Kundiges wat deeglik op hoogte is van jou omstandighede, behoort jou testament op te stel. Geen gesin se situasie en bates is dieselfde as die volgende een nie. Moenie deur die buurman of die vriend langs die braaivleisvuur beïnvloed word om jou sake presies soos hulle s’n te reël nie. Hou altyd die volgende in gedagte.

Nie alle konsultante en adviseurs is kundig en bedrewe in die opstel van testamente nie. Testamente moet uitvoerbaar wees. Die eksekuteur mag slegs 3,5% plus BTW as tarief neem. Daar kan onderhandel word vir ’n kleiner tarief. Sommige boedels het meer koste as ander wat onder meer betref die begrafnis, waardasies van bates, die meesterstarief, kapitaalwinsbelasting, inkomstebelasting ingevolge artikel 9HA, die delging van skuld en agterstallige inkomstebelasting van die oorledene.

Hoe ’n mens getroud is, naamlik binne gemeenskap van goedere of buite gemeenskap van goedere (met of sonder die aanwasbedeling), bepaal ook die koste en vrystellings. As die gade alles erf, is geen boedelbelasting ingevolge artikel 4q van die Boedelbelastingwet (Wet 45 van 1955) betaalbaar nie.

Met saamwoongades geld artikel 4q nie noodwendig nie. Kyk holisties na besighede en trust en die moontlike risiko’s. Een van die grootste risiko’s vir die oorlewende gade en gesin is wanneer die oorledene die alleeneienaar was van ’n maatskappy of beslote korporasie (BK), want die bank vries daardie besigheid se bankrekening.

Die oplossing is in mede-eienaarskap. As borgskappe in die oorledene se besighede (maatskappye en BK’s) geteken is, staan die persoonlike boedel ook in vir die besigheid se skuld. Eienaars van ondernemings moet besin of die besigheid na die familie vererf of aan ’n mede-eienaar verkoop moet word met dood of ongeskiktheid. Lewensversekering word gewoonlik uitgeneem om dit te finansier, ingevolge artikel 3(3)(a).

Die kliënt se trust(s) moet terselfdertyd geoudit en reggestel word, want as die bates in die trust later weer in die bestorwe boedel beland omdat die akte vol foute is, gaan die adviseur nie gewild wees nie. Daar moet genoeg kontant in die boedel wees sodat die eksekuteur al die koste, belastings en skuld kan betaal.

Dit help niks as die testateur ’n polis van R50 miljoen op sy lewe neem en dit begunstig aan die gade nie. Die gade kan slegs R100 000 per belastingjaar skenk sonder om skenkingsbelasting van 20% te betaal. Die gade kan nie die skuld van die besighede, trusts en die boedel dek tensy dit ’n quit pro quo-transaksie is nie.

’n Testament bestaan uit legate (goeters en dinge) en die restant (die res). Legate is roerende goed, onroerende goed en kontant wat vererf word. Soms word bates verkoop om die kontantlegate te laat vererf. As iemand sonder ’n testament sterf, geld die Wet op Intestate Erfopvolging (Wet 81 van 1987).

Dit bepaal dat die oorledene se gade en kinders elk ’n kindsdeel erf, maar die gade moet minstens R250 000 ontvang. As die kinders minderjarig is (jonger as 18 jaar), word hul erfenisse deur die Voogdyfonds hanteer totdat hulle 18 jaar oud is. Dit is beter om ’n trust in die testament te maak vir die minderjariges sodat trustees die geld hanteer.

GEVOLGTREKKING

Die testamentmaker moet ’n volledige holistiese boedelbeplanning doen, wat insluit om: Die volledige lys van boedelbates en laste te kry. Bestaande polisse na te gaan. Die bestaande testament te oudit of as daar geen testament is nie, die wense van die testateur en testatrise te verkry.

Die besighede se finansiële state na te gaan om risiko’s te bepaal. Die trustaktes en magtigingsbriewe te kry, oudit en wysig waar nodig. Die trusts se finansiële state na te gaan om risiko’s te bepaal. Die bogenoemde risiko’s te ondervang, koste te bepaal en beredderingskoste te bereken.

Die testament kan eers gefinaliseer, onderteken en bewaar word nadat al hierdie stappe gevolg is. Mnr. Andrè Eloff is ’n boedelbeplanner.