Die inligting van elke mens met ’n rekening by ’n krediet- of diensverskaffer word by ’n kredietburo aangeteken. Jou kredietrekord is amper soos jou skoolrapport – maar die “punte” wys hoe goed jy jou skuld en finansiële ooreenkomste hanteer.

Voorbeelde is selfoon- en klererekenings, jou huisverband en kredietkaartbetalings. Maar einde Maart vanjaar het 9,7 miljoen Suid-Afrikaners swak kredietrekords gehad, wat beteken hulle het nie hul skuldverpligtings nagekom nie.

Die gevolge is ernstig: Hulle sal sukkel om lenings te kry – en dan net teen ’n hoë rentekoers omdat die leeninstansie hulle as ’n risiko beskou.

Boonop kan voornemende werkgewers en eiendomverhuurders ook na jou rekord kyk en besluit jy is nie ’n ideale kandidaat nie omdat jy nie jou eie finansies goed kan bestuur nie.

Maar ’n swak kredietrekord hoef nie die einde van die wêreld te wees nie. Kom ons kyk hoe jy jou “rapport” kan verbeter.

Wat is jou telling?

Daar is talle kredietburo’s, en onder die groottes tel onder meer XDS (Xpert Decision Systems), Experian, Compuscan en TransUnion.

Almal moet by die Nasionale Kredietreguleerder (www.ncr.org.za) geregistreer wees. Die kredietburo’s gee vir jou ’n krediettelling wat uitgewerk word volgens jou finansiële geskiedenis en jou lenings- en betaalgewoontes.

Leningsinstellings soos banke kyk dan voor hulle ’n lening toestaan daarna om vas te stel of jy ’n goeie kliënt sal wees.

Elke kredietburo se puntgradering kan anders lyk, maar is gewoonlik ’n getalwaarde tussen 0 en 999.

TransUnion s’n lyk so:

  • Uitstekend: 767-999
  • Goed: 681-766
  • Gunstig: 614-680
  • Gemiddeld: 583-613
  • Ondergemiddeld: 527-582
  • Ongunstig: 487-526
  • Swak: 0-486

Hoe positiewer die inligting op jou rekord, hoe hoër jou punt.

Jou krediettelling kan verbeter of versleg afhangend van jou kredietgedrag.

Die kriteria sluit in:

  • Jou betaalgeskiedenis – hoe jy jou rekenings tot dusver betaal.
  • Hoeveel jy skuld en hoeveel van jou beskikbare krediet jy gebruik.
  • Negatiewe inligting oor jou kredietrekord wat wys jy kom nie skuldverpligtings na nie.
  • Hoe lank jy al ’n kredietgeskiedenis het.
  • Die getal kredietaansoeke en -navrae
WENK! Moenie meer as 30% van jou maandelikse inkomste aan kredietbetalings bestee nie. – Matthys Potgieter, DebtSafe.

Vier dinge wat jou punte steel

Jy is daarop geregtig om een gratis kredietrekord per jaar by een van die kredietburo’s te trek. Jy kan dit maklik aanlyn op die buro se webtuiste doen. Tog doen min mense die moeite.

In die eerste kwartaal vanjaar is net 196 920 kredietrekords deur verbruikers getrek, wys data van die kredietburomonitor. Dit terwyl daar 25 miljoen aktiewe kredietgebruikers in die land is.

Wanneer jy jou kredietrekord trek, kan jy kyk watter van die volgende vier faktore teen jou tel en dan stappe doen om dit te verbeter:

1. Jou betaal geskiedenis

Betaal jou maandelikse rekenings pligsgetrou en ten volle. Die grootste rede vir swak kredietrekords is wanbetaling, sê Matthys Potgieter van DebtSafe.

Wat kan jy doen? As jy iets nie ten volle kan betaal nie, moet jy dadelik met die finansier praat. Hulle is dikwels bereid om alternatiewe reëlings te tref, soos ’n laer maandelikse betaling oor ’n langer tydperk.

Oorweeg dit om ’n finansiële beplanner of skuldberader te raadpleeg. Albei kan jou help om ’n plan op te stel om jou skuld te delg, selfs al ontvang jy nie skuldberading nie. As jou skuld te veel is, kan jy skuldberading oorweeg.

Dit is ’n proses wat deur die Nasionale Kredietreguleerder gereguleer word en jou help om alles af te betaal.

2. Kredietaansoek

Elke keer wanneer jy krediet vra, doen die finansier navraag oor jou kredietrekord. Dit laat ’n voetspoor wat wys waarvoor en hoekom jy aansoek doen.

’n Klomp sulke navrae laat jou kredietrekord sleg lyk. Hoe meer jy na krediet rondsoek, hoe meer lyk jy na ’n risikogeval.

Wat kan jy doen? Doen min aansoek om krediet. Jy het byvoorbeeld nie ’n klomp winkelrekenings nodig nie.Negatiewe inligting

3. Negatiewe inligting

Wetlik moet wanbetalings 12 maande lank op jou rekord gewys word. (Vir ernstiger skuldprobleme soos administrasie- en sekwestrasiebevele is dit vyf jaar.)

Wat kan jy doen? Betaal die uitstaande skuld ten volle af sodat wanbetalings van jou kredietrekord verwyder word. As die negatiewe inligting ná die verpligte tydperk steeds op jou kredietrekord is, moet jy dit aanmeld by die kredietburo waar jy die rekord getrek het.

Die buro moet vir jou ’n verwysingsnommer gee en dit binne 20 dae regstel. Dit geld ook vir enige foutiewe inligting.

Doen die kredietburo dit nie bevredigend nie, kan jy by die kredietombudsman (www.creditombud.org.za) kla.

4. Te veel skuld

As jy iets nie kan betaal nie, sal dit op jou kredietrekord wys en sal jy moeiliker rekenings kan open.

Wat kan jy doen? Moenie skuld maak as jy weet jou inkomste kan dit nie dek nie. Moenie tydens die kredietaansoek jok oor jou uitgawes en finansiële situasie nie, sê Matthys.

Kry hier nog raad