Hond se Gedagte

Deur Kerneels Breytenbach (Human & Rousseau, R229*)

Dis moeilik om ’n onderhoud oor Hond se gedagte te doen, want jy mag niks oor die hoofkarakter skryf nie. As jy dit doen, verklap jy die mees onverwagte geheim ­sedert die ontmaskering van die anonieme skrywer van Die dao van Daan van der Walt.

Jy vra die skrywer Kerneels Breytenbach dus na die beste van jou vermoë uit oor sy jongste roman.

Jy vra hoe hy name in sy boek aan eerstejaars sou verduidelik as die boek aan hulle voorgeskryf word.

Foto: Brenda Veldtman
Foto: Brenda Veldtman

“Knife, Pedrovene, Neef, Frommel en Diepte is almal gekies na analogie van bestaande byname in die rugbywêreld, hoewel ek moet beken dat Diepte Zuma se ­bynaam met heeltemal ander motiewe gekies is. Katstert Nel is die seun van Flip Nel, ’n rugbyheld oor wie John Miles ’n roman geskryf het.

“Ek het John gevra of ek maar vir Flip ’n seun kan gee, en hy was te vinde daarvoor. Katstert is deels ’n verwysing na John se plaas se naam. Lektriek was die bynaam van een van my vriende se wetenskaponderwyser – ek wag al jare om dit te gebruik.

“Slapogie is die streeknaam vir ’n penis in die Van­wyksvlei-kontrei, waar hy vandaan kom.

“Plas Johnson was die saxofoon-­virtuoos wat die temalied uit The Pink Panther so gedenkwaardig gemaak het. In die musiekwêreld word die tromslaners altyd as die dom lede van die groep beskou, terwyl die saxofoonblasers bekend is as mense met diepe insigte en goed weggesteekte verslawings. Plas is diep.”

Maar is die boek hoegenaamd geskik vir eerstejaars?

“Ek sou nie kon sê nie. Die impuls om die boek te skryf kom van die effek wat Van Wyk Louw se ‘Die hond van God’ en die Grootinkwisiteur-gedeelte uit Dostojewski se Die ­Karamazof-broers op my gehad het.

“Op watter ouderdom tref godsdiensvertwyfeling ’n mens? En op watter ouderdom bekering?”

En as daardie eerstejaar sy boekbekendstelling sou bywoon, hoe antwoord hy as sy/hy hom vra om dié sin te verduidelik: “Jy gil soos ’n Drawwertjie met ’n bos wortels in die hand”? ­Hulle is seker te jonk om te weet waarna hier verwys word.

“Ek sal hulle na Pharos se aanlyn woordeboek verwys om te gaan kyk wat ’n Drawwertjie is. Die opmerking het ek die eerste keer gehoor by ’n goeie vriendin wat met albei voete in die joernalistiek gestaan het.

“Ek het deur die jare aantekeninge gemaak oor dinge wat mense sê en wat jy altyd in die een of ander vorm kan gebruik. Hond se gedagte wemel daarvan.”

Beskikbaar by takealot.com
Beskikbaar by takealot.com

Navorsing

Die grootste tema is rugby, maar ek vra Kerneels watter van die kleineres die meeste navorsing geverg het.

“Ek moes heelwat naleeswerk doen oor Dok Craven, Emsie Schoeman, die TV-reeks Van de schoonheid en de troost, ’n massa gospelliedjies en J.M. Coetzee se rugby-opvattings, maar die meeste tyd is in beslag geneem deur die leeswerk oor wegraping en die verskillende teologiese reaksies daarop.

“ ’n Mens sou moeilikheid soek en kry as jy met ’n flentergathouding ’n boek skryf wat in wese handel oor godsdiens en die maniere waarop mense skielik van ongeloof na gelowigheid swaai.

“Ek het spesifiek aangesluit by dr. Jannie Hofmeyr se sogenaamde ‘conversion model’ en probeer wys watter soort wonderwerk dit in ons era sal verg om iemand tot bekering te bring.

“Daar is natuurlik baie ander dinge ook, maar dit is alles ligter van aard. Ek probeer altyd hoge erns met humor balanseer.”

En watter karakter toon die meeste ooreenkomste met hom?

“Met ’n boek soos dié saai jy by verskillende karakters ietsie van jouself. By Fleur de Villiers, sekerlik, maar ook by haar minnaar, Craig Haughterbaul-Ross.

“En ek voel skoon verantwoordelik vir Didier van der Spuy omdat sy pa, Harry van der Spuy, my jeugheld was. Dis net jammer dat Didier die pad so lelik byster geraak het. Dis maar seker hoe dit in alle Afrikaanse families gaan. Gelukkig is Didier se broer, Gaylord, so ’n rots en steunpilaar.”

Wie is sy teikenmark?

“Ek het dit doelbewus so geskryf dat mense wat niks van rugby weet of hou nie dit ook sal geniet. Ek dink enigiemand wat in Suid-Afrika woon, sal daarby aanklank vind – en ja, ek weet dat ek ’n mond vol moeilikheid kwytraak wanneer ek dít sê.”

’n Uittreksel uit ‘Hond se gedagte’

Slapogie se kop voel asof iemand sy sinusholtes met staalwol bygekom het. Maar wat! Hy kom van anderkant die plaas Smouskolk. Hy kan die hele Verneukpan snuif en daarna steeds ’n goeie game hê.

Hy neem die kicking tee en stap kwartlyn toe. Doen ’n soort samba al voor Piglet uit.

Haar gegiggel en Spaanse gekoer eggo vanuit die gestoeltes terug. By die kwartlyn draai hy om, tree twee treë terug, en plaas die kicking tee op die geseënde gras.

“Bal,” beveel hy. ’n Woord wat die kommunikasiegaping oorbrug. Piglet probeer die bal flink aangee, maar dit glip uit haar vingers. Slapogie dink nog daaraan om ­vorentoe te buk, maar die aand se joligheid haal hom in.

Hy kraai van die lag en gee ’n lang tree na die bal toe, probeer dit soos ’n sokkerspeler vang net voor dit die grond tref en hoog die lug in skop, sodat hy dit makliker kan vang.

Wanneer sy voet die bal tref, hoor hy die geluid van sy groottoon wat breek voordat hy kan verstaan hoekom die bal skielik soos ’n baksteen voel. Iets word losgemaak in die oerdeel van sy brein.

Slapogie brul soos Ramses Ellispark dit nog nooit gehoor het nie. Piglet gil. Baby Doll skree iets en kom aangehardloop na Slapogie, wat nou besig is met ’n Skotse dans op sy beste aftrapvoet.

Ná ’n paar hobbels syg hy onelegant op die gras neer.

“Watse bal is dit?” Slapogie probeer sy voet uit die ligte drafskoen verwyder sonder om die toon verder seer te maak.

“Dis ’n present.” Die Argentynse groupie praat ’n gefragmenteerde Engels. Ieta prê zent.

“Vir wie?” Slapogie is die bliksem in.

“Joe.”

Baby Doll plaas haar hand op Slapogie se skouer.

* BESKIKBAAR TEEN DIE PRYS BY TAKEALOT.COM. DIE PRYS WAS KORREK MET DRUKTYD EN IS ONDERWORPE AAN VERANDERING.
Kom neem deel aan die gesprek

Volg Huisgenoot op InstagramTwitterFacebookWhatsApp en teken gerus in op ons nuusbriewe.