book-icon Uitgawe 15 Julie 2021

Só beskerm jy jou kind teen die blootstelling van pornografie

akkreditasie
0:00
play article
Intekenare kan na hierdie artikel luister
Die eerste blootstelling van jou kind aan pornografie kan traumaties wees as jy nie ’n stap voor bly nie. Ons kenners het raad oor hoe jy so ’n situasie suksesvol kan navigeer.
Met skermtyd wat tydens die inperking meer geraak
Met skermtyd wat tydens die inperking meer geraak het, kyk ál meer kinders na pornografie, sê kenners. Foto: Gallo Images/Getty Images

Hy het bedoel om versigtiger met sy foon te wees. Hy het geweet sy vyfjarige dogter het dit begin gebruik om speletjies mee te speel wanneer sy dit iewers sien rondlê het. Maar party aande was hy so moeg ná werk dat hy dit net op sy bedkassie gesit en daarvan vergeet het.

Hy weet nie presies wanneer of hoeveel keer dit gebeur het nie, maar dít waarop sy kind op sy selfoon afgekom het, het haar skade berokken.

Sy het op pornografiese video’s afgekom. En sy was so geboei daarmee dat sy na pornografie op haar eie toestel begin soek het, en op ’n manier die sleutelwoorde uitgepluis het om dit te vind.

Teen die tyd dat haar ouers uitgevind het wat aangaan en haar na die kliniese sielkundige Marita Rademeyer geneem het, het die meisie op grafiese video’s gemasturbeer wat sy maklik aanlyn gevind het.

Dit is net een van ’n aantal sulke gevalle wat Marita onlangs by haar praktyk in Pretoria hanteer het. Hoewel sy nie baie pasiënte onder 10 sien nie, het die syfer die afgelope jaar gestyg.

“Twee of drie jaar gelede het die buro vir marknavorsing vasgestel een uit vyf kinders tussen 12 en 17 kyk daagliks aanlyn na pornografie,” sê Marita.

’n Paar jaar later, in 2021, voeg sy by, en die blootstelling aan pornografie gebeur heelwat vroeër as die tienerjare – vandaar die instroming van kinders jonger as 10 by haar praktyk.

As die statistieke twee jaar gelede was dat een uit vyf kinders tussen 12 en 17 daagliks na pornografie kyk, kan ons ons net indink wat dit nou is, gegewe hoeveel kinders tydens die inperking voor hul toestelle vasgenael was.

In studies is bevind die gemiddelde ouderdom waarop seuns in Suid-Afrika aan pornografie blootgestel word, is nege, volgens die Digital Law Company, onder leiding van die sosialemedia-regskenner Emma Sadleir.

Die inperking het tot hierdie verskuiwing bygedra, glo Marita. “Ons weet uit Amerikaanse statistieke die gemiddelde mens se skermtyd het tussen Mei 2019 en Mei 2020 verdubbel,” sê sy. “En dit het waarskynlik tussen Mei 2020 en nou verder verhoog.

“As die statistieke twee jaar gelede was dat een uit vyf kinders tussen 12 en 17 daagliks na pornografie kyk, kan ons ons net indink wat dit nou is, gegewe hoeveel kinders tydens die inperking voor hul toestelle vasgenael was,” sê Marita.

“Voor die pandemie ons getref het, het ek dikwels oproepe van skole gekry wat sê ’n meisie of seun in gr. 7 het die veiligheidsagteware binnegedring en kyk na pornografie op ’n skoolrekenaar. Deesdae bel die meeste skole my oor kinders in gr. 6 of jonger.”

Blootstelling aan pornografie kan maklik per ongeluk gebeur. Marita vertel van ’n jong pasiënt wat die woord “porn” gehoor het toe sy saam met haar ouers na ’n episode van die sitkom Friends gekyk en toe later die woord gegoogle het.

Nog ’n kind het ’n reptiel genaamd die “Californian newt” nagevors en hul stemopdragfunksie gebruik om foto’s van die dier te vra. Die toestel het dit geïnterpreteer as “Californian nudes”, wat gelei het tot ’n skerm vol grafiese foto’s.

Hoewel aanvanklike blootstelling per ongeluk kan gebeur, gaan soek baie kinders later vir pornografiese inhoud weens nuuskierigheid en ook oor hul liggaam se primitiewe fisiologiese reaksie.

Pornografie-waarskuwing
Ter illustrasie. Foto: Gallo Images/Getty Images

“Wanneer jy na pornografie kyk, ongeag hoe oud jy is, gaan jy seksuele prikkeling ervaar – want dis hoe jou liggaam gemaak is. Kinders weet dalk nie wat hulle voel nie; dis dalk verwarrend, maar dis nie ’n onaangename sensasie nie.”

Kinders wat ly aan aandaggebrek-hiperaktiwiteitsteuring (AGHS) is veral kwesbaar omdat hulle optree voor hulle dink, sê Marita.

Kinders wat angstig of depressief is, loop ook ’n risiko omdat die gevoel van seksuele prikkeling hulle ’n rukkie lank minder hartseer of angstig laat voel.

Pornografie is glad nie dieselfde as toe vandag se ouers tieners was nie – en dit vererger sake. “Deesdae is alles van sagte tot harde pornografie geredelik aanlyn beskikbaar,” sê sy.

Ten spyte van hierdie kommerwekkende feite en statistieke, is alles nie verlore nie, sê kenners – maar die onus rus op ouers en versorgers om meer bewus te wees van die gevare.

“Die probleem hiermee is dat kinders gedesensitiseer raak vir wat hulle sien; die verskil tussen geweld en seks vervaag.”

Volgens dr. Glyde Thompson, ’n sielkundige van Kaapstad met ’n doktorsgraad in kinder- en forensiese sielkunde, kan die dinge wat kinders aanskou in hul optredes openbaar word.

“Die probleem is langtermyn-blootstelling sonder grense, want kinders gaan begin uitleef wat hulle sien. Hulle kan dit dalk probeer doen met kinders wat jonger as hulle is. Hierdie uitdrukking van onvanpaste seksuele gevoelens is natuurlik ongelooflik problematies.”

‘Ouers moet met hul kinders oor seks begin praat. Dis nie ’n kwessie van of nie, maar eerder wanneer jou kind aan pornografie blootgestel sal word’ - Marita Rademeyer, kliniese sielkundige

Ten spyte van hierdie kommerwekkende feite en statistieke, is alles nie verlore nie, sê kenners – maar die onus rus op ouers en versorgers om meer bewus te wees van die gevare. Die probleem, sê Marita, is dat die meeste ouers deesdae in oorlewingsmodus is.

“Ouers is ekonomies en emosioneel gespanne; hulle het bloot nie die kapasiteit nie. Maar dit is belangrik – ouers moet ingelig en bewus wees van die gevare.

“Geen ouer sal hul kind toelaat om sonder ’n rybewys te bestuur of op ’n plek te wees waar hul lewe in gevaar is nie – tog kry kinders vrye teuels op toestelle en sodoende nooi ouers onwetend pornografie in hul huis in.”

HOE OM MET JONGER KINDERS DAAROOR TE PRAAT

Toe Tarryn (’n skuilnaam) uitvind haar agtjarige het pornografiese foto’s gesien, was dit ’n groot skok. Haar hart het woes begin klop en sy het paniekbevange geraak.

Dit is dalk ’n basiese foon, maar jy kan toegang tot die internet daarop verkry, en ek het net besef dis nie ’n goeie idee dat hy dit het nie.

Haar seun het vertel ’n vriend by die skool het vir hom gesê hy kan soek vir foto’s van kaal vroue op die internet, en hy het dit toe ingetik op ’n ou, basiese foon wat sy vir hom gegee het om speletjies mee te speel.

“Nodeloos om te sê het hy nie meer ’n foon nie,” sê sy.

“Dit is dalk ’n basiese foon, maar jy kan toegang tot die internet daarop verkry, en ek het net besef dis nie ’n goeie idee dat hy dit het nie.

“Hy het vir my gesê dit het hom ‘vreemd’ laat voel om die foto’s te sien, en ek is so bly hy het met my daaroor gepraat. Ek het stilweg geskree van binne, maar uiterlik kalm gebly en aan hom verduidelik wat dit was en dat dit nie geskik is vir kinders nie.”

Tarryn se instink oor hoe om die situasie te hanteer, was in die kol, sê die kenners. Hier is ’n paar riglyne oor hoe om die situasie te hanteer as jou kind jonger as 10 is.

“Die probleem met pornografie is dat kinders ge­­d
“Die probleem met pornografie is dat kinders ge­­desensitiseer raak vir wat hulle sien; die lyn tussen geweld en seks raak vaag,” sê Marita Rademeyer, ’n sielkundige en skrywer van die boek Our Bodies. Foto: Gallo Images/Getty Images

MOENIE VOOR HULLE KOP VERLOOR NIE

Dit is makliker gesê as gedaan, want dis natuurlik om ontsteld en bekommerd te wees as jou jong kind per ongeluk aan volwasse inhoud op die internet blootgestel is.

Maar dis belangrik dat jy kalm en bedaard bly, want as hulle voel hulle het iets verkeerd gedoen of jy laat hulle skaam voel, sal hulle minder geneig wees om in die toekoms openlik met jou oor seks te praat.

LEER IETS UIT DIE VOORVAL

Beskou die voorval as ’n geleentheid om vir jou kinders dinge te leer wat hulle moet weet, sê Glyde.

“Die eerste persoon wat met ’n kind oor seks praat, is die persoon na wie die kind sal gaan vir meer inligting of as iets gebeur het,” sê Marita.

“Ek vra ouers altyd: Gaan jy daardie persoon wees of gaan jy dit in Google en die pornografiebedryf se hande laat om hierdie inligting aan jou kind te verskaf?

“Ouers sal dikwels sê hul kinders sal by die skool oor hierdie dinge ingelig word, maar teen daardie tyd is dit dikwels te laat en die pornografiebedryf of ander kinders het dan jou werk namens jou gedoen.”

As jy bekommerd is oor wat jou kind gesien het of dat hulle getraumatiseer is, of as jou kind jonger as sewe is, sê sowel Glyde as Marita die beste is om hulle na ’n sielkundige te neem. 

Ouers moenie wag tot hul kinders toevallig aan por
Ouers moenie wag tot hul kinders toevallig aan pornografie blootgestel word voor hulle oor seks praat nie. Foto: Gallo Images/Getty Images

HOU BY DIE BASIESE FEITE

Vermy ingewikkelde verduidelikings, sê Glyde, en hou die inligting feitelik en biologies. “Jy kan dit doen deur seks en die seksorgane op ’n praktiese manier te verduidelik,” sê hy.

Verduidelik dat ons liggaam privaat is en dat seks iets is wat grootmense doen. Ouers moet hulle natuurlik deur hul kind se ouderdom laat lei – jy sou dinge anders aan ’n negejarige as aan ’n vyfjarige verduidelik. Die punt is om dit eenvoudig, reguit en ouderdomsgeskik te hou.

“Ouers kan die konsep van pornografie beskryf as mense wat die reëls van naakte liggame verbreek het – wat privaat gehou moet word – deur dit in foto’s en/of flieks te plaas,” sê Marita.

“Jy moet vir jou kind sê hulle moet met jou praat as hulle afkom op enigiets waaroor hulle nie seker is nie of wat hulle ongemaklik laat voel.”

Jy hoef nie noodwendig aan jou jong kind te verduidelik presies wat hulle gesien het nie, maar hulle moet weet hoe om dit te identifiseer as hulle dit teëkom.

Moenie wag tot toevallige blootstelling nie Ouers moenie uitstel of wag vir toevallige blootstelling aan pornografie voor hulle oor die blommetjies en bytjies praat nie.

’n Basiese verduideliking van seks in biologiese terme moet rondom gr. R-vlak gebeur, sê Marita.

“Jy hoef nie in dié stadium te verduidelik wat pornografie is nie, behalwe om hulle bewus te maak dat naaktheid in foto’s en video’s nie oukei is nie en dat hulle met jou moet praat as hulle iets soos dit sien.

“Jy hoef nie noodwendig aan jou jong kind te verduidelik presies wat hulle gesien het nie, maar hulle moet weet hoe om dit te identifiseer as hulle dit teëkom.

“Jy kan sê sommige mense breek die reëls van naakte liggame deur foto’s of video’s van mense sonder klere te deel,” sê Marita, wie se boek, Our Bodies, versorgers help om met jong kinders oor seks en seksualiteit te praat.

Wat om te doen as jou kind ouer is

Die saak is ietwat anders wanneer jou kind ouer is, want hulle is dikwels nuuskieriger oor seks en meer tegno-slim.

Dit kan steeds ’n moeilike onderwerp wees omdat dit ongemaklike gesprekke kan beteken. Hier is ’n paar riglyne. 

Los skaamte uit die gesprek

“Om skaamte met sek­suele nuuskierigheid te meng is amper altyd ’n weg na ongewenste resultate,” sê Glyde.

“As jou kind skaam oor sy of haar eie nuuskierigheid en drange voel, gaan jy waarskynlik nie van hulle hoor as daar regte probleme opduik nie.”

As jy uitvind jou voortiener of tiener het na pornografie gekyk, moenie kop verloor of hulle straf nie, sê Marita. 

“Dis belangrik om hul vertroue te wen en meer uit te vind oor hul pornografiegebruik. Die vraag is of dit ’n eenmalige blootstelling of voortdurende gebruik is.”

Kyk na hul internetgeskiedenis – as jy sien hulle besoek gereeld pornowebtuistes, begin die gesprek met iets soos:

“Ek sien jy het baie tyd aanlyn deurgebring en uit die geskiedenis lyk dit of party daarvan webtuistes met volwasse inhoud is.” 

Stel voor julle gesels oor van die risiko’s verbonde aan die kyk van hierdie soort materiaal.

Maak seker hulle verstaan dis nie hoe seks werklik is nie

Om na pornografie te kyk sal ’n impak hê op wat tieners oor seks en intimiteit glo; daarom is dit belang­rik dat hulle verstaan dat pornografie nie ’n akkurate weerspieëling van normale seksuele gedrag nie. 

“Verduidelik dat al is seks normaal, is dít wat hulle sien toneelspel,” sê Glyde.

“Dit gaan daaroor om ’n vertoning voor die kamera te lewer. Of erger nog, dis mense wat gedwing of sonder hul medewete verfilm word.

Dit buit mense uit en jy moet aan jou tiener benadruk seks moet nooit gaan oor een persoon wat ’n ander uitbuit nie.”

Beveilig die toestelle in jou huis

Pornografie is so maklik aanlyn beskikbaar dat jy dalk nie sal kan keer dat jou tiener dit sien nie. Maar jy kan steeds voorkomingsmaatreëls tref.

Ouers moet elke toestel in hul huis beveilig, sê Marita.

Skakel die veiligheidsinstellings op jou kind se foon, rekenaar, slimtelevisie, speletjiestoestelle en die Wi-Fi-­modem tuis aan.

Jy kan ook sagtewarefilters soos NetNanny, Norton Family of OurPact gebruik. 

“Ouers moet onthou hul kinders is waarskynlik heelwat slimmer as hulle wat digitale ­tegnologie betref.” 

EKSTRA BRON: THEDIGITALLAWCO.COM 
Teken in op ons nuusbriewe

Kry die dag se sterkste stories, die week se lekkerste resepte, die maandelikse nuus oor modes, boeke, skoolsake en hartsake. Teken nou in!  

Jongste uitgawe

2 Februarie 2023

Jongste uitgawe
Klik hier om te gaan na jóú biblioteek met jou tydskrifte en -koerante.
Begin lees