As jy gedrink het terwyl jy swanger was, kan jou kind se simptome soms eers heel later in sy lewe uitslaan.

Suid-Afrika het een van die hoogste voorkomste van fetale alkoholsindroom in die wêreld. “Meer as ’n miljoen mense word daardeur geraak,” sê prof. Denis Viljoen, voorsitter en uitvoerende hoof van die Stigting vir Alkoholverwante Navorsing (FARR). Die siekte word fetale alkoholspektrumsiekte (FASD) genoem en dit sluit ’n hele reeks toestande in wat alles die gevolg is van ma’s wat alkohol gedrink het terwyl hulle swanger was. As jy minder ernstige vorms van FASD bytel wat veroorsaak word deur mense wat matig gedrink het terwyl hulle swanger is, kan die syfer tot 5 of 6 miljoen styg, sê Denis.

Hoekom so baie in SA?

Behoeftige gemeenskappe loop ’n groter gevaar om fetale alkoholsindroom (FAS) en FASD op te doen, sê Denis. Die redes sluit in ’n gebrek aan ontspanningsgeriewe, swak opvoeding oor swangerskap, en die probleem dat baie swanger vroue depressief is en ook ander middels soos sigarette gebruik. “Sigarette en alkohol saam is ’n nare mengsel vir ’n baba omdat albei slegte newe-effekte het,” sê Denis.

Die newe-effekte

Volgens die Amerikaanse Instituut van Geneeskunde is alkohol van alle dwelmmiddels die gevaarlikste vir ’n ongebore baba. Die geestes- en neurologiese probleme wat ’n baba weens alkohol in die baarmoeder opdoen is onomkeerbaar en kan nie reggestel word nie. Selfs al drink jy net liggies, kan jou baba tekens van FASD wys, hoewel die simptome eers later in sy lewe kan kop uitsteek.

Die alkohol wat jy drink word deur jou bloedstroom geabsorbeer en is binne 20 minute by die fetus. Die alkohol is giftig vir jou ongebore baba en kan enige van jou baba se organe aantas, maar die brein is die kwesbaarste. Daarom het alle kinders met FAS ’n matige tot ernstige graad van breinskade.

“Dis die maklikste om volslae FAS te diagnoseer omdat die simptome duidelik is: ’n lae geboortegewig, klein kopomtrek, ontwikkelingsagterstande, groeivertragings en epilepsie,” sê Denis. “FASD veroorsaak egter ’n wye reeks gedragsagterstande. Dit sluit in swak sosialiseringsvaardighede; leerprobleme veral wat betref tale, wiskunde en probleemoplossing; gedragsprobleme wat gepaardgaan met hiperaktiwiteit; die onvermoë om te konsentreer, sosiale onttrekking, hardkoppigheid, impulsiwiteit en angstigheid."

Hoe kan dit voorkom word?

Die antwoord op hierdie vraag is maklik: “Swanger vroue moet ondersteun en aangemoedig word om nie alkohol te drink terwyl hulle swanger is nie,” sê Denis. Moet ook nie meen dat omdat jy dalk tot die middelklas behoort, jy minder kwesbaar is nie. Dis nie ’n siekte wat tot armer mense beperk is nie, waarsku Denis.

EK HET GEDRINK VOOR EK GEWEET HET EK IS SWANGER

As jy alkohol gedrink het voor jy besef het jy is swanger, is die goeie nuus dat dit onwaarskynlik is dat matige hoeveelhede alkohol vroeg in jou swangerskap FAS of FASD sal veroorsaak, sê dr. Sulaiman Heylen, ’n spesialis in reproduktiewe geneeskunde by die Cape Fertility Clinic in Kaapstad.

“Daar is egter nie ’n veilige perk vir alkohol terwyl jy swanger is nie en daarom moet jy onmiddellik daarmee ophou sodra jy vasstel dat jy swanger is.” Almal metaboliseer alkohol op ’n ander manier, sê Denis. “Terwyl dit vir jou voel of net een drankie jou aantas, kan jou vriendin ’n hele bottel wegslaan en nog steeds heeltemal sober voel.”