Die tornado wat Mthatha Dinsdagoggend vroeg getref het, word as die ergste in die geskiedenis in hierdie gebied bestempel, sê dr. Imtiaz Sooliman, stigter van die noodlenigingsorganisasie Gift of the Givers in ’n verklaring.

Duisende is dakloos gelaat in 20 nedersettings in die landelike gebiede van die Oos-Kaap, en huise, klinieke, skole, plekke van aanbidding, sale en voertuie is beskadig. Die presiese omvang van die skade is nog nie bekend nie. 

Inwoners in die Oos-Kaap wat deur die tornado getr
Inwoners in die Oos-Kaap wat deur die tornado getref is, het kospakkies en ander benodighede by Gift of the Givers gekry. Foto: Gift of thje Givers

“Minstens vier mense is dood weens die tornado,” sê Ali Sablay, die Givers se projekbestuurder.

Hy is saam met Corene Conradie, hul Oos-Kaap-koördineerder, op die toneel besig om kos uit te deel en met opruimingswerk te help.

Behoeftige inwoners van landelinke nedersettings i
Behoeftige inwoners van landelike nedersettings is die ergste getref deur vandeesweek se tornado. Foto: Gift of the Givers.

Gift of the Givers het Donderdag spanne uit Adelaide en Graaff-Reinet, asook uit die Vrystaat en Pietermaritzburg in KwaZulu-Natal met voorraad en hulpmiddels na die gebied gestuur.

“Die mense lyk verlore, die kinders is bang, die ou mense getraumatiseer, en hulle weet nie waar om te begin om weer met hul lewens aan te gaan nie,” sê Ali.

“Binne ’n paar sekondes het ’n huis net ’n leë dop vol rommel geword. Mense se klere, beddens en herinneringe is saam met die storm weg.”

Die Holy Chross Childrens Home in Mthata is heelte
Die Holy Chross Childrens Home in Mthatha is heeltemal verwoes. Foto: Gift of the Givers

MURE WAAI OM, BOME ONTWORTEL

Volgens die Suid-Afrikaanse Weerdiens kan die tornado geklassifiseer word as ’n EF3-tornado op die Fujita-skaal wat tot by EF5 gaan. Dit beteken die wind het teen ’n spoed van tussen 129 km/h en 265 km/h gewaai – sterk genoeg om mure te vernietig en groot bome te ontwortel.

Die Holy Chross Childrens Home in Mthata is heelte
Die Holy Chross Childrens Home in Mthatha. Foto: Gift of the Givers

Oscar Mabuyane, die Oos-Kaapse premier, het Donderdag in ’n verklaring sy meegevoel betuig met die families van mense wat weens die storm dood is, asook dié wat dakloos gelaat is. Hy moedig die burgemeesters van die plaaslike munisipaliteite aan om ’n ramptoestand af te kondig. Dit sal hul toegang tot geld vir die herstel van die infrastruktuur bied.

“Staatsentiteite werk aan die herstel van dienste soos die kragtoevoer wat deur die storm onderbreek is. Hulle sal ook voortgaan om paaie skoon te maak en by huise help waar bome omgeval het,” sê Mabuyane.

RAMP OP RAMP

Dit is die jongste ramp wat die armste provinsie in die land tref, ná 'n knellende droogte en die covid-19-pandemie met sy vernietigende gevolge.

Kinders van die Khanyisa-skool op Graaff- Reinet i
Kinders van die Khanyisa-skool op Graaff- Reinet is bly om weer kos by die skool te kry. Talle voedingskemas by skole is tydens die inperking gestaak. Foto: Gallo Images/Media24/Misha Jordaan
Kinders van die township Umasizakhe kom met bakkie
Kinders van die township Umasizakhe kom met bakkies aangehardloop vir sop. Foto: Gallo Images/Media24/Misha Jordaan
Corene help om die toue aan die gang te hou sodat
Corene help om die toue aan die gang te hou sodat elkeen ietsie te ete kry vir hul honger maag. Foto: Gallo Images/Media24/Misha Jordaan

"In my 28 jaar by die organisasie het ek nog nooit sulke honger gesien nie,” het Imtiaz ’n paar weke gelede vertel oor die droogte wat die provinsie op sy knieë gedwing het.

Uit radeloosheid eet mense enigiets van gras en plante tot skilpaaie, honde en katte.

Voor covid-19 was reeds sowat 29,2% van die Oos-Kaapse bevolking van oor die 7 miljoen mense werkloos, maar sedert die begin van die inperking het talle sakeondernemings en groot nywerhede, asook klein ondernemings hul deure gesluit en werknemers afgedank. Dit het derduisende mense in die Oos-Kaap in ellende gedompel.

Foto: Gallo Images/Getty Images
Dr. Imtiaz Sooliman en sy organisasie, Gift of the Givers, bedryf talle noodlenigingsprojekte wêreldwyd.

NOUE ONTKOMING

'n Tornado is geen ongekende verskynsel in die Oos-Kaap nie. In Desember 1998 het oudpres. Nelson Mandela 'n noue ontkoming gehad toe ’n tornado Mthatha getref het terwyl hy daar in ’n apteek was.

Die apteekgebou is beskadig en 11 mense is in die storm dood, berig Netwerk24.com