Dít moet nou dringend verander, was die boodskap van sprekers op die stigting van Maluti Farming-PALS, ’n transformasie-inisiatief geskoei op die suksesvolle Witzenberg-PALS.

Sowat 50 Oos-Vrystaatse kommersiële en opkomende boere, verteenwoordigers van landbou-ondernemings, landbou-organisasies en regeringslui het die stigtingsvergadering op 28 Januarie op Bethlehem bygewoon. Dit volg kort op die hakke van die stigting van die Mpumalanga-PALS op 15 Januarie in Mbombela in Mpumalanga.

“As verhoudings op grondvlak nie verbeter nie, kan ons soveel transformasie doen as wat ons wil, soveel grond oordra as wat ons kan, maar dit sal nie help nie,” het mnr. Piet Potgieter, bestuurder van landbou-ontwikkeling by VKB en een van die stigters van Maluti-PALS, in sy voorlegging gesê.

Veilig

Potgieter het gesê hulle wil met die inisiatief vertroue, maatskaplike samehorigheid en harmonie in die gemeenskap skep.

“Boere moet veilig voel in die wetlike omgewing. Die projekte moet gerugsteun word deur gesonde sakeplanne, opleiding, monitering, die saamgroepering van die regte vennote en ‘n meganisme om konflik op te los. Dit kan ons volgens die PALS-model bied.”

Skaalvoordele word ook bereik wanneer gefragmenteerde projekte deur enkele boere saamgevoeg word. Op groter skaal kan finansiering ook makliker bekom word.

Maluti-PALS word saam deur kommersiële en opkomende boere bestuur as ’n organisasie sonder winsoogmerk. Die klem is op streekgerigte projekte en oplossings. Tog wil hulle ook sinergie onder boere van verskillende streke skep deur die PALS-model nasionaal uit te brei terwyl samewerking met regeringsinstellings ook nou gefinaliseer word. 

Bloudruk

Die suksesvolle model wat die Witzenberg-PALS-inisiatief die afgelope vyf jaar ontwikkel het, dien as blouddruk vir die nuwe takke wat nou gestig word. PALS is ‘n akroniem vir Partnership in Agricultural Land Solutions. Dit is in 2014 as ’n private sektor-inisiatief deur boere van Ceres in die Wes-Kaap op die been gebring. Dit het talle nuwe volhoubare landbou-ondernemings gevestig en het groot lof van die regering ontvang.

Me. Thoko Didiza, minister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling, het in haar toespraak op die stigting van Maluti-PALS erkenning gegee aan die leiding wat boere neem  om self ongelykhede aan te pak en armoede in hul omgewing te verlig.

“Die regering is bewus daarvan dat daar Suid-Afrikaners is wat gewillig is om die bietjie wat hulle het, ter wille van ’n beter Suid-Afrika te deel. Die beleid oor grondskenkings wat ons nou formuleer, sal hulle makliker in staat stel om dit te kan doen,” het Didiza gesê. Sy glo die inisiatief sal bydra tot landelike ontwikkeling en beter marktoegang vir opkomende boere. 

Sy aan sy

Op haar beurt het dr. Agnes Setai, ’n boer van Vrede en lid van die stigtingskomitee van Maluti-PALS, gesê sy het deur haar betrokkenheid by die inisiatief besef hoeveel kommersiële boere graag wil uitreik na opkomende boere in hul distrikte.

“Ons het geleer dit help nie ons werk in silo’s nie, ons moet sy aan sy staan en elkeen moet verantwoordelikheid neem vir ons gesamentlike sukses.”

Haar siening is beaam deur mnr. Gert Bester, ’n kommersiële boer van Petrus Steyn. “Ons is hier om te help en ons wil sien dat ons medeboere suksesvol is.”