’n Mens kan nie van stres ontsnap nie. Dit is ’n onvermydelike deel van die lewe. Nou is die lewe nog stresvoller as gewoonlik weens die pandemie en inperking.

Daar is meer snellers – ons is angstig om siek te word, ons is bekommerd oor geliefdes, jy werk van die huis af terwyl jy na kinders moet omsien, en dan is daar spanning oor geldsake weens aflegging of ’n salarisvermindering, om maar ’n paar te noem.

Ons word ook met ’n stroom nuus en inligting oor covid-19 gepeper. Facebook loop oor van kennisgewings. Tegnologie het ons lewe so binnegedring dat baie van ons nou meer van ons af tyd op ons foon of tablet deurbring as saam met ons maat of gesin.

Die opbou van onophoudelike stressors in ons lewe het ’n nuwe verskynsel laat ontstaan: superstres. Dit gebeur wanneer ons so deur stres oorweldig word dat ons nie meer normaal kan funksioneer en ’n gelukkige lewe lei nie.

Dit maak nie saak hoe goed ons dink ons take tegelyk kan baasraak nie, ons liggaam is nie ontwerp om op dié vlak die mas op te kom nie, sê dr. Roberta Lee, die skrywer van The Superstress Solution.

“Ons liggaam is bedraad om op stres te reageer soos ons voorsate gedoen het, en onder akute toestande het daardie reaksie ons beskerm, en doen dit steeds,” sê sy in haar boek.

“Maar vandag se samelewing het chroniese stressors op groot skaal vermeerder, en ons sit met die gevolge.”

Korttermynstres laat die liggaam ’n vloed van hormone vrystel om jou vir veg of vlug voor te berei.

Wanneer stres chronies en langdurig is, hou die liggaam aan om hierdie hormone te vervaardig – en dit kan ’n toksiese uitwerking hê.

“Stres hou verband met hartsiektes, diabetes, asma, kanker, outo-immuunsiekte en endokriene probleme,” sê Roberta.

“Een van die redes daarvoor is dat chroniese stres in die liggaam inflammasie veroorsaak.”

Sy sien die mediese gevolge van stres by pasiënte wat na haar praktyk kom, sê Roberta. En dit is deur hulle te ondersoek dat sy die vyf spesifieke strestipes geïdentifiseer het wat sy in haar boek bespreek. Leer oor jou spesifieke tipe sodat dit jou kan help om jou reaksies te verstaan.

Dan kan jy strategieë soos dieet, oefening en aanvullings inspan om jou veerkragtigheid te versterk en stres beter te hanteer. Hier is die vyf superstrestipes – jy sal herken watter een op jou van toepassing is.

Die uitgebrande

Leer oor jou spesifieke strestipe en verstaan dit
Leer oor jou spesifieke strestipe en verstaan dit sodat jy dit in die toekoms beter kan hanteer. Ter illustrasie. Foto: Gallo Images/Getty Images

Wat jy voel

“Maak nie saak hoeveel slaap jy inkry nie, jy voel uitgeput wanneer jy soggens wakker word,” sê Roberta.

“Ander mense stel jou gereeld teleur. Jy dink waarskynlik diep oor verlies in jou lewe, hetsy ’n geliefde, ’n vriend, werk of leefstyl. Jy voel eensaam.”

Wat eintlik gebeur

“Al voel dit asof jou probleem bloot is dat jy nie genoeg gehalteslaap kry nie, ly jy waarskynlik aan die een of ander vlak van bynier-uitputting of skildkliertekort. Jou liggaam het dalk van die antioksidante en vitamiene uitgeput wat jou energie sou help opstoot en jou help beter slaap.”

Wat om te eet

Volg ’n meestal vegetariese dieet met volop gestoomde donker blaargroente, koringkiem, fyn lynsaad, neutbotter en 28 g donkersjokolade per dag.

Drie tot vyf koppies groentee daagliks sal jou ook help kalmeer en jou gefokus hou.

Watter oefening om te doen

Sit ’n treëteller aan en mik om minstens 6 000 tree per dag te gee.

Doen minstens een keer per week ’n uur joga of pilates of sluit aan by ’n dans- of aërobiese oefeningklas. Ontspannende massering, akupunktuur, reiki en saunasessies word ook aanbeveel.

Die sensitiewe

Stres
Ter illustrasie. Foto: Gallo Images/Getty Images

Wat jy voel

“Daar is net nie genoeg ure in die dag om alles te verrig wat jy moet doen nie,” sê Roberta. “Jy voel dikwels na aan trane en jou maag is gereeld op ’n knop.

Jy laat jou verbeelding jou onderkry en bekommer jou voortdurend oor terreuraanvalle en natuurrampe.”

Wat eintlik gebeur

“Hierdie soort superstres boots die fisieke simptome van PMS na – emosioneel, prikkelbaar, buierig – en vir baie dieselfde redes is jou progesteroonvlakke (’n vroulike hormoon) waarskynlik laag. Jou maag voel dalk op ’n knop, want jou spysverteringstelsel kry swaar.”

Wat om te eet

Hou by ’n eenvoudige eetplan met klein hoeveelhede laevet-diereproteïen en seekos. Eet baie blaargroente soos blaarbeet en krulkool en ryp vrugte om opgeblasenheid te klop.

Watter oefening om te doen

Gaan stap elke dag om jou senustelsel te laat bedaar. Begin teen ’n gemaklike spoed vir 20 minute eerder as om te fokus op hoe ver of hoe vinnig jy stap.

Die beheerder

Stres
Ter illustrasie. Foto: Gallo Images/Getty Images

Wat jy voel

“Jy voel jy moet alles self doen of dit word nie reg gedoen nie,” sê Roberta. “Jy dink dikwels oor persoonlike geheime wat jy nie wil hê iemand moet weet nie. Jy sien situasies as óf ’n wen óf ’n verloor.”

Wat eintlik gebeur

“Jou byniere werk oortyd en sodoende word noodsaaklike energie van jou verteringstelsel weggelei. Dit lei tot hardlywigheid en/of bekken- of laerugpyn. ’n Hormoonwanbalans is ook ’n kwessie: Jy het waarskynlik te veel kortisol en testosteroon en te min progesteroon en estrogeen in jou gestel.”

Wat om te eet

Proteïenryke kosse wat kan help, sluit in kouewatervis en peulgewasse, veral swartbone. Kies plante soos quinoa, manna en rys. Wortelgroente soos beet en patat is voordelig, want dit is goeie bronne van vesel.

Watter oefening om te doen

’n Oefensessie met ’n vinnige pas is die beste, want dit help jou stoom afblaas. Pas gereeld ’n halfuur liggaamlike aktiwiteit by jou dag in. Beproef fietsry, stap of aërobiese oefeninge. Draf is goed, maar begin stadig en moenie vergeet om te strek nie.

Die opvlieënde

Stres
Ter illustrasie. Foto: Gallo Images/Getty Images

Wat jy voel

“Jy voel soos ’n drukkoker en/of het ’n kort lont,” sê Roberta. “Ander mense se aanwensels irriteer jou dikwels en jy dink te vinnig ander mense is onbevoeg.”

Wat eintlik gebeur

“Jy ooreis jou en die gevolglike onophoudelike stroom streshormone (kortisol, adrenalien) het jou tot ’n toestand van gejaagdheid opgewen. Jy sukkel ook om stil te sit, want jou liggaam is heeltyd op sy hoede.”

Wat om te eet

Kies seekos (sardyne, tuna, salm, forel) as ’n bron van proteïen en volgraan vir koolhidrate. Kafeïenslawe moet hulle geleidelik daarvan speen, want onttrekking kan onaangenaam wees. Vervang suiker met vrugte.

Watter oefening om te doen

Gebruik fisieke aktiwiteit om jou woede en obsessiewe aard af te werk. Hardloop is ’n goeie manier om opgekropte emosie uit te laat, asook kragstap, fietsry en gewigoefeninge. Maak seker jy doen elke dag oefening, al is dit net ’n kort sessie.

Die oorweldigde

Stres
Ter illustrasie. Foto: Gallo Images/Getty Images

Wat jy voel

“Jy beskryf jouself dalk as eenvoudig ‘gedaan,’ ” sê Roberta. “Jy sukkel om te konsentreer. Jou lewe voel buite beheer. Jy lê snags wakker en wroeg oor die gebeure van die dag en geleenthede wat nog moet plaasvind.”

Wat eintlik gebeur

“Dit is meer as net uitgerafelde senuwees. Weens geestelike oorlading nader jy kliniese vlakke van paniek en/of angs.”

Wat om te eet

Volg ’n Mediterreense dieet met ’n klem op eenvoudige proteïen (meestal vis), asook volgrane, vrugte, groente en olyfolie.

Drink vyf koppies groen- of kruietee, met heuning versoet indien jy verkies, deur die dag en sorg dat jy tyd opsysit om dit te geniet. Jy kan 28 g donkersjokolade per dag eet.

Watter oefening om te doen

Stap of draf minstens 20 minute per dag om die vrystelling van endorfiene te stimuleer. Joga, tai chi, meditasie, massering en akupunktuur kan jou ook hierdeur help.

© AREMEDIASYNDICATION.COM.AU/MAGAZINEFEATURES.CO.ZA
Kom neem deel aan die gesprek

Volg Huisgenoot op Facebook, Twitter, Instagram en TikTok, en teken gerus in op ons nuusbriewe