Jou kleuter het baie daarna uitgesien om by sy niggie en nefie te gaan kuier, maar pleks daarvan dat die kleingoed lekker saam speel, loop die besoek uit op ’n tranedal.

“Ek wil net saam met hulle speel,” huil jou kleinding, maar daarvoor is die ander twee glad nie te vinde nie en hulle sluit hom by hul speletjies uit.

Dit breek jou hart om jou kind so teleurgesteld te sien; daarom troos jy hom met ’n lekkertjie of ’n belofte van ’n uitstappie dieretuin toe.

Foto: Gallo Images/ Getty Images

Ouers se eerste reaksie wanneer hul kinders teleurgestel word, is om hulle beter te laat voel, sê Zain Julies, ’n beradingsielkundige van Milnerton in die Kaap, “maar om kinders geskenke te gee of met oordrewe liefdesbetuigings te troos, is ’n korttermynoplossing”.

Dan ontneem jy jou kind die geleentheid om teleurstelling te ervaar en te leer hanteer. Want al wil ouers hul kinders bitter graag teen teleurstelling beskerm, is dit ’n onvermydelike deel van die lewe.

’n Teleurstelling kan selfs ’n waardevolle ervaring vir kinders wees, beaam Romi Tollman, ’n Kaapse berader, want dit leer hulle gesonde strategieë ontwikkel om teenspoed vorentoe op hul lewenspad die hoof te bied.

Dit is ’n ouer of voog se plig om hul kinders te leer verstaan dat daar ’n risiko vir seerkry in die lewe is.

As jou spruite teleurgesteld is oor kinders wat weier om saam met hulle te speel, herinner hulle aan ander maats wat wel graag saam met hulle speel. Help jou kinders ’n gevoel van eiewaarde opbou sodat ander se menings hulle nie soveel sal raak nie, is haar raad.

Dit is ’n ouer of voog se plig om hul kinders te leer verstaan dat daar ’n risiko vir seerkry in die lewe is, sê Romi. Maar dit bied hulle ook ’n geleentheid om dit te bowe te kom. “Jy moet genoeg vertroue in jou kinders hê dat hulle suksesvol sal wees, of as hulle nie is nie, dat hulle die teleurstelling van mislukking sal kan hanteer.”

Help jou kind teleurstellings hanteer

  • ’n Voorskoolse of laerskoolkind kan gewoonlik nog nie moeilike emosies soos teleurstelling verstaan of daaroor praat nie. Hul eerste reaksie is dus hartseer en woede. “Dit is moeilik vir kinders en selfs ook vir volwassenes om hul gevoelens van teleurstelling van dié van persoonlike verwerping te onderskei,” sê Romi.
Moenie jou kind se gevoelens van teleurstelling ontken of dit afmaak as niks nie.

  • Ouers moet kinders help om sekere gevoelens – soos teleurstelling – te identifiseer en dit ’n naam te gee, sê Antje Manfroni, ’n Kaapse kliniese sielkundige. “Dit maak dit vir kinders meer hanteerbaar en lei tot beter konflikbestuur.”
  • Moenie jou kind se gevoelens van teleurstelling ontken of dit afmaak as niks nie. Dan belemmer jy hul vermoë om die teleurstellings te verwerk, sê Romi.
  • Jy moet wel die teleurstelling vir jou kind in perspektief stel. Leer hulle dat hulle op ander gebiede suksesvol kan wees as dié waarop hulle misluk het.
  • Luister fyn hoe kinders hul gevoelens van teleurstelling verwoord. "Kinders moet weet dit is normaal om soms hartseer te wees,” sê Romi.
  • Teleurstellings is ’n pynlike maar normale deel van die lewe, en ouers moet hul kinders toelaat om dit te ervaar, sê Ruschda Voskuil, ’n kliniese sielkundige van Thornton in die Kaap.
  • Leer hulle dat hulle nie altyd volkome beheer oor hul ervarings het nie, maar wel kan kies hoe hulle daarop sal reageer, voeg sy by.
  • Vra die kind wat hom beter sal laat voel, is Ilka Bezuidenhout, ’n voorligtingsielkundige van Claremont in die Kaap, se voorstel. Dit gee hulle kans om hulself te bemagtig en hul eie oplossing vir moeilike situasies te vind en te verwoord.
  • Gebruik die ervaring om maniere uit te dink hoe om teleurstellings voortaan te hanteer. “Dit is goed om te praat oor wat volgende kan gebeur,” sê Zain.

Bou hul selfvertroue op

  • Pleks van jou kind van teleurstelling probeer “red”, moet jy dit as ’n geleentheid gebruik om hul selfbeeld te versterk en hul selfvertroue op te bou, sê Ruschda. Dit sal hulle help om teleurstellings voortaan beter te hanteer.
  • Wys hulle dis ’n leerproses. Swaai hulle lof toe wanneer hulle slaag in ’n situasie waarin hulle vantevore teleurstelling ervaar het.
  • Ouers is soms geneig om prestasie te veel te beklemtoon, meen Romi. Dit kan wel kinders motiveer om hul doelwitte te bereik, maar ook ’n gevoel van teleurstelling en mislukking vererger as hulle nie na wense vaar nie.
  • Sy beveel “ ’n gebalanseerde benadering” aan. “Erken dat dit wonderlik sal wees as jou kind presteer, maar lê ook klem op die voordele van deelname, soos dat dit pret is, hulle vriende kan maak en hul belangstellings kan ontwikkel.”
  • Leer ook jou kinders hul verwagtings oor sukses bestuur. “Dit beteken nie om ’n gevoel van teleurstelling vooruit te loop nie, maar oor die verskillende moontlikhede te gesels en ’n plan B te hê ingeval hulle nie sukses behaal nie.”
  • As jou kinders miskien in sport misluk, herinner hulle aan die talente wat hulle op ander gebiede het, sê Rakhi Beekrum, ’n Durbanse voorligtingsielkundige. “Kinders moet leer dis oukei dat almal nie ewe goed in alles vaar nie.”

Stel ’n voorbeeld

  • Kinders hanteer gewoonlik hul eie gevoelens op dieselfde manier as wat hulle sien hul ouers hul emosies hanteer, sê Romi. “As hul ouers begrip, volharding en geduld toon al staar teleurstelling hulle in die gesig, sal hul kinders dieselfde reaksie toon.”
  • As jy self teleurgesteld is omdat jou kind nie so goed op skool of op die sportveld gevaar het soos jy gehoop het nie, moet jy jou eie gevoelens verwerk voor dit ’n nadelige uitwerking op jou kind kan hê, voeg sy by.
Foto: Gallo Images/ Getty Images
  • En Zain waarsku: “As jy met teleurstelling reageer, sal jou kind ’n dubbele teleurstelling ervaar – hul eie en die besef dat hulle jou ook teleurgestel het.”
  • Ouers verwag soms dat hul kinders op ’n sekere manier moet optree wanneer hulle byvoorbeeld teleurgesteld is, al sukkel die ouers soms self om teleurstelling te verwerk, sê Larissa Ernst, ’n kliniese sielkundige.
    “Ons wil hê die kind moet anders optree, maar die oplossing berus eintlik by die ouers wat hul emosies doeltreffend moet verwerk en hul kinders moet wys hulle doen dit.”

Praat oor teleurstellings

  • Ouers se belangrikste taak is om hul kinders toe te rus vir hul volwasse lewe, sê Larissa. “Die uitdaging is nie om jou kind te beskerm teen teleurstelling nie, maar daar te wees wanneer hulle dit ervaar en hulle dan ’n plek van veiligheid en genesing te bied.”
    In dié veilige ruimte kan jy jou kind leer hoe om hul gevoelens te verwerk, daaruit te leer en te groei.
  • Dit is soms ’n groot uitdaging vir ouers om ’n ernstige gesprek – soos oor teleurstellings – met hul kinders aan te knoop, sê Romi. “Maar as jy bereid is om gemaklik met hulle oor belangrike lewenslesse te praat, wys dit jou kinders dat hulle enige tyd sulke gesprekke met jou kan begin voer.”
  • Leer ook jou kinders hoe om met hulself te praat. “Hoe jou kinders met hulself praat, bepaal hoe hulle met ander omgaan. Leer jou kind goeie en bemoedigende gesprekke met homself voer,” verduidelik sy.
  • Ouers moet kinders aan hul uniekheid herinner, sê Rakhi. “Leer hulle dat hul enigste kompetisie eintlik hulself is. Laat hulle byvoorbeeld ’n lys opstel met al hul vakke en toetspunte sodat hulle kan sien hoe hulle vaar, en vergelyk dit met hul vorige punte.”
    So kan hulle leer hulle hoef net hul eie beste self te wees.