“Ons is nie hier om die produsent te onderdruk nie. As daar ’n alternatief is, sal ons dit op die volgende vergadering van die advieskomitee bespreek. Ons luister na die bedryf,” het dr. Raphael Karuaihe, kommoditeitsbestuurder van die JSE, op ’n vergadering van die sojaboonwerkgroep op Graan SA se jaarkongres gesê.

Die JSE het vroeër besluit om die aanbeveling van dr. Matt Roberts, ’n Amerikaanse graanmarkkenner, te aanvaar dat ’n liggingsdifferensiaal vir sojaboonverhandeling ingestel word. Dié differensiaal sou volgens die JSE se besluit op 21 Maart 2021 in werking tree en sou op dieselfde wyse as die bestaande liggingsdifferensiaal vir mielies funksioneer.

Anders as Roberts se aanbeveling dat daar iewers ’n nulpunt ten opsigte van die vervoerdifferensiaal in Safex-transaksies moet wees, het die bestaande mielie-differensiaal nie ’n nulpunt nie. Hiermee is sojaprodusente nie gediend nie.

“Ons kan bewys dat die stelsel misbruik word deur die kopers aan die mieliekant. As dit net so op sojabone van toepassing gemaak word, sal sojaproduksie in die weste afneem. Dié differensiaal sal tot R1 000 per hektaar uit my sak neem, wat dit nie meer vir my moeite werd maak om sojabone te produseer nie,” het mnr. Jozeph du Plessis, ’n boer van Schweizer-Reneke, gesê.

Groter sojaboonaanplantings is een van die belangrike boustene van die hoenderbedryf se meesterplan, wat die plaaslike bedryf teen onregverdige invoer moet beskerm, het mnr. Jannie de Villiers, uitvoerende hoof van Graan SA, gesê. “As jy die hoenderbedryf wil bevorder, kan jy nie die sojaproduksie inkort wat voer moet wees vir die plaaslike bedryf nie.”

Hy het gesê Graan SA het sy besware teen die beoogde sojadifferensiaal skriftelik aan die advieskomitee gestuur, maar dit is nie in ag geneem nie. “Dit is teleurstellend vir ons dat die res van die bedryf nie daarop gereageer het nie.”

Hy het beklemtoon dat die organisasie nie noodwendig teen die instelling van ’n vorm van die liggingsdifferensiaal is nie, maar wel teen die oorhaastige besluit om ’n bestaande stelsel met tekortkominge net so te dupliseer. “Ons ervaring is as die liggingsdifferensiaal eers ingestel is, word dit nie verander nie. Ons voorwaarde is daarom dat ons eers die bestaande gebreke in die mielie-differensiaal uitstryk en daarna kan ons ’n sojadifferensiaal instel. Dis ’n goeie geleentheid om iets nuuts te toets.”

Graan SA het ook ’n gesprek met die uitvoerende hoof van die JSE aangevra om die aangeleentheid te bespreek, het De Villiers gesê.