As jy by twaalf suksesvolle maatskappye betrokke is, kan jy jouself sekerlik op die skouer klop. Nie mnr. Pieter Graaff van Witzenberg Properties in Ceres, wenner van die Landbouskrywers SA se Boer van die Jaar-eerbewys vir 2018, nie. Hy sal eerder sy span werkers of die handelsmerke van die besighede waarby hy betrokke is, erkenning wil gee as om homself te vereer.

“Ek is nie lief vir pryse nie en is eerder resultaatgedrewe. Ek glo produktiewe aksies en groei is die maatstawwe vir sukses,” is Pieter se oorwoë antwoord. Sedert Pieter Witzenberg Properties in 1984 by sy pa, dr. Jan Graaff, oorgeneem het, het hy vyf boerderyeenhede by die onderneming gevoeg.

Al ses die boerderye is binne 35 km van die hoofkantoor op Ceres, en op dié manier kan die oorhoofse administrasie en bestuurskoste gedeel word en is dit vir Pieter moontlik om deurentyd sy hand op elke aspek van die besigheid te hou. Die boerderye is binne vier unieke mikroklimaatsones geleë, wat verskansing teen natuurrampe bied en diverse vrugteverbouing moontlik maak.

Dissipline seëvier oral

Op elk van Witzenberg Properties se ses plase sien jy hoe netheid en dissipline ’n belangrike deel van die onderneming uitmaak. Paaie, indien nie geteer nie, is netjies geskraap en sonder slaggate, boorde is pynlik netjies en onkruidvry, en alle rye op die plaas is pen- reguit, of dit bome, spuite, heinings of kratte is.

Dit is duidelik dat die verantwoordelike personeel baie trots is om hier te werk. Dis een van die suksesfaktore van die boerdery wat Pieter uitsonder.

“As jy seker maak mense is trots op wat hulle doen en hulle geniet dit, gaan hulle die werkplek as hul eie aanvaar. Ons almal wil weet ons maak ’n verskil en wil graag iets bereik. Deur mense te bemagtig om dit te doen, skep jy lojaliteit.” Pieter streef self na hierdie trots.

Mnr. Pieter Graaff besit Witzenberg Pro­perties en is aangewys as Nasionale Boer van die Jaar deur die Landbou-skrywersvereniging.
Vanjaar se oes lyk belowend, en Pieter glo hy sal ’n gemiddelde oes kan insamel. Verlede jaar se oes was op sommige plekke in sy boerdery tot 20% laer as normaalweg weens die droogte.
Die familietrust het ’n 35%-aandeel in Ceres Fruit Growers, die vrugte-verpakkingsaanleg op Ceres. Hier word onder meer vrugte vir die Tru-Cape-handelsmerk verpak en op kontrak vir ander handelsmerke.

“As my voorouers op hierdie boerdery kan afkyk, moet hulle trots wees op wat ek hier bereik het. Ek kan dit slegs doen as ek 100% verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. Dit is belangrik, want dit verseker dat ek vinnige besluite kan neem en dit dadelik kan toepas – ek hoef nie te wag vir ’n raadsvergadering om goedkeuring te kry nie. Ek het dus volle beheer oor die besluite, maar is ook vir 100% van die risiko verantwoordelik en ek verkies dit so.”

Danksy hierdie filosofie kon Pieter die omvang van sy besigheid oor die afgelope 34 jaar van 220 hektaar in 1984 tot 1 183 hektaar vandag laat groei, en produksie van 11 206 ton in 1984 tot 55 818 ton in 2018. Die afgelope droogte was een van die moeilikste tye nóg, maar dit het hom gedwing om nuwe tegnieke te ondersoek.

Deur goeie vogbestuur, soos deklae op die bankies en besproeiingskedulering in die aand, kon hy sy besproeiing met 20% verlaag en steeds normale produktiwiteit behou. In die 2018-oes, wat strykdeur tot ’n 20%-afname in opbrengs gelei het, het Wit- zenberg Properties steeds 44 716 ton appels van 745 hektaar draende appel- bome geoes, wat ’n gemiddelde van 60 ton per hektaar oor ’n voldraende hektaar is.

Dit is sowat 5 ton per hektaar meer as die bedryfs- gemiddelde. ’n Deel van die dissipline by Witzenberg Properties is goeie finansiële bestuur, met die klem op kontantvloei.

“Gesonde kontantvloei is die lewensaar van enige besigheid. Ek glo nie daaraan om ’n besigheid aan hoë vlakke van buite-finansiering bloot te stel nie.” Daar word ook streng by ’n boordvernuwingstrategie gehou, en 75% van alle boorde op die plaas is jonger as 15 jaar.

Die verdienste uit appels per ton het die afgelope 34 jaar met 11% per jaar gegroei, terwyl inflasie oor dieselfde tydperk jaarliks 8,1% was. Witzenberg Properties kon dus inflasie met 3% klop, en Pieter skryf ’n groot deel van die prestasie aan die Tru-Cape-model toe.

“In Tru-Cape het produsente aandeelhouding binne die hele waardeketting, van bemarking, logistiek, verpakking, pakmateriaal- tot sapvervaardiging. Al die besighede is daarop gemik om maksimum waarde vir die produsent te ontsluit. Dit is hoekom Witzenberg Properties so goed presteer het die afgelope 34 jaar.”

Saam-saam sterker

Dit kán voorkom of Pieter se filosofie van outonomiteit in sy boerdery en besighede teenstrydig is met sy gretigheid om in vennootskappe betrokke te raak laer af in die waardeketting, maar dit is allermins die geval. “Binne die primêre landbou is die risiko’s groot en moet vinnig besluite geneem word.

Daarom slaag groot korporatiewe maatskappye nie maklik in die primêre landbou nie, omdat besluitneming daar dikwels afhang van die samehorigheid van ’n raad vol direkteure, wat tyd kan vereis.

“Die risiko wat boere in primêre landbou loop om teen ’n wins op ’n plaas te produseer, kan egter goed verskans word deur saam te staan laer af in die waardeketting en kritieke massa te verseker. Waar die boer sy produk deur ’n supermark of agent by die verbruiker moet kry, glo ek eendrag maak mag. As jy ’n kritieke massa op die mark bereik, kan jy ’n impak hê en doeltreffender met die supermarkte onderhandel.”

Een van die redes waarom Pieter sy aandeelhouding in Ceres Fruit Growers (CFG) van 10% tot die huidige 34% oor die afgelope 34 jaar kon verhoog, is omdat hy aandele van ander produsente opgekoop het wat van die vennootskap binne CFG weggestap het. Dit stel Pieter effens teleur.

Een van Pieter se vertroude bronne van inligting is dieAmerikaanse tydskrif Good Fruit Grower.
Pieter is die enigste kersieprodusent wat kersies aan Tru-Cape lewer. Hy konsentreer op appelproduksie, maar het ’n aantal vertakkings by sy besigheid gevoeg. “Die diversifikasie help my om my hulpbronne doeltreffend te benut, maar appels is die prioriteit.”
Vir Pieter is die belangrikste tegnologie van die toekoms boordstruktuur eerder as hommeltuie en kunsmatige intelligensie. “Hoëdigtheidsaanplanting en tweedimensionele drastrukture gaan die bepalende faktore wees. Hommeltuigtegnologie en meganisering gaan niks beteken as dit nie funksioneel in boorde is nie. Toeganklikheid binne boordstrukture word eers geskep vóór tegnologie toegepas kan word.”
GRAFIEK: SAAMGESTELDE JAARLIKSE GroeiKOERS oor afgelope 34 jaar

“Dit gaan oor die beginsel van uitnemendheid. Sonder om arrogant te wees moet jy jouself kan uitsonder as die beste in jou veld. Weens die feit dat supermarkte die hef in die hand het, is produsente in ’n verenigde front baie sterker wanneer dit kom by bemarking, as wanneer elke produsent sy eie handelsmerk op sy sakkie wil plaas.

“In só ’n groepsverband kan ’n bemarker, soos Tru-Cape, ’n supermark verseker van die voor- siening van ’n reeks produkte vir 12 maande van die jaar.

“Boonop kan Tru-Cape met groter sekerheid gehalte waarborg, want sou daar moeilikheid kom op een plaas, is daar die gerusstelling dat ’n ander boerdery daardie produk sal kan produseer. Op dié manier het jy goeie bedingingsmag.”

Mense is waardevol

Benewens die aandeelhouding in CFG en Tru-Cape, het Witzenberg Properties ook belange in Ceres Aartappels, ’n groenteverpakkingsaanleg; Ceres Fruit Processors, ’n sapaanleg; die pakmateriaalvervaardiger APL; ’n vrugteboomkwekery; en ’n logistieke maatskappy.

Pieter dien in die direksie van die meeste van hierdie maatskappye.

“Ek het van jongs af in direksies gedien en dit het my waardevolle vaardighede geleer wat belangrik is vir die sukses van enige besigheid. Die blootstelling in ’n direksiestoel leer ’n mens ook goeie onderhandelingsvermoëns en geduld, want julle moet mekaar tegemoetkom en konsensus bereik voor jy ’n besluit kan neem.

“Dit leer jou baie van die bedryf, en jy besef die wêreld is groter as dít wat agter die berge by Ceres weggesteek is.”

LBW vra . . .

Mnr. Pieter Graaff

Wie het die grootste invloed op jou loopbaan gehad?

My pa en die eerste bestuurders op die plase het die grootste stempel op my loopbaan afgedruk. Hulle het my die beginsels van besigheid en vrugteverbouing geleer.

Wat het jou grootste foute jou geleer?

Ek het in ’n stadium kontant gehad van CFJ-aandele wat uit Ceres Fruit Growers (CFG) verkoop is. Ek het die geld toe belê in ’n besigheid waarby ek nie direk betrokke was of belang gehad het nie, en dit was ’n fout. Belê jou geld waar jy betrokke is, of in besighede wat jy verstaan.

Watter raad het jy vir jong boere?

Raak betrokke in jou gemeenskap, in rade en in direksies. Dit leer jou ongelooflik goeie vaardighede wat jou op enige plek baie sal kan help.

Wat is jou benadering tot grondonteiening sonder vergoeding?

Ek berus my by die Regering se uitspraak dat produktiewe landbougrond nie sonder vergoeding onteien sal word nie. Wanneer ons uitbreidings oorweeg, is die produktiwiteit van die huidige grond dus die eerste prioriteit, maar dit beteken nie ons sal nie nuwe grond aankoop nie. Ons evalueer die politieke situasie in die land daagliks en pas daarby aan, maar verkies om op die positiewe geleenthede te konsentreer.

Wat maak jou opgewonde oor die toekoms?

Om onbenutte potensiaal in die onderneming te ontsluit. Om hoër opbrengste per hektaar te behaal deur die toepassing van nuwe boerderytegnieke, nuwe onderstamme en kultivars, asook nuwe opleistelsels. Dit is lekker om te weet jy maak ’n verskil in mense se lewe.

Die landboubedryf verskaf werk aan soveel mense en speel ’n groot rol in die stabilisering van die land en die ekonomie van die onmiddellike omgewing.

Meer oor Witzenberg Properties

Die verbouing van appels is Witzenberg Properties se kernvertakking en meer as 60% van die omset. Die verbouing van ander vrugtesoorte en uie vergroot die oesvenster sodat die boerdery-infra-struktuur, waaronder arbeid en kundigheid, optimaal benut kan word.

Met die verbouing van droëlandwintergesaaides benuthulle grond wat nie geskik is vir vrugtever-bouing nie, en die veevertakking ontsluit waarde deur die beweiding van oesreste. Nog waardetoevoegings sluit ’n denne- plantasie met ’n houtaanleg in. Die houtaanleg produseer hoofsaaklik kratte wat in oestyd gebruik word, en behandelde pale vir boordopleistelsels.

Dié aanleg het eers net produkte vir eie gebruik vervaardig, maar deesdae dra dit waardevolle inkomste by tot die kernbesigheid. Witzenberg Properties is reeds sedert 2004 betrokke by die bemagtiging van plaaswerkers en het met behulp van geld van die regering se program vir die herverdeling van grond vir landbou-ontwikkeling (LRAD) ’n bemagtigingsplaas, Leopont Properties, vir plaaswerkers gekoop.

Die werkers van Witzenberg Properties het ’n 51%-aandeelhouding in Leopont Properties, en Witzenberg Properties 49%. Dié boerdery verbou sagte- en steenvrugte en funksioneer as ’n afsonderlike maatskappy. Witzenberg Properties het ook grond in die dorpsgebied van Ceres gekoop met die oog op ’n behuisingsprojek vir plaaswerkers. Meer as R6 miljoen is al hieraan bestee, en goedkeuring vir die ontwikkeling is van die dorpsraad bekom.

Navrae: e-pos: nico@witzen.co.za