Rentekoerse is verlede maand verlaag. Dit be­teken huiseienaars se maandelikse verbandpaaiement daal effens.

Maar moenie nou oorhaastig jou verbandkoers laat vas maak nie. Stel eers vas hoe dit werk – en veral hoe die rentekoers in die toekoms kan lyk. Ons beantwoord vyf belangrike vrae wat jy in gedagte moet hou.

1. Wat is die verskil tussen veranderlike en vaste rentekoerse?

Wanneer jy ’n huislening uitneem, is die rentekoers op die lening gewoonlik veranderlik. Dié veranderlike rentekoers word gekoppel aan die Suid-Afrikaanse Reserwebank (SARB) se repokoers (die koers waarteen die Reserwebank geld aan banke leen).

Banke koppel weer hul prima-uitleenkoers aan die repokoers.

Die SARB laat die repokoers styg of daal volgens die land se groter ekonomiese prentjie. As die repokoers verander, word die veranderende rentekoers op jou huislening dienooreenkomstig aangepas.

’n Vasgemaakte koers beteken dat die rentekoers op jou lening vir ’n spesifieke tydperk dieselfde bly.

In Januarie het die SARB aangekondig dat die repokoers tot 6,25% verlaag word en banke het hul kliënte laat weet dat die rentekoers op hul lenings ook verminder het.

’n Vasgemaakte koers beteken dat die rentekoers op jou lening vir ’n spesifieke tydperk dieselfde bly. Dit maak nie saak of die SARB die repokoers verhoog of verlaag nie – jou rentekoers bly onveranderd.

As die vastekoerskontrak se tydperk verstryk (meer hieroor onder), keer jou rentekoers outomaties terug na die veranderlike koers. Jy kry dan die opsie om weer jou rentekoers vas te maak.

2. Wat is die koers en tydperk?

Gewoonlik kan die rentekoers op jou huisverband vir 12, 24, 36, 48 of 60 maande vas gemaak word.

Die vaste rentekoers is gewoonlik effens hoër as die veranderlike rentekoers.

Banke vra die hoër koers om hulself te beskerm indien rentekoerse baie hoër as dit styg. Jou vasgemaakte koers sal dus nie heeltemal so laag wees soos die huidige rentekoers nie.

As jy besluit om dit vir langer as net 12 maande vas te maak, vra of daar hersieningsmoontlikhede sal wees. Dit beteken die bank kan die koers hersien waarteen hulle jou lening vasgemaak het mits die rentekoers aanhou daal.

WENK: Banke het rekenaars op hul webtuistes waarop jy self kan uitwerk hoeveel jou huisverband you eindelik sal kos. Jy kan verskillende rentekoerse en afbetaaltydperke vergelyk en kyk hoe jy die meeste sal bespaar.

As jou vasterentekoerstydperk verby is, word jou koers weer aan die prima-uitleenkoers gekoppel.

Party kontrakte verbied jou om die vastekoerskontrak vroeër te beëindig tensy jy die eiendom verkoop.

Vra dus eers of jy dit vroeër sal kan beëindig en of ’n kennisgewingstydperk of boetes sal geld.

3. Wat is die voordele van vaste rentekoerse?

Wanneer die verwagting is dat rentekoerse oor die volgende jaar (of langer) aansienlik sal styg en hoër as jou vasgemaakte koers sal wees, sal jy minder geld aan rente betaal.

Mense wat kies om rentekoerse vas te maak hou dikwels nie van risiko nie. Hulle wil nie onverwags met hoër paaiemente sit wat hul maandelikse begrotings deurmekaarkrap nie.

Hulle weet die vasgemaakte rentekoers bly onveranderd al styg ander koste soos dié vir brandstof en elektrisiteit.

4. Sal ek regtig daardeur bespaar?

Onthou, die vaste rentekoers sal hoër wees as die veranderende koers; dus sal jy eers geld begin bespaar as die veranderende koers aanhou styg en hoër is as jou vasgemaakte koers.

Die tydperk waaroor jy die hele lening afbetaal, speel ook ’n groot rol. Lenings oor langer tydperke beteken jy betaal langer aan rente. ’n Lening oor 30 jaar sal jou dus baie meer as ’n lening oor 20 jaar kos.

Jy kan dalk heelwat meer bespaar deur net jou lening vinniger af te betaal pleks van die rentekoers vas te maak.

5. Sal rentekoerse aanhou daal?

Jy moet vasstel wat die rentekoersverwagting op langtermyn is voor jy sommer net vas maak. Jou bank behoort vir jou te kan sê wat hul ekonoom se vooruitskatting is.

Ekonome soos Momentum Investments se Herman van Papendorp, Sanisha Packirisamy en Roberta Noise sê die huidige verwagting is dat rentekoerse vanjaar nog ’n keer effens sal daal.

Rhys Dyer, ’n uitvoerende hoof van die huisleningsmaatskappy Ooba, meen ook rentekoerse sal vanjaar nog daal.

9,75%

Die prima-uitleenkoers van banke in Januarie vanjaar.

Wat van motorlenings?

Nes met huislenings kan jy dié lening se rentekoers vasmaak. Maar anders as met ’n huislening laat motorfinansiers oor die algemeen nie toe dat jy ná ’n sekere tyd weer na ’n veranderende koers omskakel nie.

Die koers waarteen dit vas gemaak word, sal gewoonlik hoër as die lopende rentekoers wees.

Kom neem deel aan die gesprek