Vraag

Ons is verskeie plase wat een serwituutpad gebruik. Ek het met die koop van my plaas aangedring daarop dat die pad só geregistreer moet word. Ek het die tweede plaas op die pad. Die eienaar van die eerste plaas het vir ons ’n alternatiewe ingang voorsien met ons goedkeuring. My hek is nou die hoofhek wat ons toegang tot die pad gee.

Ek het die ander plaaseienaars versoek om my in kennis te stel indien “vreemde verkeer” die pad gaan gebruik. Dit sluit enige voertuie en mense in wat nie die plaaseienaars self is nie. Tot onlangs het alles redelik goed verloop. Ná ’n onlangse meningsverskil met een van die bure het hy aangedui dat hy die hoofhek se sleutel aan ander mense sal uitdeel.

Ek wil niemand verhinder om die pad te gebruik nie, maar wil slegs toegangsbeheer toepas ter wille van veiligheid. Mag die persoon die sleutel na willekeur aan ander partye gee? Mag ek bepaal wie deur my eiendom mag ry? Mag ek daarop aandring dat alle besoekers slegs onder toesig deur my plaas mag beweeg?

Raad

Die regulering van die verhouding tussen die houer van ’n serwituut (die gebruiker) en die eienaar oor wie se grond die serwituut strek, word deur drie faktore beheer.

Die eerste is dat die reg van die gebruiker van die serwituut meestal vry van beperkings ten opsigte van die gebruik van die serwituut is. Dit kan soms teenstrydig wees met wat die partye oor die gebruik van die serwituut ooreengekom het.

Die tweede is dat die gebruiker van die serwituut toegelaat moet word om die serwituut doeltreffend te kan gebruik. Sy absolute reg om die serwituut te gebruik beteken nie dat hy dit sonder beperkings kan gebruik nie.

Die derde is die gebruiksbeginsel wat die eienaar van die serwituutgrond beskerm teenoor onredelike optrede en inmenging deur die gebruiker van die serwituut. Dit is gegrond op die beginsel dat alle serwitute slegs op ’n redelike en beskaafde wyse gebruik mag word. Die serwituutgebruiker mag slegs sy serwituutregte met behoorlike inagneming van die belange van die eienaar van die grond waaroor die serwituut strek, uitoefen – dus met redelikheid en regverdigheid. Die gebruiker van die serwituut mag nie ’n onredelike beperking of onredelike gebruik plaas op die eienaar van die grond waaroor die serwituut loop nie.

Die beheer van sleutels vir die serwituuthekke vorm deel van die wyse waarop die gebruiker van die serwituut die serwituut mag gebruik. Hy sal dus geen reg hê om te dreig dat hy sleutels van die hekke aan almal sal uitdeel nie en dit sal op ’n verbreking van sy verpligtings ten opsigte van die reg wat op serwitute van toepassing is, neerkom.