van die Paarl in die Wes-Kaap.

“Dit ondermyn jou vrugbaarheid, veroorsaak ongereelde menstruele siklusse en kan ovulasie onderdruk. Jou liggaam sal reageer asof jy in die menopouse is en jou beendere sal kalsium verloor.”

Volgens Anel het ondergewig vroue dikwels voedingstekorte, soos aan yster, sink en vitamien B12. Dié voedingstowwe is almal baie belangrik vir die suksesvolle inplanting van ’n bevrugte eiertjie. As jy ondergewig is omdat jy aan ’n eetsteurnis ly, het jy die professionele hulp nodig van ’n multidissiplinêre span wat ’n ginekoloog, dieetkundige en sielkundige insluit. Anel waarsku ma’s dat selfs net ’n matige voedingstekort tydens jou swangerskap ’n langtermyn-uitwerking op jou baba se gesondheid kan hê. “Maak dus seker dat jy heeltyd die noodsaaklike voedingstowwe inkry deur swangerskapsaanvullings te drink.”

Hoewel gesond eet bobaas bly, is Anel se raad dat swangerskapsaanvullings vir goeie versekering sorg sodat jy nie belangrike vitamiene en minerale misloop terwyl jy swanger is nie. As jy te min gewig aansit, is die kans groter dat jou baba ’n lae gewig sal hê. As sy ná haar geboorte dan vinnig gewig aansit, loop sy ’n groter gevaar om later chroniese siektes op te doen. In ernstige gevalle kan jou ondergewig komplikasies veroorsaak soos vroeë geboorte, ’n lae suikervlak, ’n lae liggaamstemperatuur en selfs sterfte in die baarmoeder. Kry dus die regte mediese ondersteuning.

Te vet

’n LMI van 25 en meer beteken jy is oorgewig. Jou vrugbaarheid word deur die ekstra gewig aangetas. As julle ná ’n jaar van probeer nog nie swanger is nie, sal ’n fertiliteitspesialis se eerste aanbeveling wees dat jy gewig afskud. (Jou man dalk ook.) “ ’n Gewigsverlies van 3 tot 5 persent kan jou vrugbaarheid met 40 tot 60 persent laat toeneem,” sê Anel. Dis normaal en gesond om tydens jou swangerskap gewig aan te sit.

As jy egter reeds te veel gewig dra, is dit moeilik maar noodsaaklik om die brieke aan te draai, want hoe meer oorgewig jy is, hoe groter is die gevare. Oorgewig is ’n risikofaktor vir preëklampsie, ’n gevaarlike komplikasie wat vir jou en jou baba noodlottig kan wees as jy nie behandeling kry nie.

As jy oorgewig is, is die gevaar boonop groter dat jy swangerskapsdiabetes kan opdoen, sê Anel. Volgens navorsing kan tussen 35 en 60 persent van vroue wat swangerskapsdiabetes gehad het, 10 tot 20 jaar later volslae diabete wees. Die gevolg van swangerskapsdiabetes vir jou baba kan wees dat hy te groot is, met lae bloedsuiker of geelsug gebore word, en met geboorte asemhalingsprobleme het.

Jy plaas daarby ekstra druk op jou eie hart en longe as jy oorgewig is. Jou kans om ’n keisersnee te moet kry of die lewe te skenk aan ’n baba wat vroeg gebore of doodgebore word of ’n geboorteafwyking het, is alles groter. Daarby is die gevaar van komplikasies ná jou keisersnee groter as jy oorgewig is, waarsku Anel.

Dit sluit in dat jy ’n infeksie kan opdoen en dat jou wond moeilik genees. Die baba van ’n vetsugtige ma loop ook die gevaar om vroeg gebore te word of voor die geboorte te sterf, en die kans van ’n neuraalbuis-afwyking is daarby groter. In later jare is daar die gevaar dat jou kind oorgewig is en dat hy as volwassene aan chroniese siektes ly soos hoë bloeddruk, vetsug, diabetes en hartvatsiektes. ’n Vetsugtige kind het ’n kans van 40 persent om sy lewe lank vetsugtig te wees, sê Anel.

Mik hierna

Elke vrou se metabolisme verskil en so sal dit ook tydens en ná die swangerskap wees. Terwyl jy swanger is, versnel jou metabolisme wel omdat die fetus baie voedingstowwe nodig het en jou liggaam meer energie verbruik. Die vraag is nie hoeveel kilogram jy aansit nie, maar wat jy voor die swangerskap geweeg het. Die ideaal is dat jou voorswangerskapsgewig met 17 tot 20 persent toeneem terwyl jy swanger is.

Dit gaan dus oor persentasie eerder as ’n vaste aantal kilogramme. In die eerste trimester het jy nie bykomende energiebehoeftes nie en behoort jy nie meer te eet of noemenswaardig gewig aan te sit nie. Anel verduidelik dat die behoefte aan mikrovoedingstowwe (soos vitamiene en minerale) wel verhoog, aangesien selle in hierdie tyd blitsig verdeel. “Voedingstoftekorte kan foutiewe selverdeling tot gevolg hê.

Te min foliensuur kan byvoorbeeld afwykings van die neuraalbuis veroorsaak.” In die tweede trimester het jy ’n bykomende 1 400 kJ per dag nodig en in die derde trimester nog 400 kJ daarby. Die meeste gewig kom in die tweede en derde trimester by (sowat 300 tot 450 gram per week), en die grootste sprong in gewigstoename is tussen week 17 en 24.

Aanbevole

Wyse raad

Of jy nou te maer, te vet of net reg is, is daar twee dinge wat jy nie moet doen nie. Jy moenie vir twee eet nie, en jy moet ’n kitsdieet nie eens oorweeg nie. Kitsdiëte is nooit gesond nie, veral nie in swangerskap nie. Anel waarsku dat baie kitsdiëte voedselgroepe uitskakel wat daartoe kan lei dat jy noodsaaklike voedingstowwe misloop.

Daar is ’n verband tussen ’n ongebalanseerde dieet en ’n baba met ’n lae geboortegewig, asook ander langtermynprobleme vir jou baba, soos hoë bloeddruk. Jou baba het ’n bepaalde hoeveelheid proteïene, koolhidrate, vette, vitamiene en minerale nodig. ’n Tekort aan enige daarvan kan groei vertraag of afwykings veroorsaak. En jy verloor boonop kalsium en kalium, wat later tot osteoporose kan lei.

Trek jou tekkies nader

Gereelde oefening het baie gesondheidsvoordele vir jou en jou baba. Oefening kan help dat jy nie te veel gewig aansit nie en as jy fiks is, sal die geboorte makliker wees. Dit verbeter ook jou emosionele gesondheid en verlaag jou risiko vir chroniese siektes. Oefen die meeste dae van die week 30 tot 90 minute lank teen ’n matige intensiteit.

Oefening kan jou kans om diabetes in swangerskap te ontwikkel met 50 persent verlaag en jou kans om hoë bloeddruk op te doen, is 40 persent laer. Swem, fietsry, dans, joga, stap of draf ... kies iets wat by jou fiksheidsvlak en voorkeur pas. As jy ’n oefenslaaf is, verstadig jou pas ’n bietjie en sorg dat jou hartklop nie tot meer as 140 slae per minuut verhoog nie.

Wat jy nog kan doen

  • Eet klein, gereelde maaltye om hongerpyne stil te hou. Dit help ook teen naarheid en sooibrand.
  • Drink genoeg vloeistof (verkieslik water) maar onthou koffie, swart tee en drankies wat kafeïen bevat, tel nie as vloeistof terwyl jy swanger is nie. Bly ook weg van gaskoeldrank en alkohol.
  • Sluit heelgraanprodukte, verrykte graanprodukte, gehalte-proteïen (vis, maer vleis, eiers, vellose hoender), laevet- suiwel, omega-olies, hope vrugte en ’n verskeidenheid groente en ook peulgroente by jou eetplan in.
  • Skakel verfynde koolhidrate soos suiker, koek, koekies en lekkergoed uit, en bly weg van diepgebraaide en verwerkte kos en kitskos. 
HET JY GEWEET?
In navorsing waaroor verlede jaar verslag gedoen is in die joernaal van die Amerikaanse toraks-vereniging, is bevind dat suikerbevattende drankies (hoëfruktose-versoete drankies) die gevaar vergroot dat ’n kind tussen sewe en nege jaar asma opdoen!