Hoewel die finansiering vir noodsaaklike onderhoud vir die mark ’n stap in die regte rigting is, moet daar nog baie vordering gemaak word voor die algemene higiëniese toestand en infrastruktuur van die mark op ’n aanvaarbare standaard is.

Volgens mnr. Julian van der Nat, voorsitter van die Instituut vir Markagente van Suid-Afrika (Imasa) en verkoper by Farmer’s Trust op die Tshwane-mark, is die bereidwilligheid van die stadsraad om die mark as ’n sakesentrum te sien die eerste stap tot die herstel van die mark.

“Die voorneme van die stadsraadleiers om daadwerklik aandag te gee is verder as wat ons in jare gevorder het. Die items waarvoor die geld bewillig is, is absoluut noodsaaklik en ons is dankbaar dat daar voornemens is om dit aan te spreek. 

Drie dae

Die R6,4 miljoen is deur mnr. Mpho Nawa, die hoof-administreerder van die Tshwane-stadsraad, bewillig binne slegs drie dae ná die vergadering tussen die huidige stadsraad en Imasa, Aartappels Suid-Afrika (ASA) en die landbouprodukte-agenteraad (Apac), wat op 24 Julie gehou is om ’n strategie vir die redding van die mark te bespreek.

In ’n brief aan belanghebbendes het Nawa voorgeneem dat daar voor die einde van Februarie, R1.1 miljoen bestee sal word aan ’n 500kVa-kragopwekker, R1,8 miljoen aan die opgradering van die ablusiegeriewe, R2 miljoen aan die opgradering van die rypmaakkamers en R1,5 miljoen aan inligting-en-tegnologietoerusting. Sewe produkbeheerbeamptes sal ook voor einde Oktober 2020 aangestel word.

Die gebrek aan produkbeheerbeamptes beklemtoon die ongeërgdheid en onbevoegdheid waarmee die mark die afgelope jare bestuur is. Produkbeheerbeamptes is veronderstel om seker te maak voorraad word akkuraat bestuur.

Volgens mnr. Francois Knowles, uitvoerende hoof van Apac, is die markowerheid verplig om ’n boer se produkte te beskerm. “Besendingbeheer is kernbelangrik vir die beskerming van die boer, die agente, die owerheid wat die platform van verkope fasiliteer, asook die inkomste wat deur al hierdie verskillende rolspelers verdien word.

Indien besendingbeheer ontbreek, is daar geen beheer oor die boer se inkomste nie. Dit stel die boer bloot aan moontlike bedrog en wanbestuur van trustgelde, asook trustvoorraad, want die voorraad is net so belangrik as die geld wat daarvoor ontvang word. Apac is bereid om te help met die aanstellingsproses op voorwaarde dat die markowerheid sy onvoorwaardelike samewerking sal gee.

Kontinuïteit steeds soek

Hoewel Van der Nat optimisties is oor die vordering wat gemaak is, is hy wel bekommerd oor die kontinuïteit van die leierskapstruktuur by Tshwane en die mate waartoe dit die doeltreffende bestuur van die mark sal beïnvloed.

“Die huidige leierskapstruktuur is tydelik aangestel as administreerders omdat die funksionaliteit van die stadsraad weens die politieke tweestryd tussen die ANC en DA platgeval het. Indien ons nie ’n versekering kan kry van kontinuïteit in die bestuur van die mark nie, gaan ons nie die mark kan red nie.”

Die stadsraad, saam met Imasa, Apac en ASA, moet nou ’n taakspan bymekaarroep om die knellende kwessies aan te spreek. Volgens Van der Nat behoort dit binne die volgende paar weke te gebeur. “Uiteindelik is dit ons hoop om die bestuur van die mark onafhanklik van die stadsraad te kry.”