Gesin trek by hul nuwe huis in.
Ter illustrasie. Foto: Gallo Images/Getty Images

Dit is een van die belangrikste finansiële besluite wat jy as ’n volwassene sal neem – en die kans is goed dat jy dit oor die jare meer as een keer sal moet doen. Jy het ook waarskynlik gehoor dis nou ’n kopersmark.

Die pandemie het rentekoerse laat daal en dit is ’n goeie tyd vir mense wat die eerste keer wil koop om by die eiendomsmark in te kom.

“Die rentekoers is die laagste in 50 jaar,” sê Samuel Seeff, voorsitter van Seeff Property Group. “Banke is steeds gretig om te leen en kwalifiserende eerste kopers kan gunstige voorwaardes en soms volle verbande kry.”

Maar daar is verskeie faktore om te oorweeg voor jy besluit om te huur of eerder te koop. Selfs die kenners het nie ’n eenvoudige antwoord nie, want dit hang ook van jou unieke omstandighede af.

Hier is ’n paar van die dinge wat jy in ag moet neem voor jy ’n besluit neem.

1. Lae rentekoerse kom en gaan

“Rentekoerse is taamlik laag en dit is maklik om finansiering te bekom,” sê Rowan Alexander van die eiendomsmaatskappy Alexander Swart Property Group.

“In die omstandighede waarin ons ons op die oomblik bevind, bied banke 100%-verbande teen goeie rentekoerse.”

Dis beslis ’n goeie tyd om daardie aanbod op jou droomhuis te maak as jy dit wel kan bekostig, sê Ross Levin, besturende direkteur van Seeff Atlantic Seaboard and City Bowl in Kaapstad.

“Ons is nou in een van die beste kopersmarkte, want eiendomspryse is meer onderhandelbaar as in vorige jare (as gevolg van die uitwerking van covid-19), en dan is daar die lae rentekoerse.

“Op die oomblik is die rentekoers uitsonderlik laag – sowat 2% laer as wat dit ’n jaar gelede was,” sê hy. “Maar dit sal nie ná dié jaar op hierdie lae vlak bly nie.”

Die ideale tyd om eiendom te koop is wanneer jy finansieel in ’n posisie is om dit te bekostig en wanneer die eiendomsklimaat goeie waarde bied, sê Lance Cohen, uitvoerende hoof van Lance Real Estate.

“Anders bevind mense hulle dalk in ’n situasie waar hulle hulself verbind om te koop en dan styg die rentekoerse en hulle skiet elke maand tekort en beland in die moeilikheid,” sê Lance. Maar moenie eiendom aanskaf bloot vir die lae rentekoers nie, maan die eiendomsbelegger en blogger oor persoonlike finansies, Louis Barnard.

“Dit maak op die oomblik sin om eerder te koop as om te huur, maar die probleem is die rentekoers kan drasties styg as die ekonomiese klimaat verander.”

Jy moet eerder eiendom bekom omdat dit ’n goeie en sinvolle koop is, nie omdat die rentekoers laag is nie, sê hy.

“Die ekonomie is aan die krimp, wat beteken ons sien afleggings en mense wat salarisverminderings aanvaar. Ek dink nie ons kan die volgende twee jaar goeie ekonomiese groei verwag nie,” sê Louis.

As jy nie ’n 10%-deposito op ’n eiendom kan bekostig nie, moet jy dit eerder nie koop nie, sê hy.

'n Huis se sleutels word oorhandig.
Ter illustrasie. Foto: Gallo Images/Getty Images

2. Om te koop gee jou ’n kontantintensiewe langtermynbate

Die grootste voordeel van koop is dat jy belê in ’n bate wat jou sekuriteit gee en wat nie net sy waarde sal behou nie, maar hopelik in waarde groei, sê Ross.

Rowan sê kapitaalwaardevermeerdering is ’n groot pluspunt. “Die kapitaalwaardevermeerdering wat jy oor tyd sal hê, is ’n soort passiewe inkomste, en wanneer jy later verkoop, kan daardie kapitaal ontsluit word,” sê hy.

Maar dis duur om die aankoop te maak. Kopers betaal oordragskoste, verbandregistrasiekoste en ’n deposito as die bank nie vir jou ’n 100%-verband gee nie.

“Dis ’n taamlik kontantintensiewe aanskaffing,” sê Rowan. Dan is daar die uitgawe van die eiendom in stand hou, asook die koste wat betrokke is wanneer jy jou eiendom wil verkoop, soos om ’n eiendomsagent te betaal.

“Dus is dit taamlik duur om te bekom en van ontslae te raak,” sê hy. “As jy jou in finansiële moeilikheid bevind, is dit nie maklik om dit oornag te verkoop nie.

Daarom moet jy seker maak jy oorkapitaliseer of oorlaai jou nie met ’n verband wat veel hoër is as waarvoor jy die eiendom kan verkoop nie. Sodoende kan jy ’n bietjie van ’n finansiële buffer hê.”

‘As jy eiendom koop, moet jou verband- terugbetaling verkieslik nie 30% van jou inkomste oorskry nie’ – Rowan Alexander van die eiendomsmaatskappy Alexander Swart Property Group

3. ’n Keersy aan die buigsaamheid van huur

Huur is dikwels meer bekostigbaar, want jy is nie met maandelikse eiendomsbelasting en diensgelde en die instandhoudingskoste van eiendomsbesit opgesaal nie, sê Ross.

Huur bied ook buigsaamheid en minder van ’n verbintenis as koop. Huurooreenkomste tersyde kan huurders makliker verhuis, want hulle het geen gevestigde belang in die eiendom nie, sê Rowan.

“As jou huur baie minder is as wat jou verbandbetaling sou wees, kan dit jou ook in staat stel om ’n leefstyl te hê wat nie moontlik sou wees as jy eiendom gekoop het nie,” voeg hy by. Maar huur is nie op die duur voordelig nie.

“Dis ’n suiwer uitgawe – jy kry absoluut niks terug vir jou kontantuitgawe nie. “Daar’s geen kapitaalgroei nie, daar’s ’n gebrek aan permanente standvastigheid en daar’s geen besitreg nie,” sê Rowan.

“Jy is net vir die lengte van jou huurkontrak van bly-plek verseker.” Huur kan jou ook uit die mark hou, sê Lance. Eiendomspryse is geneig om die hoogte in te skiet en jy kan agterbly en vind die mark het veel meer gestyg as wat jy vir ’n deposito kon spaar.

“Dan is jy in ’n posisie waar jy nie kan bekostig om te koop wat jy sou kon gekoop het in die tyd toe jy begin huur het nie,” sê Lance. En hoe langer jy wag, hoe moeiliker is dit waarskynlik om die eiendomsmark te betree, want ’n gevorderde ouderdom kan jou vermoë belemmer om te koop. “Ouderdom kan dikwels teen jou tel,” sê Rowan.

“Jou termyn van terugbetaling word geraak, want jy kan nie op die ouderdom van 60 ’n 20-jaar-verband kry nie.”

Nog dinge om te oorweeg

  • Voor jy begin kyk na eiendom om te koop, vra ’n gratis voorafkwalifisering vir ’n verband. Jy kan dit aanlyn by verskeie verbandbemiddelaars doen. Dit kan help om jou ’n idee te gee van wat jy kan bekostig.
  • Oorweeg jou kort-, medium- en langtermynbehoeftes en -doelwitte volgens dinge soos jou lewensfase en die grootte van jou gesin. Mylpale in jou lewe kan ’n deurslaggewende faktor wees om te help bepaal of jy ’n huis moet huur of moet koop. “Eers kyk mense na kleiner eiendomme net om ’n vorm van onafhanklikheid te hê. Die volgende stap is iets groters wanneer hulle met ’n gesin begin, en dan skaal mense weer later af. Mylpale kan tot die besluit aanleiding gee,” sê Rowan Alexander van die eiendomsmaatskappy Alexander Swart Property Group.
  • As jy rykdom of ’n besparingsmeganisme wil skep wat deel is van jou aftreeplan, is die koop van eiendom die regte keuse, sê Rowan. Eiendom is vir baie Suid-Afrikaners ’n groot deel van aftreebeplanning, sê hy. Huur bied geen welvaartskepping of opbrengs op belegging nie.
  • As jy koop, kan jy die eiendom moontlik as ’n ekstra inkomstestroom gebruik deur dit aan iemand te verhuur.
  • Al kan huur jou buigsaamheid gee (jy kan byvoorbeeld makliker verhuis en in ’n gebied gaan woon waar jy nie sou kon koop nie), beteken dit ook jy is gebonde aan sekere reëls en regulasies. Huurooreenkomste kan rigied wees en dit kan tot boetes lei as jy dit nie gehoorsaam nie. 
Kom neem deel aan die gesprek

Volg Huisgenoot op Facebook, Twitter, Instagram en TikTok, en teken gerus in op ons nuusbriewe