Wat gebeur as ek iemand wat my in die huis aangeval het, uit nood raakskiet of doodskiet?

Kragtens ons reg het ’n landsburger die reg om ’n aanvaller in sy woonhuis te skiet of selfs dood te skiet (regmatige doodslag). ’n Inwoner hoef nie te wag totdat hy oorrompel word en eers dan op te tree nie. Die howe behoort geregtelik kennis te neem van die wrede geweld wat dikwels met plaasaanvalle gepaardgaan en as jou optrede in die omstandighede as redelik geag word in ’n poging om jou en jou gesin te beskerm, behoort die doodslag van die aanvaller regmatig te wees.

’n Inwoner behoort egter slegs tot hierdie drastiese stap oor te gaan as daar geen ander redelike keuse bestaan om hom- of haarself te beskerm nie. Die feit van die saak is dat jy daarop geregtig is om ’n aanvaller in jou huis te skiet om jouself en jou gesin te beskerm. Jou optrede sal egter gemeet word daaraan of dit in die omstandighede redelik was of nie. As dit dalk nie nodig was om ’n inbreker te skiet nie en dit gebeur wel (’n bedelaar wat kom kos soek) en die mens sterf, kan jy aan strafbare manslag skuldig bevind word.

Moet ek in so ’n geval in die huis bly nadat ek die polisie gebel het?

Jy mag jou huis verlaat nadat jy die SAPD gebel het. Onthou dat enige optrede deur jou bevraagteken kan word. Tree daarom in alle opsigte redelik op.

Mag ek my vuurwapen by my hou? En sy wapen?

As jy iemand regmatig geskiet het, is jy daarop geregtig om jou vuurwapen by jou te hou. Los ’n slagoffer met sy wapen of vuurwapen net daar en moet aan geen getuienis by ’n toneel waar iemand dood is, raak nie.

Mag ek vir my prokureur wag of gaan ek dadelik deur die polisie ondervra word?

Wanneer die SAPD opdaag, kan jy hulle meedeel dat jy die aanvaller in jou huis geskiet het. Jy is absoluut daarop geregtig om vir jou prokureur te wag en mag nie deur enigiemand geïntimideer word nie. Verklarings word in ’n latere stadium benodig en nie op die toneel nie.

Gaan ek in hegtenis geneem word?

’n Mens moet kennis dra daarvan dat as ’n aanvaller in omstandighede soos hierdie gesterf het, open die SAPD ’n dossier vir moord omdat iemand (die aanvaller) op ’n gewelddadige wyse (met ’n vuurwapen) doodgemaak is.

Die omstandighede word dan ondersoek en as dit nie ’n moordsaak uitmaak nie, word nie met ’n aanklag voortgegaan nie. Dis wanneer die opset om te moor nie by jou bewys kan word nie. As ’n aanvaller in die omstandighede onredelik doodgemaak is, kan die plaaseienaar of boer aan strafbare manslag skuldig bevind en gevonnis word. Dit is meestal ’n groot boete vir eerste oortreders.

Watter aanspreeklikheid het ek as iemand ’n vuurwapen wat in my naam is, gebruik? Selfs al is dit iemand in die familie en in ons belang?

’n Vuurwapeneienaar moet te alle tye ten volle beheer oor sy vuurwapen uitoefen – nalatigheid in hierdie opsig maak die vuurwapeneienaar aan ’n misdaad skuldig wat tot gevolg kan hê dat hy sy reg om ’n vuurwapen te besit verloor.

Indien ’n medegesinslid ’n vuurwapen uit ’n kluis neem om ’n aanvaller regmatig te dood, behoort dit die eienaar van aanspreeklikheid kwyt te skeld. Onregmatige doodslag in so ’n geval sal veroorsaak dat die eienaar vir onder meer oortredings ingevolge die Wet op die Beheer van Vuurwapens (Wet 60 van 2000) aangekla word.

Is ek binne my regte om ’n vuurwapen snags in my slaapkamer te hou vir vinnige toegang, en nie in die kluis wat ’n kamer weg is nie?

Dit sal in orde wees om die vuurwapen snags in jou slaapkamer te hou , maar dit sal onderhewig wees aan die streng vereistes ten opsigte van die beheer oor jou vuurwapen ten alle tye. Die verantwoordelikheid om ’n vuurwapen te besit, is baie groot.

Wanneer mag ek dodelike geweld gebruik?

Mnr. Jacques van der Westhuizen, 'n geakkrediteerde vuurwapeninstruktuur en eienaar van True Survival in Somerset-Wes, antwoord:

¦ Daar moet ’n aanval op jou persoon wees, of op ’n derde party wat jy probeer beskerm.

¦ Die aanval moet onwettig wees.

¦ Die aanval moet op ’n persoon gerig wees, nie eiendom nie.

¦ Die aanval moet reeds begin het of op die punt wees om te gebeur.

Het die aanvaller:

¦ Vermoë. ’n Klein mens wat dreig om ’n grote met sy kaal hande by te dam, het nie die vermoë om hom erge liggaamlike skade aan te rig nie. Dieselfde mens wat mik om met ’n baksteen te slaan, het egter. Is daar ’n wapen sigbaar?

¦ Voorneme. Iemand wat in die verte met ’n panga verbystap sonder enige aanduiding dat hy jou skade wil aandoen, het nie in daardie staduim slegte voorneme nie. Iemand met ’n gebreekte bottel wat jou aan die kraag vasgryp, het.

¦ Geleentheid. Iemand wat ingebreek het en jou van agter ’n veiligheidshek met ’n mes dreig, het nie die geleentheid om jou aan te rand nie. In dié geval het iemand met ’n vuurwapen wel. Aan al drie vereistes moet voldoen word om dodelike geweld te regverdig. Dit geld byvoorbeeld ook ander omstandighede waar dodelike geweld geregverdig is, soos wanneer iemand ’n kaper doodry om sy eie lewe te red.

Landbouweekblad publiseer tans 'n reeks artikels oor plaasveiligheid. In die huidige uitgawe (14 Julie 2017) kan jy lees oor die gebruik van vuurwapens tydens 'n aanval, met artikels oor die gebruik van nie-dodelike toerusting, die 24 uur ná 'n aanval (en die hofsaak), sowel as grondbesettings, wat volg.

* Het jy ’n nuuswenk, kommentaar, ’n foto of video wat jy aan ons wil stuur? Gebruik Whatsapp om met ons te gesels by 063 720 3632.