Selftwyfel is ’n diep gewaarwording van onsekerheid in jou eie vermoëns en dit kom veral in verhoudings met ander na vore. Dit is ’n vrees dat jy foute kan begaan en ander jou dan sal veroordeel en verwerp, verduidelik Murray T. Jooste, ’n sielkundige van Worcester.

Selftwyfel het nie altyd met jou selfbeeld te doen nie. ’n Selfbeeld kan akkuraat of onakkuraat wees – en dis nie noodwendig goed of sleg nie.

Vir mense wat tot selftwyfel neig, is die eerste stap om dit te erken en ’n naam te gee. Werk ’n aksieplan uit en ontleed dit, stel Murray voor.

“Vergelyk jou selftwyfel met jou suksesse. Besef jy het al so ver in die lewe gevorder en dat jy al heelwat sukses behaal het,” voeg hy by.

Om jouself te vergelyk met ander kan gesond of ongesond wees, na gelang van aan wie jy jou meet, sê Cheryl Sol, ’n sielkundige van Kloof in KwaZulu-Natal.

Twyfel raak giftig sodra jy aanhoudend fout vind met jouself wanneer geen bewyse daarvoor bestaan nie, verduidelik sy.

Hierdie stemme in ons kop wat sê: “Natuurlik kan jy dit nie doen nie,” of: “Kyk hoe vet is jy,” begin later na die waarheid voel; selfs al vertel mense jou dis onsin, oortuig of troos dit jou nie.

Geharde twyfelaars is geneig om ander se goeie hoedanighede – soos hul skoonheid, selfvertroue, rykdom of charisma – te oordryf.

’n Mens se doelwit moet wees om die beste weergawe van jouself te wees. Dink aan realistiese en haalbare maniere om te werk aan een aspek waarmee jy ontevrede is, sê Cheryl.

 ’n Mate van selftwyfel kan gesond wees, sê Hermann Liebenberg, ’n sielkundige van Centurion.

Om te aanvaar jy is nie volmaak nie is voordelig vir ’n gesonde selfwaarde, sê Hermann.

“Om ’n perfeksionis te wees is om onredelike eise aan jouself te stel wat nooit bereik kan word nie,” meen Cheryl.

“Dan sal jy nooit ’n gevoel van prestasie ervaar nie. ’n Mens moet ook die koesterende deel van jouself ontwikkel om jou te herinner jy is goed genoeg.”

HOE ONTSTAAN SELFTWYFEL?

’n Mens se selfwaarde en selfbeeld ontwikkel in jou vormingsjare. Dis nie net ouers en familie wat ’n rol speel nie; ander faktore en omstandighede dra ook daartoe by. As ’n kind byvoorbeeld aandagafleibaar is of ’n leergestremdheid het, kan hy agterraak by sy klasmaats en onbevoeg begin voel, verduidelik Cheryl.

Die bedrieërsindroom (impostor syndrome) ontstaan tydens die vroeë ontwikkeling van die kind as ’n ouer of ouers oorkrities teenoor hom of haar is. Dit belemmer die ontwikkeling van ’n gesonde selfwaarde, sê Hermann.

Omdat kinders se verwysingsraamwerk besperk is, aanvaar hulle die ouers se siening, dikwels gegrond op die volwassene se swak selfwaarde. Dit kan die kind soos ’n indringer in die huishouding laat voel wat nooit goed genoeg sal wees nie.

KAN ’N MENS GEHELP WORD?

As jou huislewe of beroep skade ly weens volgehoue twyfel, is terapie by ’n sielkundige of lewensberader die volgende stap.

“Daar is ’n goeie prognose mits jy hulp soek,” sê Hermann. “Die terapeut sal gewoonlik die redes vir die selftwyfel probeer ondersoek.”

Dan gesels julle sodat jy met die nodige insig die nuwe fondament van ’n gesonde selfwaarde kan bou.

“’n Voorval – soos ’n ouer of onderwyser wat vir ’n kind gesê het sy is dom of hy sal niks in die lewe bereik nie – kan jare lank onbewus bly vassteek en bydra tot ’n gevoel van voortdurende onsekerheid en mislukking,” sê Murray. Jy moet leer om anders te kyk na dié foutiewe aannames en inligting.

Dis gewoonlik nie maklik om te verstaan wat die giftige twyfel in jou lewe is en waar dit vandaan kom nie.

Maar, troos Ceryl: “Twyfel is geneig om met ouderdom af te neem namate ’n mens ál meer bewus raak van wie jy is en minder geneig om jouself met ander te vergelyk.”

Twyfel in jou verhouding

Ongesonde twyfel kan baie dele van ’n mens se lewe belemmer, ook jou verhoudings; daarom het ’n groep sielkundiges van Londen ’n gids saamgestel oor hoe om twyfel in ’n verhouding die hoof te bied. Hier is ’n paar wenke:

  • Hou ’n joernaal. Skryf vrylik oor jou twyfel om agter te kom wat jou pla en wat jou onderkry.
  • Wees versigtig met wie jy oor jou twyfel praat. ’n Goeie vriend of vriendin of jou ma het dalk vooropgestelde menings of is jaloers of hou nie van jou nuwe kêrel of meisie nie. Dan sal hulle jou twyfel aanblaas. Worstel eers self daarmee om dalk jou eie oplossing te vind.
  • Ruim elke oggend ’n paar minute in om aan minstens vyf goeie goed in jou lewe te dink en weer te besin oor die moeiliker oomblikke.
Kom neem deel aan die gesprek
Volg Huisgenoot op InstagramTwitterFacebookWhatsApp en teken gerus in op ons nuusbriewe.