Die ekonomiese slagting weens die inperking beteken dat baie mense nie meer hul huisverband kan bekostig nie. Hulle oorweeg opsies soos om te verkoop en dan ’n goedkoper woonplek te koop of huur.

Ander wil weer beleggingseiendomme verhandel omdat hulle die geld nodig het. Die enigste koste waaraan ons gewoonlik dink, is die eiendomsagent se kommissie en dalk kapitaalwinsbelasting. Maar pasop – daar is ook ander uitgawes wat jou onkant kan betrap.

Hier is ses uitgawes wat jy ook moet bywerk as jy dit oorweeg om eiendom te verkoop.

1. Kansellasiefooie vir verbande

Elke finansiëledienstegroep het sy eie reëls oor heffings vir die kansellasie van ’n bestaande verband. Vra die bank of finansier hoe hul reëls werk en wat dit jou sal kos.

Ook hoe jy moet kanselleer: op hul webtuiste, dalk met ’n e-pos, of is ’n oproep voldoende?

Die kansellasieheffings werk gewoonlik so

  • Die meeste finansiers vereis dat jy 90 dae kennis gee. Anders kan jy ’n boete betaal.
  • As jy ’n verband van byvoorbeeld 20 jaar het en jy kanselleer dit binne die eerste twee jaar, kan jy dalk ook ’n boete betaal.
  • Die finansier (soos jou bank) sal moontlik van die kennisgewingstydperk en enige boetes afstand doen as jy ’n nuwe eiendom koop en die verband ook by hulle uitneem.
  • Vra jou bank of enige huiseienaarspremies van jou verband afgaan en hoe lank dit nog gedebiteer gaan word. Dis gewoonlik tot die huisverkoopsproses afgehandel is.
  • Kansellasieboetes is nie van toepassing op sekwestrasie of eiendom in bestorwe boedels nie.

2. Munisipale tariewe en heffings

  • Om die oordrag te laat deurgaan, moet die verkoper ’n klaringsertifikaat van sy munisipaliteit kry. Daar is gewoonlik ’n fooi om te verseker tariewe en belasting op die eiendom word steeds tydens die registrasieproses betaal. Dit kan drie tot ses maande se tariewe behels. Word die registrasie gouer afgehandel, moet die munisipaliteit jou die oortollige tariefgeld terugbetaal.
  • As dit ’n deeltiteleiendom is, kan die huiseienaarsvereniging ook vra dat jy sekere heffings vooruitbetaal.
As jy ’n verband in die eerste twee jaar kanselleer, kan jy beboet word

3. Nakomingsertifikate

’n Ander uitgawe wat gedek moet word voor die oordrag voortgaan, is die verskillende nakomingsertifikate. Na gelang van die huisgrootte en die diensverskaffer se eie tarief kan dit R500 of meer per sertifikaat kos.

Die verskillende sertifikate 

  • Elektriese nakomingsertifikaat:  Die algemene bedrading van die eiendom moet voldoen aan die regulasies van die Suid-Afrikaanse Buro vir Standaarde.
  • Elektriese heining: As jy ’n elektriese heining geïnstalleer het, benodig dit ’n aparte sertifikaat van voldoening.
  • Gas: Enige gastoestelle soos geisers benodig ’n aparte sertifikaat dat dit behoorlik werk.
  • Kewervry: Dit is om te verseker die eiendom is vry van insekte wat houtstrukture kan beskadig.
  • Waterinstallasie: Hierdie nakomingsertifikaat verseker dat alles in orde is met die eiendom se waterstelsel – ook die watermeter. Dit is nie dieselfde as ’n loodgietersertifikaat nie.
  • Loodgietersertifikaat: Dit is om te bevestig die loodgieterswerk voldoen aan al die vereistes. Die verkoper sal ook die koste moet dek om probleme op te los, byvoorbeeld om van kewers ontslae te raak, voor die sertifikaat uitgereik sal word.
WENK: Begroot vir uitgawes op herstelwerk voor jy verkoop, soos om binne en buite te verf. Dit kan jou help om ’n beter prys vir jou huis te kry, wat vir die opknappingsgeld kan vergoed.

5. Trek en stoor

As jy jou huis verkoop, sal jou eie meubels óf na jou nuwe blyplek getrek óf iewers gestoor moet word.

Trek- en stoorkoste hang van die getal meubels af en hoe ver dit vervoer moet word. Vergelyk ’n paar kwotasies van trek- en stoordienste. Stel ook by jou versekeringsmaatskappy vas of jou besittings tydens die trek gedek is.

Jou versekerde risikoprofiel sal waarskynlik ook verander as jy iewers anders gaan woon of jou meubels stoor. Maak seker jy lig jou versekering in én dat jou premie aangepas word. (Dit kan dalk goedkoper wees.)

Jou risikoprofiel kan ook verander as jy iewers anders gaan woon

6. Kommissie

Eiendomsagente kan van groot hulp wees in die verkoopsproses. Hul kommissie is gewoonlik tussen 5% en 7% van die eiendom se verkoopsprys.

Kapitaalwinsbelasting

As jy uit die verkoop van jou eiendom ’n wins maak, betaal jy belasting daarop. Kapitaalwinsbelasting (KWB) is nie uniek tot Suid-Afrika nie en word in baie ander lande ook gehef.

Volgens die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID) is die eerste R2 miljoen van jou primêre woning vrygestel van KWB.

Sou jy byvoorbeeld R3 miljoen wins maak uit die verkoop van jou woonhuis, sal jy net KWB op R1 miljoen se wins betaal.

Jy kan op die SAID se webtuiste kyk wat die belastingkoers is wat op jou van toepassing sal wees.

  • As die eiendom nie jou primêre woning is nie, byvoorbeeld ’n woonstel wat jy oorspronklik as belegging gekoop het, word KWB op die volle wins gehef. 
Kry hier nog raad