As mede-eienaar van die onderneming Agristart, wat boere tot selfstandigheid en onafhanklikheid ontwikkel, het mnr. Cois Harman van Marico al vele boere gementor. Een van hulle was mnr. Kleinjan Gasekoma, die eerste swart boer in Suid-Afrika wat bekroon is as Beesboer van die Jaar.

Wat is die een eienskap van ’n goeie vennootskap?

Beslis eerlikheid.

Watter oomblik het die bemagtigingslig vir jou opgegaan?

Dit was nie ’n oomblik nie. Ek het in ’n huis grootgeword waar my ouers diensbaar was en ’n verskil gemaak het in mense se lewe. Dit was nog altyd my uitgangspunt: Maak dit wat ek doen ’n verskil in die lewe van hulle met wie ek te make het? In my loopbaan het ek my daarop toegespits om as onderwyser kinders te inspireer om te presteer. Prestasie skep selfvertroue en spontane leer. Wanneer ’n kind, ’n boer, ’n mens sy vakgebied ken, geniet hy dit om hom daarmee besig te hou en groei die liefde, wat weer prestasie stimuleer. Boere is nuuskierig en leergierig en wil graag suksesvol wees.

Wat laat jou aanhou hoop?

My geloof en geankerdheid aan God wat my nooit verlaat nie en altyd genadig is. Chaos kom nie tot orde in duisternis nie, maar in Sy lig. Ons het ’n taak en roeping om Suid-Afrika te laat werk, en al is dit nie altyd maklik nie, weet ek aanhouer wen.

Waarop in jou landboureis is jy die trotsste?

Dat ek gewone mense kon inspireer om ’n sukses van hul boerderye te maak. Die feit dat ek boere kon help om selfvertroue te ontwikkel in wat hulle doen, dat ek hulle kon leer dat goeie beplanning, harde werk en volharding die sleutels is vir sukses.

Die voorreg wat ek gehad het om ’n man soos Thando Lolwane te kon bystaan en motiveer dat hy in 2008 die eerste swart boer geword het wat ’n Toyota-bakkie gewen het en aangewys is as die eerste New Harvest-wenner. Daar was verskeie wenners, ook SA Graanboere van die jaar, waar ’n hele paar uitstaan, soos Mos Malo, Paul Morule, Lazarus Mothusi, Stephen Matsididi en Kleinjan Gasekoma.

Wat is jou grootste vrees?

Korrupsie en die onvermoë in ons land om dit hok te slaan. Die feit dat nuwe boere nie gestruktureerd deur die departement bemagtig en ondersteun word nie, maar dat dit belangriker is dat die polities gekonnekteerdes bevoordeel word ten koste van boere met goeie vaardighede en kundigheid.

Hoe motiveer jy mense?

Deur respek te kweek en hulle te leer om in hulself te glo. Deur te weet wat die regte ding is om te doen en dit te doen, sal die belewing van sukses die boer inspireer om verdere sukses na te streef.

Wat sal jy graag wil verander in die landboubestel?

Die onvermoë van die regering om spoedig te reageer wanneer daar ’n noodtoestand ontstaan, soos die droogte en die bek-en-klouseer-uitbreking. Die regering moet die boere sien as boere wat vir die mense van Suid-Afrika voedsel en vesel produseer. Die bevoordeling van kaders moet stop, want selfs swart boere word deur die kaderbevoorregting benadeel en baie goeie boere verlaat die landbou en die land. Ongeag wat in die beleid staan, word besluite geneem wat die boere benadeel.

Hoe kan grondhervorming versnel word?

Haal die politiek, swak regering en die onvermoë van onbekwame en korrupte amptenare uit die proses uit. Hierdie stelling is reeds bevestig deur die paneel onder leiding van oudpres. Kgalema Motlanthe asook in die Nasionale Ontwikkelingsplan. Vestig boere wat aan die vereistes/kriteria voldoen om ’n boerdery suksesvol te bestuur.

Stel ’n bekwame amptenaar as voorligter/mentor aan wat hoogstens tien boere kan bystaan om hulle te help met kundige advies en leiding sodat hulle volhoubaar as boere gevestig word. Ondersteun hulle verantwoordelik om uiteindelik finansieel selfstandig te word en nie vernietig te word deur die afhanklikheidsindroom wat deur die staat geskep word nie.

Die geld wat toegewys word vir dienste aan boere, moet by die boere uitkom en nie in amptenare se sakke beland nie. Private eiendomsreg is die basis vir trotse boer-wees. Daarom moet dit bevorder, bewaar en beskerm word.

Hoe laat jy produksie floreer?

Goeie beplanning, konstruktiewe ondersteuning en sorg dat wat jy doen, die regte ding is om te doen, goeie bestuur en nasorg. As jy nie tevrede is met die prys van jou produk nie, moet jy ten minste die prys na waarde kan bepaal en self kan bemark.

Hoe blaas ons lewe in die platteland?

Deur goeie skole, opleiding, opleiding- sentrums en die vestiging van fabrieke en nywerhede.

Boer maak ’n plan word Donderdae om 19:30 op VIA (kanaal 147 op DStv) uitgesaai, met ’n herhaling Woensdae om 21:30.