Mnr. Jannie Strydom, uitvoerende hoof van Agri Wes-Kaap, sê die vraag na elektrisiteit in die landbousektor is onelasties. “Produsente kan gevolglik min doen om die spesifieke koste van elektrisiteit, wat tot 20% van direkte koste kan uitmaak, op kort termyn te verminder.”

Hy sê die feit dat die koste van elektrisiteit die afgelope dekade met meer as die inflasiekoers gestyg het, terwyl produkpryse nie ooreenkomstig gestyg het nie, dra by tot die kosteknyptang wat boere in die provinsie knel.

Strydom sê die tydsverloop tussen Eskom-aansoeke, Nersa-besluite en uiteindelike optrede deur Eskom kan tot onvoorsiene risiko’s lei. Daarom is Agri Wes-Kaap nie oortuig dat die versoek vir ’n verdere bedrag van ongeveer R27 miljard noodwendig korrek is nie. “Daar is bloot te veel sake in die aansoek wat onduidelik is. Dit dui daarop dat Nersa en Eskom verby mekaar praat.”

Hy meen die onduidelikheid spruit uit die verskille in die verrekening van kapitaaluitgawes en die invloed daarvan op kontantvloei; reuseverskille tussen goedgekeurde en werklike dieselverbruik; groot variasies tussen goedgekeurde en werklike energiekoste (steenkool); onrealistiese verwagtinge ten opsigte van die aflegging van werknemers; en soortgelyke regulatoriese rekeningsklaringsaansoeke wat steeds nie vir die vorige drie jaar hanteer is nie en tot regsprosesse gelei het.

Strydom sê die feit dat Eskom volgens die aansoek nie sy renteverpligtinge uit sy lopende inkomste kan nakom nie, dui daarop dat dit nie as ’n lopende saak beskou kan word nie. “Die entiteit bevind homself in ’n skuldstrik wat ’n ernstige bron van kommer is.”

Agri Wes-Kaap meen die kostestruktuur van Eskom behoort in groter detail aan die publiek beskikbaar gestel word. “Die rol en doeltreffendheid van Nersa behoort ook ondersoek te word, gegewe aspekte soos gebrekkige toesig oor kontrakte. Alle vervangingskoste moet gekonsolideer word om die potensiële uitwerking op tariewe te bepaal.”

Hy sê laasgenoemde behoort egter vooraf aan onafhanklike oudits onderwerp te word en dat onderhandelde elektrisiteitspryse vir sektore soos die landbousektor op mediumtermyn oorweeg moet word.