Suid-Afrikaanse inwoners betaal as ’n reël inkomstebelasting op hul wêreldwye belas- bare inkomste. Boedelbelasting is op ’n soortgelyke grondslag van toepassing. Só kan die tentakels van boedelbelasting ’n impak op bates reg oor die wêreld hê. Boedelbelasting word gehef op die eiendom van ’n Suid-Afrikaanse inwoner, hetsy die persoon ’n burger van Suid-Afrika is of nie.

Presies oor wie as ’n Suid-Afrikaanse inwoner beskou kan word, word nie duidelik in die Wet op Boedelbelasting (Wet 45 van 1955) gedefinieer nie. Uit vorige hofsake kan afgelei word ’n persoon word as ’n inwoner vir belastingdoeleindes beskou in die land waar hy of sy die meeste permanente bates en ’n gevestigde woning besit. Dit is ’n land waarna hy sal terugkeer en wat hy as sy permanente woning beskou, en nie noodwendig waar hy fisiek teenwoordig was nie.

Nie alle buitelandse eiendom word outomaties by jou boedel ingesluit nie. Die Wet op Boedelbelasting maak voorsiening vir sekere aftrekkings en uitsluitings vir bates van plaaslike boedelbelasting. ’n Voorbeeld is bates wat buite die landsgrense geleë en verkry is voordat ’n persoon homself in Suid-Afrika gevestig het en welke bates bekom is deur ’n skenking of erflating deur ’n persoon wat nie ’n inwoner van Suid-Afrika was nie.

Waar sodanige bate verkoop en deur ’n ander bate vervang word, sal dieselfde aftrekking toegepas kan word. Indien die bate egter verkoop en die opbrengs na Suid-Afrika gerepratrieer word, val die aftrekking weg en is die bate onderhewig aan boedel- belasting in Suid-Afrika. Jou papierspoor van hierdie transaksies word al hoe belangriker.

VERSEKERING TEL AS BATE

Dit is belangrik om daarop te let dat selfs die opbrengs van versekering as ’n bate in jou Suid-Afrikaanse boedel geag kan word. Waar die opbrengs van ’n oorsese polis aan die bestorwe Suid-Afrikaanse inwoner of boedel betaalbaar is, sal dit as ’n bate in jou boedel ingesluit word. In gevalle waar ’n begunstigde benoem is om die opbrengs in die oorsese geldeenheid te ontvang, kan die oorledene se boedel die boedelbelasting- verpligting daarop vryspring.

Wanneer mense uit Suid-Afrika emigreer en hulself in ’n ander jurisdiksie vestig, sal hulle waarskynlik ook aan die belasting en sterftebelasting van daardie jurisdiksie onderhewig wees. Onthou wanneer bates in Suid-Afrika agtergelaat word, sal sodanige bates waarskynlik aan boedelbelasting in Suid-Afrika onderhewig wees.

Ooreenkomste bestaan tussen verskeie lande om die heffing en vermyding van dubbele inkomstebelasting te bestuur. Artikel 16 van die Wet op Boedelbelasting maak voorsiening vir die aftrekking van boedelbelasting wat in ’n ander jurisdiksie op dieselfde bate betaalbaar is. Hierdie aftrekking word egter beperk tot die belastingbedrag wat in die ander jurisdiksie gehef is.

Indien ’n Suid-Afrikaanse inwoner byvoorbeeld ’n eiendom in Brittanje besit wat by sy afsterwe ’n bedrag van R400 000 aan sterftebelasting veroorsaak, en dieselfde bate ’n boedelbelasting van R200 000 in Suid-Afrika veroorsaak, sal die aftrekking van plaaslike boedelbelasting tot R200 000 beperk word. Gevolglik sal slegs die belasting van R400 000 in Brittanje betaalbaar wees en nie ’n totale belasting van R600 000 nie.

Dié aftrekking is onderhewig aan die bepalings van die dubbelboedelbelastingooreenkomste wat daarna streef om te bepaal in watter jurisdiksie die primêre belastingplig lê. As ’n algemene reël sal die land waarin ’n betrokke bate geleë is, die uitsluitlike reg hê om boedelbelasting daarop te hef.

Lesers moenie die impak van veelvuldige jurisdiksies se boedelbelasting op hul wêreldwye bates onderskat nie. Die implikasie op likiditeit in ’n plaaslike of oorsese boedel kan verreikend wees. ’n Eksekuteur van ’n bestorwe boedel kan by gebrek aan voldoende toegang tot likiditeit genoodsaak wees om bates in die boedel te gelde te maak of te verkoop ten einde hierdie skuld en verpligtinge na te kom. Suid-Afrikaanse beleggers moet voorsiening te maak vir sulke belasting op hul buitelandse bates. 

Me. Deirdre O’Reilly is ’n regs-en-besigheidskonsultant van die finansiëledienstemaatskappy Allegiance Consulting. NAVRAE:E-pos: info@allegiance.co.za